Thứ Tư, 25 tháng 7, 2012

Kinh tế VN: Cần chọn con đường riêng của mình

[Tài chính marketing] Tôi sẽ không gọi Việt Nam là “Trung Quốc thứ hai”. Nhưng tôi dự đoán rằng Việt Nam sẽ có những thành công vượt trội trong thời gian tới, vấn đề là cần có những quyết định đúng đắn về chiến lược phát triển.

Giáo sư Douglas Coulter, từng giảng dạy tại Đại học Harvard, Đại học Bắc Kinh và Đại học Mátxcơva, là chuyên gia tư vấn và giảng dạy hàng đầu thế giới về chiến lược tái cơ cấu doanh nghiệp và quản trị doanh nghiệp.

Vào đầu tháng 8 tới đây, Giáo sư sẽ tới Việt Nam và tham dự Hội thảo CEO Summit 2012, với chủ đề "Tái cấu trúc doanh nghiệp: Kinh nghiệm quốc tế và Thực tiễn áp dụng cho các doanh nghiệp Việt Nam" do Vietnam Report kết hợp cùng VietNamNet tổ chức. Trong vai trò là diễn giả chính của Hội thảo, Giáo sư hi vọng sẽ cùng các doanh nghiệp Việt chia sẻ những hiểu biết của mình về tái cấu trúc thông qua các trường hợp điển hình trên thế giới, từ đó rút ra một số bài học thiết yếu cho quá trình tái cấu trúc.

Nhân sự kiện này, chúng tôi đã có cuộc phỏng vấn nhanh với Giáo sư.

1. Đã từng tới Việt Nam trong giai đoạn chiến tranh, Giáo sư cảm nhận ra sao về lần trở lại Việt Nam này?

Tôi rất có thiện cảm với đất nước và con người Việt Nam, và thật vinh dự khi được trở lại đây. Từng không may mắn tham gia cuộc chiến tại Việt Nam, phần lớn chúng tôi đều cảm thấy rất có lỗi vì những hậu quả đã gây ra cho Việt Nam. Chiến tranh là một bi kịch, trước hết cho Việt Nam, nhưng cũng cho cả Mỹ. Cuộc chiến đã ảnh hưởng khá lớn tới Mỹ và làm thay đổi Mỹ cho tới tận ngày nay, theo chiều hướng tiêu cực.

2. Một vài người thường so sánh Việt Nam như "Trung Quốc thứ hai". Theo Giáo sư, sự lựa chọn nào sẽ tốt hơn cho Việt Nam: đi theo con đường hoạch định chiến lược phát triển như Trung Quốc hay lựa chọn con đường của riêng mình?

Việt Nam không thể bắt chước theo Trung Quốc, bởi quy mô dân số của Trung Quốc lớn hơn nhiều, và thực trạng kinh tế Việt Nam và Trung Quốc cũng hoàn toàn khác biệt nhau. Việt Nam là nước xuất khẩu hàng hóa: dầu, gạo, cà phê, thủy sản. Còn Trung Quốc thì không. Việt Nam không thể phát triển kinh tế theo hướng đi của Trung Quốc, mà Việt Nam phải xây dựng một chiến lược phát triển của riêng mình.

Ngoài xuất khẩu hàng hóa, tôi nhận thấy mô hình kinh tế Việt Nam khá giống Đài Loan, hoặc Hàn Quốc hay Nhật Bản, cũng phát triển về lĩnh vực công nghệ cao, và chú trọng vào công nghiệp nặng. Tuy nhiên, Việt Nam cần thận trọng trong việc tìm kiếm "ngách" riêng của mình, có thể học hỏi kinh nghiệm của Ấn Độ trong việc phát triển lĩnh vực gia công phần mềm. Chất lượng quản trị của Việt Nam sẽ quyết định khả năng tìm ra "ngách phát triển" riêng và nên phát triển nó ra sao.

Tôi sẽ không gọi Việt Nam là "Trung Quốc thứ hai". Nhưng tôi dự đoán rằng Việt Nam sẽ có những thành công vượt trội trong thời gian tới, vấn đề là cần có những quyết định đúng đắn về chiến lược phát triển.

3. Có kinh nghiệm lâu năm trong giảng dạy và tư vấn về quản trị doanh nghiệp tại Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nga, theo Giáo sư điểm khác biệt chính trong quản trị doanh nghiệp tại các quốc gia này là gì? Loại hình quản trị doanh nghiệp nào sẽ thích hợp với tình hình Việt Nam hiện nay?

Tại Nga, quản trị doanh nghiệp có đặc điểm tập trung hóa cao trong tay cổ đông lớn và thiếu minh bạch, với 3/5 số công ty cổ phần hiện đang hoạt động được hình thành sau quá trình cổ phần hóa DNNN vào những năm 1990. Cổ đông nội bộ chiếm tới 65% cổ phần và lợi ích của cổ đông thiểu số ít được bảo đảm. Các báo cáo tài chính của các công ty Nga thường thiếu tính minh bạch, điều này có liên quan tới tư duy giữ bí mật trong kinh doanh tại Nga - một "truyền thống" khó xóa bỏ trong một sớm, một chiều.

Tại Trung Quốc, do giá cổ phiếu của một công ty hoạt động kém có thể tăng mạnh như giá cổ phiếu của các công ty hoạt động tốt, các nhà quản lý doanh nghiệp không bị áp lực bởi diễn biến thị trường theo hướng kích thích họ cải thiện tình hình quản trị doanh nghiệp. Nguyên nhân khiến doanh nghiệp Trung Quốc cảm thấy ít áp lực hơn về việc cải thiện trị quản trị doanh nghiệp không phải vì họ không biết cách làm, mà bởi họ nhận định nó không quá cần thiết trong việc thu hút nguồn vốn nước ngoài. Khi bạn đã dự trữ được nhiều tiền, bạn không cần phải trấn an nhà đầu tư nào cả. Nhưng hiện nay, Trung Quốc đang theo đuổi quá trình phát triển nhân tài theo cách quản lý của các công ty đa quốc gia Phương Tây. Sẽ hình thành nhiều phòng ban trong doanh nghiệp với một số giám đốc độc lập, và sẽ có sự cạnh tranh giữa thế hệ tân tiến và những lãnh đạo có tư tưởng cũ.


4. Trong thời kỳ khó khăn hiện nay, nhiều doanh nghiệp Việt Nam rơi vào khủng hoảng và đứng trước nguy cơ phá sản. Theo Giáo sư, doanh nghiệp Việt nên áp dụng chiến lược kinh doanh nào tốt nhất trong thời gian tới? Giáo sư nhận định ra sao về vấn đề quản trị doanh nghiệp trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế?

Diễn biến kinh Việt Nam gần đây không mấy thuận lợi. Bất ổn định kinh tế vĩ mô, thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại tạo ra môi trường kinh doanh khó khăn. Bên cạnh đó, còn là sự phân bổ thiếu cân đối về nguồn lực cho các doanh nghiệp nhà nước, và do vậy gây ảnh hưởng không nhỏ tới khối doanh nghiệp tư nhân. Tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam chủ yếu dựa vào nhóm tập đoàn kinh tế lớn và lượng tín dụng cấp cho nhóm này, hơn là dựa vào cải cách và sáng tạo. Nhưng, bạn biết đấy, nhóm doanh nghiệp tư nhân mới là động lực chính thúc đẩy sự đi lên của kinh tế Việt Nam trong tương lai.

Trong thời điểm hiện nay, Việt Nam không có những tập đoàn đủ lớn cả về vốn, quản trị theo chuẩn mực quốc tế để có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài. Do vậy, các doanh nghiệp Việt Nam nên tập trung vào tìm kiếm thị trường "ngách" tiềm năng, thân thiện hơn với khách hàng, đặc biệt quan tâm tới dịch vụ giá trị khách hàng. Có thể lấy Haier của Trung Quốc làm ví dụ. Khi Haier quyết định mở rộng thị phần hoạt động ra nước ngoài, thay vì lựa chọn khối thị trường chưa phát triển như vùng Trung Đông, họ chấp nhận cạnh tranh trực tiếp tại khu vực Mỹ và Châu Âu- những nơi buộc họ phải đáp ứng những tiêu chuẩn chất lượng rất cao, và Haier đã chọn cung ứng sản phẩm riêng biệt ít được phân phối trên thị trường. Ngoài ra, doanh nghiệp Việt Nam cũng nên chú tâm vào vấn đề quản trị. Bạn không thể sản xuất các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao mà không có quy trình quản lý chất lượng cao tương ứng. Quản trị tốt nên được chú trọng nhiều hơn, thậm chí hơn cả quá trình sản xuất hay marketing.

5. Có những lo ngại về, "lợi ích nhóm" là một trong những trở ngại lớn của quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam. Theo ông làm thế nào để vượt qua lợi ích nhóm tiêu cực?

Lợi ích nhóm bắt nguồn từ việc cổ phần của nhà nước tại các doanh nghiệp nhà nước rất lớn, thường ở mức 39% ngay cả sau khi đã thực hiện cổ phần hóa. Doanh nghiệp nhà nước thường được đặt dưới sự quản lý của các bộ ban ngành khác nhau. Việc phân chia trách nhiệm sở hữu và nghĩa vụ điều hành không rõ ràng, "một cổ" mà có tới "hai ba tròng". Giải pháp là Việt Nam nên xem xét cho phép nhiều nhà đầu tư chiến lược bên ngoài tham gia vào doanh nghiệp nhà nước. Nhà đầu tư bên ngoài phải có tiếng nói, quyền giám sát, kiểm tra và tác động tới quản lý của DNNN sau cổ phần hóa. Việt Nam nên cân nhắc về tự do hóa việc góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài, cho phép tăng sở hữu nước ngoài tại các doanh nghiệp nhà nước. Động thái này có thể khiến hiệu suất hoạt động của doanh nghiệp nhà nước được cải thiện tốt hơn so với doanh nghiệp tư nhân trong nước thuần túy.

Xin cảm ơn những chia sẻ của Giáo sư!
Theo VeF - Ngô Nga
Các bài khác:

Thứ Hai, 23 tháng 7, 2012

9 xu hướng mới giúp bán lẻ thoát hiểm

[Học marketing] Ngành bán lẻ đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thử thách trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Để tồn tài và phát triển, điều họ phải làm là không ngừng sáng tạo để mang đến cho người tiêu dùng chất lượng phục vụ tốt nhất có thể.

Dưới đây là 9 xu thế mới trong thế giới bán lẻ, và là những lựa chọn cần thiết cho doanh nghiệp để đáp ứng khách hàng.

1. Khách hàng mong muốn có nhiều thông tin hơn và các thương hiệu đang cố gắng đáp ứng nhu cầu đó

Các nhà bán lẻ đang đào đạo đội ngũ nhân viên của mình thành các chuyên gia trong lĩnh vực làm việc của họ.

Để nâng cao chất lượng, Best Buy đã tiến hành thiết kế lại hệ thống các cửa hàng trong đó ưu tiên cho nhiều khu vực dịch vụ khách hàng. Bên cạnh đó, nhân viên của Best Buy được tham gia những khóa học chuyên sâu để làm tốt hơn nữa vai trò của mình trong việc làm hài lòng các thượng đế.

2. Doanh nghiệp cho phép khách hàng quyết định thay họ


Barclaycard Ring - một dịch vụ thẻ tín dụng mang "sức mạnh cộng đồng" từ Barclays là một ví dụ. Có một diễn đàn ở đó cho phép các thành viên tham gia đóng góp về tính năng, đặc điểm của loại dịch vụ này. Đồng thời các thành viên cũng nhận được những thông tin về những báo cáo tài chính hay những số liệu về tình hình hoạt động để họ có thể biết được dự án đang diễn ra như thế nào.

3. Sử dụng thông tin cá nhân khách hàng để làm hài lòng khách hàng

Có lẽ hơi... e ngại nhưng nếu khách hàng quyết định chia sẻ thông tin nhân với các nhà bán lẻ thì họ sẽ hài lòng hơn về chất lượng phục vụ. Doanh nghiệp sẽ sử dụng những thông tin được cung cấp để tìm ra giải pháp đem lại sự thỏa mãn cho từng đối tượng khách hàng.


Neiman Marcus là một ví dụ. Họ sử dụng ứng dụng "nhận thức vị trí" có tên là dịch vụ NM. Theo đó những thông tin thu thập được về sở thích của khách hàng sẽ được gửi tới đội ngũ nhân viên bán hàng. Và mỗi khi tới cửa hàng, khách sẽ nhận được những chỉ dẫn và gợi ý phù hợp nhất.

4. Người mua được phép tự định giá sản phẩm

Đó chính là một xu hướng mới của thị trường tiêu dùng khi mà mọi người luôn nỗ lực để tìm kiếm những cơ hội mua sắm tốt nhất có thể.

Ứng dụng NetPlenlish cho phép khách hàng tạo ra một danh mục các sản phẩm, sau đó tính toán những thỏa thuận tốt nhất cho toàn bộ danh mục. Và những nhà bán lẻ tham gia sẽ cạnh tranh xung quanh mức giá được yêu cầu.

5. Kỹ thuật số giúp khách hàng kiểm tra sản phẩm tốt hơn

Việc kiểm tra sản phẩm thường chỉ được giới hạn trong các gian hàng, nhưng với sự tiến bộ của công nghệ, giờ đây có những giải pháp đáng tin cậy để kiểm tra trực tuyến.


Nhãn hiệu kính mắt Oakley có dịch vụ cho phép khách hàng thoải mái thử kính ở những điều kiện ngoài trời khác nhau.

6. Sử dụng toán học để giúp khách hàng khám phá sản phẩm mới

Kênh mua sắm xã hội Glimpse tổng hợp số lượng "like" trên Facebook và những dữ liệu xã hội khác để tạo ra những catalog giúp người tiêu dùng dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm các sản phẩm mong muốn.

7. Kỹ thuật số giúp doanh nghiệp phục vụ khách hàng trên quy mô rộng lớn

Việc đáp ứng những nhu cầu tùy thích của khách hàng là nhân tốt cực kỳ quan trọng. Và ngày nay, kỹ thuật số cũng như công nghệ sản xuất đã vào cuộc để giúp các doanh nghiệp có thể phục vụ lượng khách hàng ở quy mô lớn hơn bao giờ hết.

Evolvex, một nhà bán lẻ nội thất Australia cho phép khách hàng lựa chọn và tham gia mua hàng trực tuyến. Khách hàng sử dụng một giao diện trực tuyến để tự thiết kế ra sản phẩm nội thất của mình, và sau đó Evolvex sẽ sửa lại hoặc điều chỉnh sản phẩm theo đúng yêu cầu và mong muốn của người tiêu dùng.

8. Mọi người sẵn sàng bán sản phẩm cho doanh nghiệp


Mulu.me là một diễn đàn thương mại xã hội cho phép người dùng nhận các khoản hoa hồng khi tham gia hỗ trợ và thúc đẩy các hoạt động mua bán sản phẩm. Người dùng nhận phụ trách một trang sản phẩm nào đó, tự giới thiệu sản phẩm và kiếm những khoản tiền hoa hồng từ đó.

9. Nhờ khách hàng trung thành chỉ dẫn người tiêu dùng thiếu thông tin

Chính các mạng xã hội sẽ tạo đà giúp xu thế này phát triển.

Diễn đàn bán hàng Needle tuyển dụng những khách hàng có hiểu biết sâu về một thương hiệu cụ thể trên mạng truyền thông xã hội và từ đó người mua có thể trao đổi với họ về thông tin cần biết mà không phải mất công tìm kiếm từ nhiều nguồn khác. Các "cố vấn" này sẽ nhận được tiền hoặc phiếu thưởng để mua hàng.

Đại học tư thục Việt Nam: Vì sao bùng nhùng?

[Học marketing] Chính bức tranh "mù mờ"- ĐH "tư thục" hiện nay đã khiến các nhóm lợi ích mặc sức mua bán, sáp nhập, thôn tính, đấu đá và tranh giành lẫn nhau, dẫn đến hậu quả sinh viên là người lãnh đủ!

Cái gọi là Cuộc chiến pháp lý trong các trường ĐH tư thục mà báo VietNamNet ngày 09/7 nêu lên đã tồn tại khá lâu, từ khoảng hơn 10 năm qua chứ không phải đến bây giờ mới nảy sinh. Đã có khá nhiều bài viết và ý kiến phản biện của các chuyên gia, nhà giáo, và các nhà quản lý GDĐH về vấn đề này trên các phương tiện thông tin đại chúng. Nhưng cuối cùng đâu lại vào đấy vì ít khi những ý kiến trên được... lắng nghe và tiếp thu.

Quy định, nhưng chỉ mang tính...hình thức

Lần ngược về những năm 1990, do yêu cầu xã hội hóa GD, các trường ĐH ngoài công lập được hình thành. Tuy nhiên, do "dị ứng" với thuật ngữ "tư thục" nên khái niệm "dân lập" và mô hình trường ĐH dân lập được thay thế.

Theo tác giả Minh Nhật[1] "theo quy chế 86/2000/QĐ-TTg của TTCP, trường ĐH dân lập phải do một tổ chức đứng ra thành lập. Nhưng quy định này chỉ mang tính ...hình thức, bởi trên thực tế, không có tổ chức nào bỏ vốn đầu tư".

Mà vốn là do các cá nhân bỏ ra, trong khi quyền sở hữu tài sản lại xác định: "Tài sản của trường ĐH dân lập sau khi trừ phần vốn góp của tập thể, cá nhân và phần chi phí cho các hoạt động của trường kể cả phần trả lãi vốn vay, vốn góp là tài sản không chia thuộc sở hữu tập thể nhà trường" (điều 36).

Sự không tường minh về sở hữu tài sản cộng với khái niệm có tính... "nửa dơi, nửa chuột" (Luật GD không có mô hình trường dân lập) nên vào ngày 26/5/2006 Phó TT Phạm Gia Khiêm đã ký QĐ 122/QĐ-TTg cho phép 19 trường ĐH dân lập chuyển sang tư thục.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đã phát sinh 2 vấn đề nổi cộm là hình thức sở hữu và quyền lãnh đạo nhà trường.

Về hình thức sở hữu, "với việc xác định tài sản thuộc "sở hữu tập thể" nên phần lớn tài sản của các trường ĐH dân lập sẽ là thuộc "sở hữu tập thể", vì vốn góp của các cá nhân ban đầu là không đáng kể so với giá trị tài sản hiện có.

Nhưng khi chuyển sang mô hình trường tư thục (tài sản thuộc "sở hữu tư nhân") theo Quy chế 61/2009/QĐ-TTg ngày 17/4/2009 của TTCP, khối tài sản "sở hữu tập thể" ấy sẽ thuộc "sở hữu chung của toàn trường". Điều này khiến người ta nghĩ rằng khối tài sản "sở hữu tập thể" đã bị đem "biếu không" cho trường tư.

Để khắc phục những bất cập trên, ngày 10/11/2011, CP ban hành quy chế 63/2011/QĐ-TTg sửa đổi bổ sung thay cho Quy chế 61, trong đó có xác định người đại diện cho khối tài sản "tập thể". Nhưng các thành viên của "tập thể" chẳng được hưởng lợi gì từ khối tài sản của họ (cổ tức từ khối "tài sản tập thể" không được phân chia mà để tăng thêm vốn tích lũy cho trường ĐH tư thục).

Trong quá trình chuyển đổi, người ta lại cố tình "hạ giá" khối tài sản này và không tính đến giá thương hiệu của trường ĐH, với mục đích được mua (hoặc "thôn tính") trường với giá rẻ nhất có thể...

Tất cả đã làm cho tiến trình chuyển đổi hầu như giẫm chân tại chỗ.

Về quyền lãnh đạo nhà trường cũng phức tạp không kém. Linh hồn của 1 trường ĐH chính là đội ngũ các nhà giáo dục và khoa học của trường đó. Ấy vậy mà trong quy chế về trường ĐH tư thục, người ta chỉ thấy nói đến quyền lực của người có tiền. Tiền càng nhiều thì quyền càng cao, mà không thấy được vị trí của các nhà khoa học, giáo dục.

Để kết luận, tác giả cho rằng "từ 2 bất cập vừa nêu đã kéo theo sự bất phục, chống đối, thậm chí là lôi kéo thành phe nhóm chống đối lẫn nhau giữa những người đang lãnh đạo nhà trường và các nhà đầu tư". Sự rắc rối của các trường ĐH "tư thục" gần đây mà dư luận và báo chí nêu lên là hệ quả bất cập của những chính sách về ĐH "dân lập" và "tư thục".

Mấu chốt của những mâu thuẫn

Thật vậy, có thể thấy chính sách 'xã hội hóa' đã hình thành nên khung đầu tư tư nhân trong hoạt động GD ở Việt Nam. Chính sách này khuyến khích các tổ chức và các cá nhân tham gia phát triển hệ thống GD bằng cách đóng góp chi phí GD của toàn hệ thống.

Ban đầu, "các cơ sở GDĐH dân lập" đã tạo ra một sân chơi khá sòng phẳng. Tuy nhiên, theo thời gian, câu hỏi giải quyết vấn đề lợi nhuận như thế nào càng trở nên rắc rối cũng như câu hỏi làm thế nào để khuyến khích cho việc mở rộng khối tư nhân.

Về các cơ sở GDĐH tư thục, Luật GD năm 2005 qui định "tài sản, tài chính của trường tư thục thuộc sở hữu của các thành viên góp vốn" (điều 67). QĐ số 14/2005/QĐ-TTg ngày 17/01/2005 qui định "toàn bộ tài sản của trường thuộc sở hữu của các nhà đầu tư" (điều 35, khoản 5).

Trong QĐ số 61/2009/QĐ-TTg ngày 17/4/2009 và sau đó là QĐ số 63/2011/QĐ-TTg ngày 10/11/2011, các cơ sở GDĐH tư thục đã được trao tư cách pháp nhân, chức năng nhiệm vụ, nghĩa vụ và quyền lợi tương tự như các trường ĐH công lập.

Bên cạnh đó, quyết định này cũng làm rõ, các trường được phép chia lợi nhuận cho các cổ đông theo tỷ lệ vốn góp, với điều kiện là hoàn thành các nghĩa vụ về thuế và phí theo quy định của Nhà nước và các khoản phân bổ cần thiết được Hội đồng quản trị thông qua và có tổ chức họp hội đồng cổ đông.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc các cơ sở GDĐH tư được công nhận như các các công ty[2].

Có thể nói mấu chốt của những rắc rối, phúc tạp, bùng nhùng và mâu thuẫn nằm ở đây.

Trong NQ số 5/2005/NQ-CP ngày 18/4/2005, Chính phủ đã cam kết "Nhà nước khuyến khích sự phát triển các loại hình phi lợi nhuận" và văn bản cũng định nghĩa cơ chế phi lợi nhuận là cơ chế mà "lợi nhuận phần lớn được sử dụng cho đầu tư phát triển".

Tuy nhiên, định nghĩa này chưa xác định và phân biệt giữa các cơ sở GDĐH tư thục "vì lợi nhuận"và "không vì lợi nhuận" cũng như chưa có cơ chế ràng buộc lợi nhuận thu được, nên đã tạo nên một bức tranh mờ ảo để các nhà đầu tư và nhóm lợi ích mặc sức trục lợi.

Về vấn đề này, GS Phạm Phụ, Trường ĐH Bách Khoa TP.HCM cho biết: "Hiện nay, ở phía Nam, người ta bán trường rất nhiều, giống như bán công ty".

Chính bức tranh "mù mờ"- ĐH "tư thục" hiện nay đã khiến các nhóm lợi ích mặc sức mua bán, sáp nhập, thôn tính, đấu đá và tranh giành lẫn nhau, dẫn đến hậu quả sinh viên là người lãnh đủ!

Hãy nghe Gs. Phạm Phụ nhận xét thêm: "Một lớp cơ khí, 300 sinh viên cùng ngồi nhìn một chi tiết thì làm sao học được cái gì. Thầy thì thuê, mâu thuẫn nội bộ triền miên. Cuối cùng, bao thiệt hại dồn hết lên đầu sinh viên, chất lượng sinh viên ngày càng lao dốc.

Nhà đầu tư chỉ luôn nghĩ làm thế nào để thu được nhiều tiền từ đồng vốn bỏ ra chứ họ không nghĩ làm thế nào để nâng cao chất lượng GD"[3].

Hay: "Hiện nay có 2 lĩnh vực siêu lợi nhuận nhất ở Việt Nam là...mở trường tư và xây chùa".

Nhìn ra xứ người

Về qui mô phát triển của khối tư thục, theo QĐ 121/2007/QĐ-TTg, khu vực GDĐH tư thục sẽ chiếm 40% tổng số sinh viên đến năm 2020. Nhưng khả năng hệ thống tư thục sẽ không thể mở rộng nhanh để đạt được mục tiêu này vì một số lý do như chất lượng kém, học phí cao, mâu thuẫn nội bộ, không nhận được tài trợ của Nhà nước.

Ở Hàn Quốc, số sinh viên theo học khối tư thục là rất cao, chiếm 80,08% trong khi ở Nhật là 79,91% và Mỹ là 25,54%[4]. Theo nghiên cứu và đánh giá của các tạp chí giáo dục hàng đầu của Mỹ[5], trong tốp 10 trường ĐH hàng đầu của Mỹ thì có 8 trường là ĐH tư thục:

1. Harvard University

2. Princeton University

3. Yale University

4. Columbia University

5. California Institute of Technology

6. MIT

7. Stanford University

8. Duke University

Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của ĐH tư thục trong việc đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao ở các quốc gia phát triển. Mặc dù là trường tư, nhưng các cơ sở này vẫn được Nhà nước tài trợ, sinh viên được vay vốn để trang trải chi phí học tập theo nguyên tắc học phí cao - tài trợ cao (high tuition fee- high aid).

Chẳng hạn như Trường ĐH Waseda nổi tiếng của Nhật, năm 2011 nhận được 14,4% ngân sách tài trợ từ nước Nhật trong khi thu nhập từ các hoạt động khác như dịch vụ, lệ phí, hiến tặng... là 18,6% và học phí là 67%.


Có thể thấy phần lớn kinh phí hoạt động là từ học phí nhưng trong phần chi tiêu của trường nàykhông hề có khoản nào dùng để "chia lời" mà chỉ có các khoản như chi cho nhân sự/ lương bổng là 56,1%. Chi cho GD và nghiên cứu là 39,3%. Chi cho duy tu bảo dưỡng là 3,7% và các khoản linh tinh khác là 0,9%[6]. 


Ngay cả ở Mỹ, một quốc gia của tự do hóa thị trường, quá trình tư nhân hóa cao độ trong GDĐH cũng gặp nhiều chỉ trích, vì việc sở hữu tư nhân với mục tiêu cuối cùng là tối đa hóa lợi nhuận, sẽ mang đến những thách thức- làm hoa mắt "nhà đầu tư".

Nhà nước vì thế muốn đẩy mạnh tư nhân hóa thì cần có sự kiểm soát và giám sát buộc các cơ sở GD ĐH tư thục tăng cường trách nhiệm xã hội và giải trình. Bảng dưới đây sẽ cho thấy những đặc trưng tiếp diễn của tư nhân hóa trong GDĐH[7]:

Thành phần
Tính công lập cao


Tính tư nhân hóa cao

Tiến trình tư nhân hóa
1. Nhiệm vụ / Mục tiêu
Mục tiêu phục vụ cho lợi ích công lập của nhà  nước được xác định bởi nhà trường/giảng viên và nhà nước
Mục tiêu phục vụ cho lợi ích của cả công lập và tư thục nhưng được xác định chủ yếu bởi nhà trường/ giảng viên
Mục tiêu chủ yếu đáp ứng yêu cầu cá nhân nghề nghiệp của sinh viên
Mục tiêu chủ yếu phục vụ cho sở thích cá nhân của sinh viên, khách hàng và chủ sở hữu
2. Sở hữu
Công hữu: có thể được thay đổi hoặc đóng cửa bởi nhà nước
Tập đoàn công lập hoặc thực thể pháp lý
Tư nhân phi lợi nhuận: Trách nhiệm xã hội công lập rõ ràng
Tư nhân vì lợi nhuận
3. Nguồn doanh thu
Tất cả từ người đóng thuế hoặc tài trợ công lập
Chủ yếu từ công lập, nhưng có sự chia sẻ học phí
Chủ yếu từ khu vực tư thục nhưng có sự hỗ trợ của nhà nước cho sinh viên gặp hoàn cảnh khó khăn
Tất cả là lợi nhuận tư: Chủ yếu từ  học phí hay lệ thuộc hoàn toàn vào học phí
4. Mức độ kiểm soát của Chính phủ
Kiểm soát chặt chẽ thông qua vai trò của bộ hoặc cơ quan quản lý nhà nước
Chịu sự kiểm soát nhưng mức độ thấp hơn cơ quan nhà nước khác
Mức độ tự chủ cao; kiểm soát giới hạn ở mức độ giám sát
Mức độ kiểm soát hạn chế đối với bất kỳ dịch vụ kinh doanh nào
5. Quản lý
Theo tiêu chuẩn học thuật thông thường; quản trị chia sẻ, chống lại chủ nghĩa quyền hành/ kiểm soát tập trung.
Theo tiêu chuẩn học thuật nhưng chấp nhận sự cần thiết cho hệ thống quản lý hiệu quả
Hạn chế đối với tiêu chuẩn học thuật; kiểm soát quản lý cao
Hoạt động giống như một công ty, theo cách quản lý điều hành của công ty
Nhìn vào bảng trên (cột cuối cùng), có thể thấy quá trình tư nhân hóa cao độ trong GD ĐH sẽ dẫn đến việc nhà đầu tư chỉ tập trung vào tối đa hóa lợi nhuận. Tức hoạt động hoàn toàn giống như một công ty.

Việc này sẽ dẫn đến việc quên đi mục tiêu cao cả ban đầu của GDĐH là sáng tạo tri thức, truyền đạt tri thức và phục vụ cho lợi ích của nhân loại.

Theo nhận định thống nhất của nhiều chuyên gia về quản trị ĐH trên thế giới, GDĐH chịu sự tác động và chi phối của 3 yếu tố rất quan trọng là nhà nước, nhà trường/chính thể học thuật và thị trường (tham khảo Clark 1983; Becher và Kogan, 1992; Braun và Merrien, 1999, Neave và van Vught, 1994; Goedegeburre và Hayden, 2007).

Tuy nhiên, để thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của xã hội và tác động của toàn cầu hóa, xu hướng trường ĐH hoạt động như một doanh nghiệp/ công ty (để đảm bảo hiệu quả đầu tư) kết hợp với hương vị "cận thị trường" (để thích ứng với nền kinh tế thị trường nhưng tránh thương mại hóa) dưới sự hỗ trợ, giám sát và điều tiết của nhà nước là mô hình hoạt động tối ưu nhất của các trường ĐH trên thế giới hiện nay[8], bất kể đó là mô hình công lập hay tư thục.

Theo TVN (TS Đào Văn Khanh)

(còn nữa)
---------------------------

[2] Trích từ Qui hoạch Tổng thể cho Giáo dục Đại học Việt Nam (tài liệu chưa xuất bản).


[4] OECD Stat Extracts. Tham khảo từ Shin, J.C & Harman, G. (2009). New challenges for higher education: global and Asia-Pacific perspectives, Asia Pacific Educ. Rev. (2009) 10:1-13


[6] http://www.waseda.jp/zaimu/index-e.html

[7] Như 7

[8] http://gdtd.vn/channel/3062/201005/Huong-di-nao-cho-doi-moi-quan-tri-dai-hoc-Viet-Nam-1927588/
---------------------------

TS Võ Trí Thành: 'Chủ ngân hàng phải trả giá cho nợ xấu'

[Tài chính marketing] Viện phó Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) - Tiến sĩ Võ Trí Thành cho rằng, khi xử lý nợ xấu, vấn đề quan trọng là bảo vệ người gửi tiền, còn chủ ngân hàng phải trả giá cho kết cục yếu kém.

- Vừa rồi Ngân hàng Nhà nước lại tiếp tục công bố một con số nợ xấu tạm tính đến hết quý I/2012 là 8,6% (khoảng 202.000 tỷ đồng), cao gần gấp đôi so với những gì các ngân hàng báo cáo trước đó. Ông đánh giá như thế nào về con số này?

- Nợ xấu tại Việt Nam hiện nay là nghiêm trọng vì chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ, và đặc biệt so với tỷ lệ vốn sở hữu của ngân hàng. Hơn nữa, trong thời gian những tháng qua, tốc độ tăng nợ xấu khá nhanh.

Do đó mà vấn đề xử lý là cực cần thiết, không nhất thiết phải vội vã, nhưng cần kịp thời và tính kiên quyết phải cao, nếu không sẽ ảnh hưởng đến chu chuyển luồng tín dụng. Nếu tín dụng ách tắc, không chạy được thì quá trình sản xuất kinh doanh càng khó khăn, hệ thống ngân hàng càng thiếu lành mạnh. Mà đây lại là chu chuyển máu cho nền kinh tế, nếu ách lại, thêm nguy hiểm.

- Một số ý kiến cho rằng, đã có 84% nợ xấu có tài sản đảm bảo và số trích lập dự phòng rủi ro là 67.000 tỷ đồng thì không cần đến công ty mua bán nợ 100.000 tỷ nữa, quan điểm của ông như thế nào?

- Nhiều người lập luận, tài sản đảm bảo có thể xử lý một phần đáng kể nợ xấu. Nhưng giá trị các tài sản đảm bảo này (phần lớn là bất động sản) hiện thấp hơn rất nhiều thời điểm hợp đồng vay nợ. Đó là chưa nói đến việc giao dịch cũng không phải dễ dàng. Ngoài ra, cần thấy rằng con số trích lập dự phòng rủi ro so với tổng nợ xấu không đủ lớn.

Tôi nghĩ, để xử lý, cần phải thấy: Thứ nhất là bản thân phần dự phòng ấy không thể đủ xử lý tất cả vấn đề liên quan nợ xấu hiện nay, và vì vậy cần cả các nguồn lực khác, kể cả việc gánh chịu của các chủ đầu tư. Thứ hai, hình thành một thị trường mua bán nợ trong bất kỳ trường hợp nào đều là cần thiết.

- Hiện các ngân hàng cũng có công ty mua bán nợ (AMC) cho riêng mình. Vậy ông nghĩ sao về việc để các AMC này tự giải quyết nợ xấu của mình?

- Nếu chỉ để các AMC của bản thân ngân hàng tự xử lý nợ, thì bảng hạch toán tổng thể sẽ vẫn như vậy. AMC mua bán cái thuộc chính ngân hàng mình, nên nợ xấu vẫn nằm đấy thôi. Ngân hàng có thể phải chịu đau giảm vốn sở hữu để xử lý nợ xấu, song cách “ăn vào vốn” đó cũng chỉ giải quyết được phần nào. Cho nên, cần thiết phải có thị trường mua bán nợ xấu thì mới có thể căn bản giải quyết được vấn đề; ngân hàng cùng với cải cách khác mới thực sự sạch sẽ, lành mạnh hơn.

Kinh nghiệm nhiều nước cho thấy chi phí xử lý nợ xấu, vốn hóa lại hệ thống ngân hàng thường rất lớn. Sau khủng hoảng châu Á, phí tổn xử lý của Thái Lan lên tới trên 30% GDP. Việt Nam mình, cuối những năm 1990 cũng đã từng xử lý nợ xấu hệ thống ngân hàng, phí tổn khoảng 5% GDP. Tất nhiên, phí tổn này không phải là tất cả do Nhà nước gánh chịu; song để quá chậm hoặc không xử lý, thì phí tổn đối với cả nền kinh tế còn lớn hơn nhiều.

Vì thế mà người ta nói cần “phòng bệnh hơn chữa bênh”. Việc lành mạnh hóa, nâng cao khả năng giám sát để tránh khủng hoảng và đổ vỡ vĩ mô là cực kỳ quan trọng, nhưng quả thật không dễ. Có những nhà kinh tế đã nói rằng, chúng ta đã mổ xẻ tất cả nguyên nhân khủng hoảng tài chính, nhưng rổi chính chúng ta lại sẽ gặp một cuộc khủng hoảng khác.

- Vậy theo ông, cần làm như thế nào trong khi Ngân hàng Nhà nước cho biết công ty mua bán nợ 100.000 tỷ đồng vẫn chỉ là ý tưởng, và chưa thống nhất thời điểm thực hiện?

- Tôi cho rằng, thành lập một định chế xử lý nợ, cần đảm bảo ba nguyên tắc: Một là định chế đó có đủ quyền hành; hai là có cơ chế giám sát đặc biệt; và ba là tạo được thị trường mua bán nợ có tinh thanh khoản cao.

Khi có ý tưởng thành lập, có người bảo nên là công ty mua bán nợ, người lại đề nghị là ủy ban đặc biệt. Vấn đề quan trọng nhất là định chế đó có chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn đến đâu. Kinh nghiệm cho thấy, khi khủng hoảng hoặc ván đề trở nên nghiêm trọng, định chế đó cần có quyền hành nhất định, đủ mạnh. Phải rà soát lại rất nhiều văn bản pháp lý liên quan đến mua bán tài sản, sở hữu... để có khung pháp lý thích hợp cho họat động của định chế đó.

Cũng do vậy, và vì vấn đề xử lý nợ xấu rất đặc biệt và gắn với món tiền lớn, nên cơ chế giám sát đối với định chế đó cũng phải thật đặc biệt.

Cuối cùng là định giá, chiết khấu. Tùy thuộc vào mức độ rủi ro của nợ xấu cũng như khả năng thanh khoản mà định giá khác nhau, với mức chiết khấu khác nhau. Tại Việt Nam, chưa có thị trường mua bán nợ xấu đúng nghĩa của nó, thế nên rất cần sự hỗ trợ, có thể là nhóm các chuyên gia có năng lực, độc lập, không chịu áp lực “lợi ích nhóm”. Qua đó, tránh thiệt hại không đáng có và góp phần tạo thanh khoản cho giao dịch thị trường.

Hiện nay, ta biết đó vẫn chỉ là một kiến nghị được xem xét. Tôi thì hi vọng, như đã nói, việc xử lý không phải là vội vã nhưng cần quyết liệt vì vấn đề đã rất nghiêm trọng rồi!

- Một thống kê chỉ ra 62% nợ xấu nằm tại nhóm G14 ngân hàng lớn, phần nằm ở các nhà băng “có vấn đề” chỉ 10%. Vậy theo ông, việc tập trung vào xử lý các ngân hàng yếu kém liệu có đang đi chệch hướng?

- Chúng ta cần nhìn nhận nợ xấu một cách tổng thể. Rõ ràng là thời gian vừa qua, có nhiều con số khác nhau đã gây tranh cãi. Nhiều người nói, nếu nợ xấu gắn ở các tập đoàn, tổng công ty đang khó khăn, có nguy cơ đổ vỡ thì con số rất to. Điển hình như trường hợp Vinashin, về bản chất, nợ của tập đoàn này đã có thể coi là nợ xấu rồi. Rõ ràng, mối quan hệ giữa một số ngân hàng thương mại nhà nước với các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước là lớn.

Còn ở các ngân hàng yếu kém, tỷ lệ nợ xấu chỉ 10% nhưng do quy mô ngân hàng và vốn sở hữu nhỏ, nên rủi ro là rất lớn. Vì vậy khi nhìn hai con số nói trên, cần đúc rút được một điều là để xử lý nợ xấu, bên cạnh việc thiết lập một định chế mua bán nợ, còn cần tái cấu trúc hệ thống ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng yếu kém, nâng cao chất lượng công bố thông tin, hệ thống giám sát, cách thức quản trị của ngân hàng thương mại theo thông lệ, chuẩn quốc tế.

Mặt khác, số ngân hàng chiếm 10% nợ xấu này thời gian vừa qua thực sự bộc lộ một số vấn đề, gây hỗn loạn trên thị trường tiền tệ. Về lý thuyết, trong thị trường tài chính, rủi ro bao giờ cũng mang tính hệ thống. Tức là một số anh có thể không lớn, nhưng yếu và nếu không xử lý thì sẽ gây rủi ro toàn hệ thống, và sau đó lan ra “cái xấu” ra cả nền kinh tế.

- Ông nghĩ sao khi nhiều người vẫn hồ nghi về khả năng thành công trong giải quyết nợ xấu nếu giao cho Ngân hàng Nhà nước?

- Chúng ta phải hiểu, bản thân việc tạm gọi là “cứu” và những gì trao đổi đã xảy ra rồi. Cái nợ xấu có, là do sai lầm của nhiều khía cạnh, nào chính sách vĩ mô, sự giám sát, bản thân ngân hàng hay mối quan hệ ngân hàng và doanh nghiệp. Tình trạng này cũng diễn ra phổ biến ở nhiều quốc gia. Việc xử lý lần này chắc chắn sẽ chịu phí tổn lớn cho xã hội, nhưng đặt lên bàn cân, nếu không xử lý thì tổn phí đối với nền kinh tế còn lớn hơn.

Phải hiểu, không có gì hoàn hảo và cũng không có ai bảo tôi có thể làm tốt 100% khi đi xử lý số nợ này. Nền tảng ở đây là bảo vệ người gửi tiền, chủ sở hữu ngân hàng cũng phải trả giá cho kết cục yếu kém của ngân hàng. Và can thiệp nhà nước có thể là cần thiết, song phải nỗ lực để tối thiểu hóa chi phí can thiệp đó.

Theo Infonet (Lan Anh)

Các bài khác:

TS. Thái Thị Kim Lan: “Chữ tình là chữ khởi đầu…”

[Tiếp thị văn hoá] Là giảng viên triết học và Phật giáo tại đại học Ludwig (Đức) suốt 30 năm nay, sự kiên trì, tinh thần lạc quan, tập luyện vận dụng trí tuệ trong mọi hoàn cảnh đã giúp một thiếu nữ Huế mong manh như chị có thể sống, tồn tại, và hoà nhập vào môi trường học thuật của Đức.

* Chị đã vượt qua những thử thách khắc nghiệt nhất của thời niên thiếu ở Huế, cách sống và cách giáo dưỡng của cha mẹ đã giúp chị điều gì khi bước vào môi trường khoa học xứ người?

- Tôi mất cha năm lên bốn tuổi, chính nhờ sự tận tuỵ, tình thương vô bờ, sự hy sinh lớn lao của mẹ tôi, và phải nói, nhờ vào bàn tay ấm áp của đại gia đình, sự giúp đỡ âm thầm mà thâm sâu của bà nội và bà cô, tôi được đi học bình thường như những thanh thiếu niên cùng thế hệ.

Chính hai vị lão phu nhân này đã góp phần không nhỏ hun đúc ý chí học hỏi cho tôi. Trong trường hợp của tôi, thân giáo đến từ bà nội, bà cô và mẹ đóng vai trò quan trọng. Lối sống lễ giáo trong gia đình tôn ti trật tự có sẵn đã tạo nên “cái khung” tự nhiên cho cung cách ứng xử, đôi khi chật hẹp nhưng cần thiết cho cuộc sống chung.

Vào thời ấy, đôi khi tôi muốn “tháo cũi sổ lồng” – và cơ hội đến khi tôi được học bổng du học. Những tưởng tôi sẽ ngang tàng phá vỡ mọi khuôn phép, nhưng bỗng nhiên ở xứ người tôi lại “thủ cựu”, và chính qua đó, sự tự trọng dè dặt, đã giúp tôi ngẩng cao đầu.

Trong khi mẹ tôi tận tuỵ lo cho tôi ăn học, bà nội tôi là người giáo dục tinh thần. Bà không cầm roi như lối giáo dục nam quyền, bà chỉ kể chuyện – đó là một trong những lý do tại sao tôi dùng phương pháp kể chuyện với con tôi sau này.

Là nữ giáo thụ cho các cung nữ, bà nội tôi có lối kể chuyện uyên bác và thu hút. Bà kể cho tôi chuyện cha tôi, bác tôi, ông nội tôi, các nhân vật lịch sử, văn chương, các tuồng tích, họ đã đi học như thế nào, bác tôi đã tiến thân từ anh học trò nghèo mồ côi cha cho đến khi thi đỗ làm quan, nhiều thật nhiều chuyện những con người trong nghèo khó khắc phục hoàn cảnh bằng ý chí, tâm huyết và tài năng để tiến thân.

Giấc mơ học thành tài của tôi đến từ câu chuyện ấy, ý chí phấn đấu trong hoàn cảnh khó khăn đã giúp tôi mạnh mẽ không lùi bước. Trong lúc ấy, bà cô tôi, một mệnh phụ cao quý lại cho tôi hình ảnh của người phụ nữ tự tin, thành đạt, thương người, hiếu thảo, thuần đạo. Còn mẹ tôi, là đức hy sinh xả thân của bà.

Tôi nghĩ rằng “thân giáo” đóng vai trò quan trọng trong giáo dục. Nếu người lớn không có kỷ cương, vô đạo thì người trẻ sẽ theo gương ấy mà vô kỷ cương, vô hạnh. Chính nhờ thân giáo ấy, mà khi tôi “đi đứng” ở nước người, nhận được sự tôn trọng.

* Thử thách nào là lớn nhất với chị để có thể kiên định với con đường nghiên cứu triết học suốt bao năm qua, trong một thế giới sống gấp và thực dụng? Chị nghĩ gì về sự đứt gãy của thế hệ tiếp nối trong lĩnh vực nghiên cứu và dịch thuật triết học?

- Trước tiên tôi đã chọn triết học vì “yêu” chứ không nghĩ đến mục đích thực dụng. Với điểm học tốt, tôi đã có thể chọn những môn khác như y khoa, vật lý học…

Khi yêu thì một liều ba bảy cũng liều cho nên thử thách nào, vật chất hay chướng ngại tinh thần, cũng đều “giải giáp” trước tình yêu ấy. Yêu triết học cũng có nghĩa là yêu gấp đôi đó (cười): yêu cái tình yêu chân lý, lẽ sống của con người. Nó chính là phương thức cho tôi sức mạnh vượt qua những khó khăn trong đời người.

Tôi nghĩ rằng phương pháp triết học giúp chúng ta đạt được cái nhìn thấu đáo về kỹ năng “người”, điều kiện hiện sinh, trách nhiệm đạo đức, để vượt lao lý và đạt quân bình nội tâm, làm cho cuộc sống giữa ta và người có ý nghĩa.

Triết học giúp thao luyện trí tuệ – tâm trí cũng giống như thao luyện thân xác. Triết học đem lại sự tự tin và lòng tin vào sức mạnh trí tuệ, phẩm giá con người.

Theo tôi, sự bỏ qua triết học trong chương trình giáo dục hiện nay là một sai sót lớn. Tây phương đã có một thời xao lãng, nhưng chương trình trung học vẫn không thể bỏ qua các môn thuộc lĩnh vực triết học.

Hiện nay, vai trò của triết học trong việc giáo hoá, đào tạo được đánh giá quan trọng. Trong mê cung của chủ nghĩa thực dụng vật chất, cần có một kim chỉ nam hướng dẫn con người có tư duy đúng đắn, tự chủ và độc lập.

Trước sau, tôi vẫn nghĩ đưa triết học vào chương trình giáo dục tại Việt Nam, nếu Việt Nam muốn tiên tiến trong công cuộc giáo dục, đào tạo con người toàn diện.

* Ngoài dịch sách, chị còn là tác giả của nhiều tiểu luận về triết học, tôn giáo và nhiều bài ký sự, tuỳ bút… Nhìn lại quá trình nghiên cứu của mình, chị nghiệm ra điều gì quý giá nhất?

- Có thể nói, sáng tạo là điều quý giá nhất, trong nghĩa sáng tạo là khả năng tổng hợp sinh động cái cũ, vốn liếng tri thức nhân loại đã có để sản sinh cái mới, có như thế sáng tạo mới có ý nghĩa nhân bản.

Tôi thích câu trả lời của Trần Nhân Tông: “Mỗi lần nêu ra một lần mới”, cũng trong ý nghĩa ấy, tôi thấy mình cần… mới hơn nữa.* Là người dịch khá nhiều tác phẩm triết học và dịch thơ, quan điểm của chị về dịch triết, dịch thơ? Vì sao chị lại chọn Hölderlin?

- Từ hơn 40 năm nay, tôi vẫn không thay đổi quan điểm dịch của tôi là dịch đúng và chính xác. Tôi cố gắng bỏ cái tôi định kiến trong khi dịch hầu mong chuyển tải tâm tư của nguyên bản. Tôi ý thức rõ trách nhiệm này.

Tôi thích thơ Hölderlin, bởi vì trong thơ ông tính chất tư duy triết học, thao thức của ông và thời đại ông đã biến thành thơ, đã hoá thần. Một so sánh nhỏ tuy không cân đối: tỷ như Trịnh Công Sơn của chúng ta hát triết lý của thập niên 1960 không chút gượng ép, anh trở thành ve sầu của thế hệ chúng tôi.

* Viết khá nhiều cho tạp chí Văn hoá Phật giáo, đó có phải là cách để chị đưa triết học, nhất là triết học Phật giáo đến với thập loại chúng sinh? Viết cho người đọc bình dân, chị có gặp khó khăn nhiều không?

- Tôi mong muốn lý giải đạo Phật trong một tinh thần so sánh mới, chứ không sáo mòn theo cách giảng giáo lý truyền thống. Nếu nói bình dân hoá, thì những khảo luận của tôi chưa đạt và cũng không mong muốn đạt tiêu chuẩn ấy, tôi mong văn hoá đọc của người Việt hôm nay tìm cái khó hơn là cái dễ.

* Làm thế nào để chị có thể bắt kịp hơi thở nóng hổi của cuộc sống hôm nay, nhất là những chuyện thời sự của quê nhà, để lý giải nó với một ngôn ngữ bình dị?

- Hơi nóng của một lò… sát sinh có nóng hơn không? Lắm lúc cảm giác bị thiêu cháy rất cụ thể, nhưng bất chợt trăng trên lá dừa, hoa cau thơm im lặng trong nắng mai, có hiệu lực làm lành, đưa tôi có thể trở về. Heidegger gọi sự xuống dốc của Âu châu trong thời hậu hiện đại là “sự lãng quên thể tính” (Seinsvergessenheit).

Quê nhà đang trên đà bị Tây phương hoá một cách thực dụng, bắt chước rập khuôn ngay cả phế thải văn minh Tây phương. Tôi gọi là sự đánh mất bản thể, lãng quên nguồn gốc hai lần, nhất là trên phương diện đạo đức. Vì thế càng phải gấp hơn sự chấn chỉnh giáo dục toàn diện.

Chị nghĩ sao khi sự trong sáng của tiếng Việt đang bị cuộc sống thực dụng và văn chương thực dụng làm hoen ố, trong đó có sự tiếp tay không nhỏ của những nhà… dịch ẩu?

- Theo tôi, sự trong sáng của tiếng Việt đang bị đe doạ không phải do chuyện dịch sách ẩu, đó chỉ là chuyện nhỏ. Thảm hoạ lớn hơn và hiện diện khắp nơi ngay trên đầu lưỡi của mỗi người, là dùng ngôn ngữ để nguỵ trang, nói dối công khai. Cả người nói và người nghe đều biết là dối, nhưng vẫn lặp lại, cho đến khi sự dối thành thật và cái trung tín của ngôn ngữ biến mất.

Khủng hoảng lớn nhất là chúng ta đánh mất niềm tin vào sự trung tín, như là cơ sở của tương quan giữa người và người trong giao tiếp, người này bỗng thành kẻ cắp của người kia và ngược lại.

Hình như trong mỗi giao tiếp chẳng ai tin ai được, làm sao cha mẹ dạy bảo được con, trò vâng lời thầy? Mọi việc trở thành những thứ bán chác. Di hại này quá lớn cho thế hệ trẻ. 

* Đọc những bài chị viết về Tết, về Huế, về ngày Phật đản xa xưa… thấy xúc động lạ thường. Dường như nỗi nhớ đã giúp chị chiêm nghiệm ra nhiều điều quý giá?

- Đúng là cái vốn xã hội trong quá khứ đã gắn kết tôi với quê hương, những điều thật đẹp mà tôi đã trải qua và tôi muốn chia sẻ những điều đẹp ấy cho những người quanh tôi hôm nay.

Cuộc sống ấy đơn giản, khiêm nhường nhưng đã có những giá trị thật cao, hơn gấp trăm ngàn lần đời sống xa hoa, phù phiếm đầy giả tạo. Những giá trị ấy nuôi dưỡng tâm hồn con người.

Tôi đã mang theo những giá trị ấy trên đường đi đến xứ người, và một phần của nó đã giúp tôi sánh vai được với bạn bè năm châu.

Trong nhiều cuộc nói chuyện với con về những khủng hoảng, những thất bại mà chính tôi gặp phải, tôi thường bảo con, không thể quay lưng với con người. Giá trị đời sống nằm ngay ở chỗ vẫn tin vào tính thiện của con người, vì “giết người đi thì ta ở với ai?”.

* Những bài viết của chị luôn kèm theo những bức ảnh rất thơ mà chính chị là tác giả, thú vui nào đã giúp chị giữ được sự xanh tươi trong cách nghĩ, cách sống?

- Thẩm mỹ, yêu cái đẹp, nghệ thuật là điều không thể thiếu trong cuộc sống. Nietzsche cho rằng chỉ có hiện sinh thẩm mỹ là thứ tồn tại được truy nhận. Ông còn đi xa hơn khi cho rằng giáo dục con người trước hết nên là giáo dục thẩm mỹ, chính cái đẹp làm nên cuộc sống có ý nghĩa, chứ không phải khoa học.

Tôi ủng hộ phần nào quan điểm của ông, nếu không có nghệ thuật, hiện sinh trở nên khập khiễng, nghệ thuật có thể làm hoà mâu thuẫn giữa chủ thể và đối tượng, sáng tạo hoà điệu đã bị phá vỡ giữa con người và thế giới chung quanh.

Cho nên thơ như ngôn ngữ hoà nhập và cái nhìn qua nhiếp ảnh đều tạo tác chung, cái này không bù trừ cho cái kia mà làm nổi bật lẫn nhau.

Thiền sư đạt đạo là một nghệ sĩ đầy cảm xúc về cuộc sống, cho nên đến với đạo Phật bằng tâm hồn nghệ sĩ cũng nằm trong ý hướng mà Nietzsche đã nhận định.

Nấu một món ăn thật ngon cho bạn bè, ôm được con sau nhiều ngày xa cách, mặc một chiếc áo đẹp với gout tinh tế, ăn được một trái giáng châu từ vườn Huế, ngắm được một đoá hoa hải đường mới nở trong vườn hay thảo luận với người thức giả, đều là những thú vui, và đôi khi chọn cô đơn, “tôi chọn ngồi thật yên” như lời nhạc Trịnh Công Sơn.

* Chị có sợ không khi mỗi ngày đọc báo, lại thấy cuộc sống đầy những tiêu cực, khủng hoảng, nhất là khủng hoảng tinh thần đang lan tràn như một bệnh dịch?

- Giá trị đạo đức đang bị huỷ hoại đến phải rên xiết. Dạo sau này khi trở về Việt Nam tôi ngủ không yên, tâm trạng bất an đến từ những khủng hoảng chung quanh hàng ngày đọc, nghe, thấy, va chạm.

Tình trạng phân hoá xã hội gắt gao một cách phi lý, o bán cháo ngồi trước nhà chỉ mong mỗi ngày lời được mấy chục ngàn đồng để nuôi cả gia đình, o bán bánh ngày nào cũng rao trước cửa hy vọng chủ nhà mua vài ngàn bánh, lại nghe thấy đọc thấy các đại gia giàu hàng ngàn tỉ, đi xe khủng, đám cưới khủng.

Bất an trên đường phố, bất an khi thấy mỗi người đều vay nợ để sống... và đồng tiền làm bá chủ trong cuộc sống vay mượn này. Khi đồng tiền ngự trị thì giá trị tinh thần của con người, tính cao quý của con người chỉ là những con số. Thức giấc nửa khuya, tôi có nỗi sợ hãi của một người đang nghe cơn địa chấn lung lay đất sống.

* Cách để chị tìm thấy sự tĩnh lặng và suy tư giữa bộn bề bất trắc?

- Nếu không tập luyện được duy trì hơi thở ngay trong hỗn loạn thì có lẽ tôi sẽ bị suy sụp tinh thần. Trong lúc quán hơi thở, tôi tự nhủ mình không bỏ cuộc, và muốn cùng với những người đồng cảm bắt đầu một cuộc hành trình văn hoá khác, khiêm tốn nhưng đầy tình người.

Làm thế nào để sống một cách bình thường như câu chúc mà chị thường dành cho bạn bè mỗi lúc chia tay?

- Trước sau thì vẫn: “Chữ tình là chữ khởi đầu…”. 

KHÓA HỌC 21 TUYỆT CHIÊU ĐÀM PHÁN & MẶC CẢ TẠI HÀ NỘI - 15/07/2012

Khóa học: “21 Tuyệt chiêu đàm phán & mặc cả” tại Hà Nội ngày 15/07/2012 đã diễn ra thành công tốt đẹp. Học Viện iNETvô cùng hạnh phúc khi được nhìn thấy nụ cười tươi tắn trên môi các Anh/Chị học viên sau khi kết thúc khóa học. Đây là món quà tinh thần vô cùng giá trị mà Học Viện iNET muốn có.

Sau  đây là một số hình ảnh của khóa học:

21-tuyet-chieu-dam-phan-mac-ca-01
 Anh Nguyễn Trọng Thơ đón chào học viên và giới thiệu diễn giả

Phần khởi động nạp năng lượng đầy sôi động

21-tuyet-chieu-dam-phan-mac-ca-03
Diễn giả Hoàng Xuân Hải say sưa giảng bài

21-tuyet-chieu-dam-phan-mac-ca-04
Học viên thực hành theo cặp

21-tuyet-chieu-dam-phan-mac-ca-05
Và theo nhóm


Cả lớp chơi trò chơi

21-tuyet-chieu-dam-phan-mac-ca-07


Chụp ảnh kỷ niệm khóa học

iNET hy vọng rằng, tất cả các Anh/Chị trong tập thể lớp Đàm Phán 02 sẽ sớm trở thành những chuyên gia Đàm Phán và gặt hái được thật nhiều thành công hơn nữa sau khóa học.
Xin chân thành cảm ơn diễn giả: Hoàng Xuân Hải, anh đã chia sẻ hết mình những Chiến thuật tuyệt vời về Đàm Phán và chân thành cảm ơn tập thể lớp ĐP 02, chính sự tham gia nhiệt tình của các Anh/Chị là nhân tố quyết định đến sự thành công của chương trình.
Hẹn sớm gặp lại tập thể lớp ĐP 02 trong những chương trình khác!

Cảm nhận đại diện một số học viên sau khi kết thúc khóa học 21 Tuyệt Chiêu Đàm Phán và mặc cả - 15/07/2012:

 1. Anh Nguyễn Đình Chiến

Tôi cảm thấy mình được học hỏi nhiều về phương thức đàm phán, quả thật, quá hay và triết lý để áp dụng được trong thực tế. Tôi thấy có hiệu quả ngay sau buổi học ngày hôm nay. Tôi cần được học nhiều hơn nữa về phán đoán và bán hàng, vì tôi là nhân viên kinh doanh công việc chủ yếu là đàm phán với đối tác mua là phần nhiều, vì vậy, rất mong có sự giúp đỡ của Quý Công ty iNET, cũng như Thầy Hải là người giảng dạy ngày hôm nay. Xin cảm ơn!

2. Chị Nguyễn Thị Kim Ngà


Qua buổi học tôi đã trải nghiệm được rất nhiều điều mà trong cuộc sống tưởng chừng như đơn giản.Cảm ơn anh Hải đã truyền đạt lại những kiến thức mà anh đã dày công nghiên cứu cho tôi nói riêng và cho tất cả các học viên nói chung.

Chúc anh luôn thành công và sẽ tiếp tục công việc này với nhiều người hơn nữa. Trân trọng và cảm ơn anh.

3. Chị Nguyễn Thị Thu Hằng

Tôi thấy khóa học tuy ngắn nhưng rất hay và đem lại cho tôi nhiều giá trị. Trước đây tôi hay ngại mặc cả nhưng giờ sau khi học xong, tôi thấy mặc cả, đàm phán là 1 game và tôi thấy rất thú vị. Tôi thấy phương pháp rất hay.

Nếu có thể thì tôi sẽ thích học vào các buổi tối hơn và chia thành nhiều buổi. Cảm ơn anh Hải và học viện iNET.

5. Chị Nguyễn Thị Nga

Lời đầu tiên, tôi rất cảm ơn khóa học. Nhờ khóa học này mà tôi có được nhiều điều mà từ trước đến nay tôi chưa bao giờ nghĩ tới. Trong khóa học này, tôi có cơ hội làm quen và tiếp xúc với rất nhiều người thành công. Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn!

6. Anh Trương Văn Biện

Trong quá trình học tập, em cảm nhận thầy Hải dạy rất tốt, nhờ khóa học mà em có thể biết thêm được rất nhiều điều thú vị trong đàm phán mà từ trước đến giờ em chẳng biết gì.
.... 

Chủ Nhật, 22 tháng 7, 2012

CPI âm, giảm phát không còn là tín hiệu

[Tài chính marketing] Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) Hà Nội và TP, Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh thành phố lớn khác tiếp tục âm. Áp lực giảm phát đang trở nên lớn hơn bao giờ hết, đó không còn tín hiệu hay lo ngại đang là một thực tế mà DN và nền kinh tế phải đổi mặt.

Số liệu thông kê cho thấy, CPI tháng 7 ở Hà Nội tiếp tục giảm 0,29% so với tháng trước. So với cùng kỳ, chỉ số này chỉ còn tăng 4,64% - một con số rất thấp. Tính theo tháng, từ đầu năm tới nay CPI Hà Nội đã giảm 3 lần và tháng 7 có mức giảm mạnh nhất.

Trong khi đó, ở TP. Hồ Chí Minh, CPI tháng 7 tiếp tục giảm 0,57% so với tháng trước (tháng trước giảm 0,43%). So với tháng 7/2011 chỉ số giá tiêu dùng tăng 4,3%; So với tháng 12/2011, chỉ số giá tiêu dùng tăng 1,47%. Khả năng giá các tháng còn lại của năm sẽ tăng do Nhà nước điều chỉnh tăng giá điện, giá dịch vụ y tế...

Trong khi đó, dù chỉ số CPI tháng 7 của cả nước chưa được Tổng cục Thống kê tổng hợp nhưng nhiều khả năng sẽ giảm tháng thứ 2 liên tiếp (tháng trước giảm 0,26%) khi ngoài hai thành phố lớn còn nhiều tỉnh thành khác cũng giảm như: Đồng Nai (-0,25%), Đà Nẵng (-0,21%), Long An (-0,06%).

Với thực tế này, trong khi nhiều yếu tố vĩ mô khác đang ở chiều hướng tích cực nhưng CPI vẫn đi xuống. Điều lo ngại nhất đang đến rất cần là nền kinh tế rơi vào tình trạng giảm phát thì quả là một điều rất đáng lo ngại.

Trước đó, khi CPI cả nước giảm 0,26% trong tháng 6 thì nhiều người vẫn cho rằng đó là một kết quả được dự báo nhưng mới chỉ là biểu hiện ban đầu của giảm phát.. Và chỉ có thể khẳng định nền kinh tế rơi vào tình trạng giảm phát khi chỉ số CPI giảm liên tục trong nhiều tháng, thông thường là 3 tháng.

Thậm chí, theo các chuyên gia, trước diến biến đó cần phải bình tính ứng phó vì CPI giảm sẽ tạo một dư địa chính sách để Chính phủ có điều kiện để giảm lãi suất huy động và cho vay, đồng thời, có điều kiện áp dụng các chính sách và các giải pháp cơ bản khác như: đẩy mạnh xây dựng cơ bản, giải ngân ODA và có điều kiện để làm giảm bớt sự đình trệ của thị trường bất động sản và các thị trường khác.

Khá nhiều chuyên gia khác cũng khẳng định CPI giảm trong tháng 6 mới là biểu hiện bước đầu chưa đáng lo ngại. Nhiều quan chức cũng cho biết, sẽ không có tình trạng giảm phát diễn ra và mọi cố gắng điều hành kinh tế sẽ hướng đến mục tiêu lạm phát 7 - 8% để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng như mong đợi. Trong phiên họp gần đây, Chính phủ cũng cho thấy, chưa muốn điều chỉnh mục tiêu tăng trường

Theo lý thuyết, tình hình đến cuối tháng 6 thì đúng như nhân định. Nhưng với thực tế đảo chiều của chỉ số CPI trong tháng 6 và dự đoán sẽ tiếp tục trong tháng 7, nhất là thực tế hàng hóa tồn kho của các doanh nghiệp lớn, tín dụng tăng chậm chạp, xuất siêu hàng hóa... là những tín hiệu đáng lo ngại.

Trước đó, một số chuyên gia đã dự đoán CPI sẽ còn tiếp tục giảm trong 3 tháng nữa và có thể đạt mức đáy vào tháng 9 tới. Lạm phát cả năm chỉ khoảng trên dưới 5%. Dự đoán này được đưa ra trong bối cảnh đầu tư (cả công và tư) và tiêu dùng đã và đang bị co lại do chính sách thặt chặt trước đó, do ngân sách eo hẹp, do thu nhập của người lao động giảm, thất nghiệp gia tăng...

Nếu đúng như các dự báo nói trên thì khi đó giảm phát sẽ trở thành sự thật chứ không còn là hiện tượng nữa. Nếu CPI tiếp tục giảm trong tháng 7 sẽ khiến cho nguy cơ giảm phát rõ ràng hơn bao giờ hết và nếu đúng vậy thì nền kinh tế còn đang chìm ngập trong khó khăn và nhiều doanh nghiệp sẽ còn phải đối mặt với nguy cơ phá sản.

Tuy nhiên, CPI giảm sẽ tạo dư địa chính sách để Chính phủ đẩy mạnh bơm tiền ra nền kinh tế, theo đó để làm giảm bớt sự đình trệ của thị trường bất động sản và các thị trường khác. Theo đó, những người vững tin thì cho rằng, CPI giảm là dấu hiệu tốt. Theo đó, hàng hóa và dịch vụ đang về với giá trị của nói bởi giảm trong 2 tháng qua là so với lúc tăng và giá hàng hóa cần phải giảm nữa.

Hơn nữa, việc CPI tháng 7 tiếp tục giảm thì Chính phủ sẽ có cơ hội để đẩy tín dụng 6 tháng cuối năm tăng trưởng 10-12%. Tiền sẽ được bơm ra với lãi suất thấp (có thể về tới 9-10%) sẽ giúp các doanh nghiệp đồng loạt hồi sinh. Với lãi suất bị áp về hết dưới 15%, quý III, các doanh nghiệp chắc chắn sẽ tốt hơn. Nếu tín dụng được bung ra như dự kiến thì tình hình còn khởi sắc hơn nhiều", nhà đầu tư chứng khoán tên Tiến cho biết.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, một số nhà đầu tư lo ngại việc bơm tiền ào ạt ra lúc này sẽ khiến lạm phát có thể quay trở lại. Hơn thế, những nỗ lực cơ cấu lại kinh tế suốt 2 năm qua có thể sẽ trở thành hư vô. Theo họ, việc điều hành cách chính sách kinh tế cần mượt mà hơn, tránh lúc thắt chặt quá rồi lại bung ra nhanh quá. Và để làm được điều này thì các dự báo chính xác của các cơ quan chức năng cần thiết hơn bao giờ hết.

Rõ ràng, Nghị quyết 13/NQ-CP của Chính phủ đề ra đã giúp kiềm chế lạm phát, góp phần ổn định lòng tin vào đồng tiền quốc gia. Song hiệu ứng phụ không mong muốn của nó lại khá lớn. Thặt chặt tiền tế đã khiến cho suy giảm tăng trưởng sản xuất kinh doanh. Thực tế tăng trưởng ở mức 5-6% cũng không phải là thấp, nhưng xét ở 1 khía cạnh nào đó, sự suy giảm nhanh đã khiến cho hàng loạt doanh nghiệp rơi vào tình trạng khó khăn vô cùng, với hàng tồn kho tăng cao, nợ nần chồng chất (chủ yếu do phát triển nóng và lãi suất cao). Hơn thế, tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm gia tăng cũng sẽ góp phần khiến cho các chính sách cứu trợ trở nên gấp gáp và cần thiết hơn bao giờ hết.

Với diễn biến mới nhất từ CPI tháng 7, rõ ràng, giảm phát không còn là tín hiệu mà đang là một sức ép lớn, một thực tế mà kinh tế và DN đang đối mặt. Điều đó buộc phải linh hoạt và quyết liệt hơn trong các giải pháp hỗ trợ và tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế.
Theo VeF (Mạnh Hà)

Các bài khác: