Thứ Năm, 14 tháng 6, 2012

Doanh nghiệp nhìn ngân hàng treo “cá gỗ”

[Kinh tế Việt Nam] Mặc dù ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất nhưng theo nhiều chuyên gia, tại thời điểm hiện tại không dễ gì doanh nghiệp có thể vay được tiền.
Khi nói đến vấn đề ngân hàng hạ lãi suất, nhiều doanh nghiệp tỏ ra dửng dưng trước quyết định này. Họ cho rằng ngân hàng nói là hạ nhưng để tiếp cận được với nguồn vốn này phải mất vài tháng nữa. Nhiều doanh nghiệp đánh giá thông tin hạ lãi suất có tác động về mặt tâm lý nhiều hơn, bởi lãi suất hiện nay vẫn cao so với khả năng của họ. Và thực tế, muốn vay lãi suất thấp, doanh nghiệp phải trả nợ cũ, với điều kiện tài chính hiện nay thì nhiều doanh nghiệp muốn đảo nợ là điều cực kỳ khó khăn.

Vài tháng nữa mới tiếp cận được vốn

Ông Nguyễn Văn Đực, Giám đốc Công ty Cổ phần địa ốc Đất Lành chua chát nói: “Ngân hàng hạ lãi suất nhưng tôi cho rằng cũng giống như những lần trước, chỉ có hạ lãi suất huy động nhưng lãi suất cho vay phải đến mấy tháng nữa may ra doanh nghiệp mới có thể được áp dụng mức lãi suất này”. Đối với doanh nghiệp bất động sản, ông Đực cho rằng, ngân hàng không thể chỉ căn cứ vào nợ tốt hay nợ xấu để quyết định cho vay hay không. Vấn đề là doanh nghiệp không bán được sản phẩm.

Ông Đực lấy ví dụ, một doanh nghiệp BĐS có tổng vốn là 5.000 tỉ đồng, trong đó tài sản đất là 2.000 tỉ đồng, tài sản bằng sản phẩm BĐS là 3.000 tỉ đồng, doanh nghiệp đó đang nợ ngân hàng 3.000 tỉ đồng. Nếu xét ra thì số vốn doanh nghiệp này cao hơn số nợ nhiều, do đó đây không phải là nợ xấu, nhưng vì sản phẩm không bán được, không có tiền mặt nên doanh nghiệp không có tiền để trả ngân hàng, vậy là từ nợ tốt chuyển thành nợ xấu.

“Theo tôi, muốn giải bài toán nợ xấu thì chỉ có cách giải bài toán hàng tồn kho của doanh nghiệp và hạ lãi suất chỉ là một trong những giải pháp, doanh nghiệp BĐS cần sự giúp đỡ của Chính phủ để phá vỡ hàng tồn kho đó. Đấy mới thực sự là cứu doanh nghiệp, còn hạ lãi suất chỉ như là miếng mồi ngon treo lơ lửng, dù đói nhưng doanh nghiệp cũng rất khó ăn”, ông Đực kiến nghị.

Cùng chung quan điểm này, ông Nguyễn Văn Cường, Giám đốc công ty Cổ phần thương mại Hoàng Gia, chuyên nhập khẩu sàn gỗ cho rằng, hạ lãi suất là tín hiệu đáng mừng bởi doanh nghiệp hy vọng lãi suất cho vay sẽ giảm theo. “Song tín hiệu này có tác động tinh thần hơn là thực tế vì mức hạ lãi suất không phải nhiều trong tình hình hàng chục ngàn doanh nghiệp phá sản như hiện nay. Đối với ngành gỗ, khó khăn không phải ở lượng hàng tồn kho mà chính là lãi suất góp phần đẩy chi phí đầu vào tăng cao. Lãi vay đã ngốn hết lợi nhuận của doanh nghiệp, khiến chúng tôi đi đến đáy của sự khó khăn”, ông Cường nói.

Một lãnh đạo của ngân hàng NN&PTNT cho biết: “Động thái giảm lãi suất lần này mang ý nghĩa về mặt tâm lý nhiều hơn, còn tác động hay ảnh hưởng có lẽ phải vài tháng nữa mới có được hồi kết. Thực tế, ngân hàng chúng tôi đã bắt đầu giảm lãi suất, các doanh nghiệp đã manh nha tiếp cận nhưng thực tế hạn mức cho vay của họ đã chạm đáy rồi. Họ không còn đủ tài sản để thế chấp vay vốn thêm nữa. Những “món” vay cũ vẫn phải chịu lãi suất cao, chỉ lo trả nợ đáo hạn đã khó, món vay mới chắc chắn sẽ không nhiều”.

Phân tích sâu về vấn đề hạ lãi suất, chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành cho rằng: Dù biết ngân hàng liên tục giảm lãi suất nhưng doanh nghiệp vẫn rất khó hoạt động được với lãi suất 13%. Có một thực tế ai cũng biết, tuy hạ lãi suất nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có thể đi vay được với lãi suất như thế. “Tôi cho rằng ngân hàng không thực sự tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, điều này là cực kỳ nguy hiểm đối với sự phát triển kinh tế của đất nước”, ông Thành nhấn mạnh.

Để chứng minh cho những nhận định của mình, ông Bùi Kiến Thành lấy dẫn chứng: “Thời gian qua, nhiều khảo sát thực tế cho thấy rằng, dù lãi suất có hạ nhưng doanh nghiệp vẫn rất khó khăn khi tiếp cận với nguồn vốn. Có nhiều nguyên nhân đằng sau điều này, ngân hàng thì cho rằng doanh nghiệp đang tự làm khó mình, nợ xấu lớn, nợ nần đầm đìa, hàng hoá thì không bán được…Còn phía doanh nghiệp lại cho rằng, ngân hàng đang cố tình làm khó họ, thậm chí có doanh nghiệp còn kêu rằng muốn vay được vốn phải mất chi phí “bôi trơn”, mà nếu tính cả chi phí này thì lãi suất lên đến 17 - 18% chứ đừng mơ chỉ có 13%”.

Ông Nguyễn Đức Kiên – Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội.

Ngân hàng không dám mạo hiểm cho vay

Từ nhiều tháng nay, rất nhiều ngân hàng lớn thừa nhận rằng họ đang dư thừa nguồn tiền. Tuy nhiên, dư thừa tiền không đồng nghĩa với việc cho vay ồ ạt. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, ngân hàng cũng gặp khó khăn khi thừa tiền nhưng không dễ gì họ cho vay, vì những năm qua việc hứng chịu nợ xấu là bài học lớn mà các ngân hàng đang phải gánh chịu. Chính vì thế, ngân hàng có vẻ dửng dưng trước việc doanh nghiệp “đói vốn” cũng là điều dễ hiểu.

Lý giải về việc doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc vay vốn, nhiều ngân hàng cho rằng, chính doanh nghiệp đang tự làm khó mình. Hầu hết các ngân hàng cho biết họ đang chịu một áp lực lớn khi dư tiền. Vì thế, không có ai dại gì có có vốn mà không cho vay. Và cũng không ai muốn cho vay lãi suất cao vì các ngân hàng cũng cạnh tranh nhau. Hơn nữa, nếu tiếp tục huy động cao để cho vay cao để mong lợi nhuận lớn chỉ là cách “đếm cua trong lỗ.

Vấn đề lớn nhất của ngân hàng là tìm được doanh nghiệp tốt để cho vay. Bởi vì, đẩy mạnh cho vay nhưng không có nghĩa là giảm chất lượng. Thậm chí, đây phải là một quá trình sàng lọc khách hàng. Đơn giản, cho vay để doanh nghiệp tốt lên chứ không ai cho vay những doanh nghiệp sắp phá sản, vì như thế ngân hàng cũng chết theo.

Chuyên gia Bùi Kiến Thành cho rằng, một mặt ngân hàng không chấp nhận cho vay với lãi suất thấp vì bản thân ngân hàng huy động đầu vào với lãi suất cũng đã cao rồi, vì thế nếu cho vay với lãi suất thấp thì họ sẽ lỗ. Còn phía các doanh nghiệp thì hiện nay chúng ta chưa thực sự có dự án nào khả thi, cũng như không chứng minh được khả năng hoàn trả vốn, do đó ngân hàng không dám mạo hiểm cho những dự án này vay với lãi suất thấp được. Vì sự mạo hiểm đó nên họ chỉ chấp nhận cho doanh nghiệp vay với lãi suất cao.

Về phía ngân hàng, Ông Đoàn Văn Thắng, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Bưu điện - Liên Việt thẳng thắn thừa nhận, lãi suất giảm nhưng ngân hàng không tăng thêm bất cứ một điều kiện cho vay nào. Các ngân hàng đang nhìn doanh nghiệp theo một hướng tích cực để cho vay. Tuy nhiên, đối với những doanh nghiệp quá khó khăn, sắp phá sản cũng phải chấp nhận vì ngân hàng phải đảm bảo chất lượng, hiệu quả và an toàn đồng vốn.

Ông Thắng nhấn mạnh: “Chúng tôi muốn cho vay nhưng phải đặt an toàn lên hàng đầu, chứ không thể vì thừa vốn mà đẩy tín dụng ra ồ ạt, không kiểm soát được thì hậu quả phải trả giá không chỉ là 6 tháng hay một năm nữa. Đối với nhiều doanh nghiệp, vấn đề không tiếp cận được vốn là doanh nghiệp cực kỳ khó khăn, đang vướng vào nợ với ngân hàng mà chủ yếu do nợ xấu như BĐS, đầu cơ chưa có lối thoát.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Kiên, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, cần xem lại các doanh nghiệp khó tiếp cận được vốn vay có thực lực tài chính đến đâu, mối quan hệ với ngân hàng như thế nào? Trên quan điểm này, ông Kiên đưa ra ý kiến: “Ngân hàng cũng là một doanh nghiệp nên khi tiến hành một hợp đồng vay vốn thì giữa ngân hàng và doanh nghiệp sẽ thương thảo với nhau. Một khi doanh nghiệp không đáp ứng được những yêu cầu của ngân hàng thì ngân hàng không cho vay cũng đúng. Theo tôi được biết, một bộ phận doanh nghiệp khác mặc dù không có nợ xấu nhưng các dự án của họ không có tính khả thi thì cũng không thể vay được vốn. Ngân hàng không thể nào cho một doanh nghiệp vay vốn mà khả năng hoàn vốn quá thấp”. 

Theo Quốc Triều - NĐT
Các bài khác:

Thứ Ba, 12 tháng 6, 2012

Vị "thần khởi nghiệp"

Ông Inamori Kazuo
[Marketing - Khởi nghiệp] Chìa khóa bao giờ cũng nằm ở chính thực tế của công việc. Có một vị thần luôn hiện diện ở đó. Hãy kiên nhẫn lắng nghe lời thì thầm của sản phẩm, bạn sẽ thành công...

Inamori Kazuo - người sáng lập và điều hành Tập đoàn Kyocera - là một doanh nhân nổi tiếng của Nhật Bản hiện đại. Không chỉ vậy, sự nghiệp và tư tưởng của ông còn được đánh giá cao cả trên bình diện quốc tế. Cuộc đời ông là những câu chuyện về sự nỗ lực vượt qua số phận và các hoạt động xã hội có ảnh hưởng lớn đến cộng đồng.

Inamori Kazuo đã viết nhiều sách chia sẻ những kinh nghiệm sống, khởi nghiệp, kinh doanh của chính mình. Tất cả đều được đón nhận như những "cẩm nang" đối với giới trẻ và cả những người đã thành đạt.

Cuốn Cách sống (mới được xuất bản tại Việt Nam) là tập hợp những triết lý mà ông đúc rút từ thực tế gian nan xây dựng công ty của mình. "Quan sát hiện trường" và "lắng nghe lời thì thầm của sản phẩm" - một trong những "bí quyết" thành công được ông chia sẻ trong cuốn sách này - là bài học khởi nghiệp quý giá cho những người mới bước chân vào con đường kinh doanh.

Ông viết:

“Chìa khóa bao giờ cũng nằm ở chính thực tế của công việc. Có một vị thần luôn hiện diện ở đó. Điểm mấu chốt của vấn đề là nắm vững sự việc, quan sát hiện trường, kiên nhẫn lắng nghe lời thì thầm của sản phẩm, bạn sẽ thành công.

Đối với ngành sản xuất chế tạo thì điều quan trọng là phải coi trọng quy trình, xem xét kỹ sản phẩm, thiết bị, nguyên vật liệu, công cụ và đánh giá tất cả một cách khách quan, trung thực...

Sản phẩm của chúng tôi là một loại gốm dùng trong ngành công nghiệp điện tử. Nó được tạo ra bằng cách nén bột kim loại đã oxy hóa vào khuôn và nung ở nhiệt độ cao. Yêu cầu về chất lượng rất khắt khe, không cho phép sai lệch về kích thước dù rất nhỏ, không được có tì vết hay biến dạng dù chỉ chút xíu.

Thời kỳ công ty mới thành lập, khi chúng tôi đưa sản phẩm vào lò nung thử thì cả mẻ gốm bị cong vênh không khác gì mực nướng.

Sau biết bao lần mày mò thử nghiệm, chúng tôi mới tìm ra nguyên nhân là do lực nén khác nhau, mật độ bột kim loại không đồng đều ở mặt trên và mặt dưới khiến sản phẩm cong vênh.

Tuy tìm ra được nguyên nhân về mặt kỹ thuật nhưng điều chỉnh trong thực tế lại vô cùng khó khăn. Sau bao nhiêu suy nghĩ tìm tòi, làm đi làm lại vẫn không được, tôi quyết định đục một lỗ ở thân lò để quan sát tận mắt xem sản phẩm cong vênh như thế nào, biến dạng ra sao.

Và tôi thấy khi nhiệt độ tăng cao thì sản phẩm cứ nhảy lên nhảy xuống như một sinh vật. Nung đi nung lại kiểu nào nó vẫn nhảy như muốn trêu ngươi tôi. Chứng kiến cảnh đó, tôi muốn thò tay vào đè chặt sản phẩm để chúng nằm im.

Đương nhiên chẳng ai điên đến mức đưa tay vào trong lò nung nhiệt độ hàng ngàn độ cả. Khi theo phản xạ định thò tay vào lò “bắt sản phẩm nằm im”, giây phút ấy trong đầu tôi đã lóe lên phương pháp giải quyết. Sau đó, chúng tôi đặt một tấm vỉ bằng chất liệu chịu nhiệt đè lên trên sản phẩm và tiếp tục nung. Kết quả là mẻ gốm đó không còn cong vênh nữa.

Tôi suy nghĩ mãi về việc này. Đáp án thực ra luôn có ở hiện trường. Nhưng để có được đáp án, về mặt tinh thần, chúng tôi phải có quyết tâm “nhất định không chịu thất bại”. Về mặt vật chất, chúng ta phải để tâm quan sát kỹ càng hiện trường, tìm hiểu sự việc.

Quan sát, lắng nghe, tìm hiểu kỹ càng. Có như vậy chúng ta mới có thể nghe thấy “tiếng thì thầm của sản phẩm” và tìm ra phương cách giải quyết.

Có thể cách giải thích của tôi không khoa học, hay nói cách khác là không phù hợp với lối suy nghĩ của người làm công tác khoa học kỹ thuật. Nhưng, thực sự là từ chiều sâu tư duy, sự sắc bén trong quan sát của chúng ta, “sự sống” ẩn náu trong vật chất - các sản phẩm, công cụ sản xuất - đã cất lên "tiếng nói" của chúng.

Từ những khoảnh khắc giao cảm người – vật như thế, chúng tôi đã tìm ra phương án xử lý, hoàn tất công việc, và kết quả là đã tạo ra những sản phẩm “sờ vào là đứt tay”.

Hãy cố gắng, đừng bỏ cuộc, luôn có một vị thần giúp bạn thành công...”.

Theo P.V - DNSG

HỘI THẢO MARKETING ONLINE MASTER-NGÀY 12/06/2012

Ngày 12-06-2012, Học viên NIIT-iNET đã tổ chức thành công hội thảo " Giải mã Bí Mật Marketing Online". Hội thảo có sự góp mặt của chuyên gia internet Marketing với 10 năm kinh nghiệm và CEO của iNET Corporation. " Chia sẽ giá trị cho 1 triệu người " là sứ mệnh của mình.

Marketing online giúp các doanh nghiệp tìm kiếm và lựa chọn được khách hàng mục tiêu và tiềm năng, từ đó giúp doanh nghiệp cắt giảm được nhiều chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Một số hình ảnh trong buổi hội thảo:

Nạp thêm năng lượng trước buổi hội thảo.........

Phần trình bày của diễn giả Nguyễn Trọng Thơ
Sự cỗ vũ nhiệt tình từ các bạn học viên......
Hội thảo đã làm thay đổi công việc kinh doanh của hàng nghìn người. Còn bạn, bạn muốn thay đổi nhưng chưa hành động. ĐIỀU QUAN TRỌNG. Bạn hãy HÀNH ĐỘNG để có một hệ thống Internet marketing tự động với chi phí "0". 
Nhiều bạn đã quyết định lựa chọn các khóa học về Chuyên viên Internet Marketing… tại Học viện iNET để trang bị thêm những kiến thức, công cụ và kinh nghiệm thực tế để có thể ứng dụng thành công những ý tưởng, những đam mêm, những hoài bão kinh doanh trên Internet vốn đã ấp ủ bấy lâu nay.
XIN CHÚC CHO CÁC BẠN HỌC VIÊN THÀNH CÔNG HƠN TRONG CÔNG VIỆC TƯƠNG LAI!















Đáy bất động sản sắp bị phá?

[Kinh Tế Việt Nam] Đáy thị trường bất động sản mà Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đề cập tới đang sắp bị phá vỡ. Chúng ta hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra, cái gì sẽ từ đáy trồi lên.
Sau sự xuất hiện khá thường xuyên của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng và cấp phó của ông - Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam - vào quý II/2012, tín hiệu chính sách cho thị trường bất động sản đã rõ hơn rất nhiều so với cách đây nửa năm.

Hẳn là thế, bởi từ đầu tháng 4/2012, khi Ngân hàng Nhà nước tiến hành đợt giảm trần lãi suất huy động lần thứ hai trong năm, dư luận và trên mặt báo chí đã dần thưa thớt nội dung dự báo về tình hình sa sút của thị trường bất động sản.

Với thị trường TP.HCM, sự bình thản của dư luận gần như là một lẽ đương nhiên, vì bất chấp vài cú lao dốc và "định" lao dốc trong việc giảm giá phân khúc căn hộ trung cấp và cao cấp, bất chấp tình trạng giao dịch "oải" chưa từng thấy, phần lớn dự án đất nền ở khu Đông và khu Nam thành phố này vẫn kiên nhẫn kéo giá ngang. Trong khi đó, phân khúc đất thổ cư ở một số nơi như quận 9, quận Thủ Đức, quận Tân Phú, quận 12 và nhà bình dân tại các khu vực này vẫn duy trì được mật độ giao dịch tương đối bình thường.

Nếu để ý, sẽ nhận ra hầu hết các bài báo phản ảnh về tình trạng bĩ cực và giảm giá đều xoáy vào thị trường nhà đất Hà Nội. Một số khu vực như Mê Linh, Đông Anh vẫn thường được đánh giá là những nơi có mức giảm "khủng" nhất. Kế đó là khu vực phía Tây với nhiều dự án được mô tả là lao dốc không phanh...

Nhưng từ đầu tháng 5/2012 đến nay, thế cục dường như đã chuyển biến. Hai khu vực Long Biên, Gia Lâm ở phía Đông Hà Nội còn được mô tả là tăng giá. Đặc biệt trong vài tuần qua, các dự án ở khu vực phía Tây Hà Nội như Geleximco, Bắc An Khánh, Nam An Khánh, Vân Canh... đã trở nên sôi động bất thường khi mặt bằng giá nhích lên từ 500.000 - 2 triệu đồng cho mỗi mét vuông đất nền. Chưa bàn đến thực tế giao dịch có thành hình thành khối hay không, chỉ riêng chuyện giá không lao dốc hay suy giảm thêm cũng đã là một hiện tượng đặc biệt đối với thị trường nhà đất Hà Nội, khơi dậy niềm tin sống sót cho các chủ doanh nghiệp bất động sản và các nhà đầu tư thứ cấp.

Nét chấm phá bất ngờ

Hy vọng đã chớm khởi sắc. Thế nhưng, những bài học mừng hụt cay đắng của "lịch sử cận đại" vẫn ám ảnh khôn nguôi. Câu hỏi được đặt ra hiện nay là liệu cái đáy của thị trường Hà Nội có bền vững, hay lại như thời kỳ quý III/0 2011 đã chỉ cầm cự được một thời gian ngắn nhờ vào "hiệu ứng trần lãi suất 14%" của Ngân hàng Nhà nước, nhưng sau đó lại tiếp tục "đi về nơi xa lắm".

Tuy nhiên vào lần này, hy vọng củng cố cho đáy chữ U ở TP.HCM và đáy tạm ở Hà Nội là có cơ sở, bởi lãi suất đang giảm thật sự chứ không chỉ giảm trên danh nghĩa. Tương tự với quý II/2009 mà xu hướng nới dần tín dụng đã kích thích cho sự hồi sinh của cả hai thị trường chứng khoán Việt Nam và thị trường bất động sản Hà Nội, lần này cũng đang diễn ra một khí sắc gần giống như thế, tuy không có mặt gói kích cầu 8 tỷ đô la nào từ phía Chính phủ.

Nhưng bù lại, thị trường lại bắt đầu tiếp nhận những thông tin mới mẻ và không kém bất ngờ. Vào ngày cuối tháng 5/2012, một cuộc hội thảo do Hiệp hội bất động sản Việt Nam và báo Lao Động tổ chức đã diễn ra ở TP.HCM. Điểm đặc biệt của cuộc hội thảo này có lẽ ở cái tiêu đề của nó. Khác với những tiêu đề của nhiều cuộc hội thảo trước đây như "cơ hội nào" hay "kênh đầu tư hiệu quả nào", hội thảo lần này đã gọi thẳng tên cúng cơm của vấn đề: "Vực dậy thị trường bất động sản".

Nhưng làm thế nào để vực dậy? Đó chính là điểm đặc biệt nhất của cuộc hội thảo. Lần thứ hai kể từ thông điệp "Nhà nước sẽ mua lại nhà chung cư" vào tháng 4/2012, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam lại xuất hiện với hàng loạt con số. Trong cách nhìn của ông, thời gian tới thị trường bất động sản sẽ đón nhận những tín hiệu vui từ chính sách đẩy mạnh giải ngân đầu tư công của Chính phủ.


Hiện nay, Nhà nước còn 120.000/180.000 tỷ đồng trong kế hoạch phải chi. Số tiền này khi bơm ra thị trường (chủ yếu đầu tư vào hạ tầng) sẽ tạo nhiều hiệu ứng tốt. Cụ thể là kích ngành vật liệu xây dựng (đang tồn kho 3 triệu tấn xi măng, thép 220.000 tấn... ), doanh nghiệp sẽ đi vay tiền làm công trình (kích tăng trưởng tín dụng).

Ngoài ra, trong kế hoạch giải ngân vốn năm nay vẫn còn 38.000 tỷ đồng huy động từ trái phiếu Chính phủ, vốn tạm ứng của năm 2013, cùng 17.000 tỷ đồng từ nhiều nguồn vốn khác... Như vậy, từ đây đến cuối năm, lượng tiền sẽ cho ra thị trường là 500.000 tỷ đồng (cộng thêm từ nguồn tăng trưởng tín dụng khoảng 300.000 tỷ đồng), không ít thì nhiều cũng kích thích các thị trường phát triển...

Cần lưu ý rằng, từ đầu năm cho đến gần cuối tháng 5/2012, những con số trên vẫn chưa hề hiện ra trong các bản báo cáo nào. Mà tiền đề của nó đã chỉ xuất hiện trong một báo cáo của thủ tướng vào những ngày đầu của kỳ họp Quốc hội bắt đầu từ cuối tháng 5/2012.

Hẳn nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư phải băn khoăn: Liệu triển vọng số liệu như thế có ý nghĩa gì đối với các phương án kinh doanh?

Vỡ đáy?

Nếu quả thực những con số đầu tư công được giải ngân như thông tin của ông Nguyễn Trần Nam, nền kinh tế và các thị trường sẽ có cơ hội đón nhận một lượng tín dụng bồi bổ không nhỏ và cũng chẳng kém thua gì so với gói kích cầu năm 2009. Vấn đề chỉ còn là khoản tín dụng khổng lồ này sẽ được phân bổ như thế nào mà thôi.

Trong những suy ngẫm khiêm tốn nhất và biện chứng với lịch sử quá u ám của thị trường bất động sản nước nhà từ hơn một năm qua, có lẽ chúng ta không nên duy trì một cái nhìn quá đỗi lạc quan vào bức tranh tương lai, cho dù bức tranh đó đang được chấm phá bởi những mảng màu số liệu thật ấn tượng. Mà nên bình tâm với quan niệm: thị trường có được giao dịch, doanh nghiệp bán được hàng là tốt lắm rồi.

Còn trước mắt, "chân sút" chủ công lại là Ngân hàng Nhà nước - đã chính thức xuất hiện từ quý IV năm ngoái, thay cho Bộ Xây dựng - mũi trung phong trước đây.

Điểm đáng chú ý là cùng ngày với hội thảo đề cập ở trên, một cuộc họp giữa Ngân hàng Nhà nước với 14 ngân hàng lớn đã diễn ra ở đầu cầu bên kia - Hà Nội. Tuy về danh nghĩa chỉ là một cuộc họp định kỳ, song nội dung của nó lại hé lộ khá nhiều khoản mục mà có thể sẽ được "cách mạng" hóa trong thời gian tới, thậm chí ngay trong tháng 6/2012.

Song trùng với trào lưu giảm trần lãi suất huy động và phải thực giảm lãi suất cho vay để giải quyết phần nào bài toán ứ vốn nơi ngân hàng, thị trường bất đông sản cũng đang có điều kiện để tiếp nhận một mặt bằng lãi suất cho vay thấp hơn. Đó cũng là chủ kiến của Ngân hàng nhà nước, nhất là việc cơ quan này đang suy nghĩ đến khả năng có thể mở rộng diện áp trần lãi suất cho vay, trong đó có khả năng nhóm đối tượng bất động sản, chứng khoán và tiêu dùng đều được hưởng lợi.

Nếu những biện pháp mang tính tình thế như trên được áp dụng và vận dụng một cách "đồng bộ, linh hoạt và uyển chuyển", kết quả chắc chắn phải đến là thị trường bất động sản sẽ ấm lại. Tuy vậy, bên cạnh tình hình thanh khoản nhiều khả năng sẽ được cải thiện trong nửa cuối năm 2012 và có thể kéo sang cả năm 2013, sự hồi phục này cũng chỉ có ý nghĩa trong một phạm vi khá hạn hẹp, chứ khó có đất hoạt động cho giới đầu cơ nhà đất như vào những thời kỳ sốt nóng trước đây.

Khi tháng 6/2012 chưa đến thời điểm trung tuần, một lần nữa - lần thứ tư liên tiếp trong năm, Ngân hàng nhà nước lại quyết định giảm trần lãi suất huy động. Nhưng lần này, cú "đánh xuống" quyết liệt hơn: 2%!

Đáy thị trường bất động sản mà Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đề cập tới đang sắp bị phá vỡ. Chúng ta hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra, cái gì sẽ từ đáy trồi lên...

Theo Trường Sơn - VeF
Các bài khác:

Thứ Hai, 11 tháng 6, 2012

Quản lý sản phẩm - Nghề hot nhất thung lũng Silicon

Quản lý sản phẩm - Nghề hot nhất thung lũng Silicon[Marketing - Sản Phẩm] Đối với các hãng công nghệ, những người quản lý sản phẩm xuất sắc thực sự được coi là những viên kim cương quý báu. Vậy một PM (product manager) cần hội tụ đủ những kỹ năng nào ?

Tại thung lũng công nghệ nổi tiếng nhất thế giới, việc tìm ra những người quản lý sản phẩm giỏi là rất khó, do đó, chọn ra được 1% trong số những người quản lý xuất sắc nhất được coi là việc gần như "bất khả thi."

Ian McAllister, một trong số những quản lý sản phẩm giỏi nhất của Amazon đã có những giải thích thú vị trên mạng xã hội hỏi đáp Quora về công việc: "làm thế nào để trở thành một quản lý sản phẩm xuất sắc ?". Những người này phải hội tụ đủ từ kỹ năng cho đến kiến thức để thấu rõ mọi điều dù là nhỏ nhất về các sản phẩm của một doanh nghiệp.

Quá nhiều nhà quản lý sản phẩm suy nghĩ quá lớn và đâm đầu vào các vấn đề phức tạp


Những nhà PM (Product Manager) xuất sắc sẽ không tự giới hạn bản thân trong những nguồn lực hiện có hay lệ thuộc quá nhiều vào môi trường kinh doanh. Họ luôn chủ động tìm kiếm nhiều phương án thay thế khác nhau. Thay vì bắt tay vào thực hiện ngay một công việc lớn và phức tạp, họ nhắm đúng thời cơ và xây dựng nhiều kế hoạch đơn lẻ nhằm thu được những lợi ích tối ưu, sau đó tập trung những kết quả thu được để phục vụ cho mục tiêu cao hơn.

Luôn biết cách đàm phán tốt


Top 1% những người quản lý sản phẩm giỏi nhất luôn biết có những luận điểm tranh luận rất rõ ràng và có sức thuyết phục. Họ sẽ sử dụng phân tích dữ liệu nếu cần, nhưng ngoài ra, họ còn chú trọng tới cả quan điểm, thành kiến của người khác, sự tin tưởng của cấp trên,..v..v...từ đó thu được những nguồn lực và sự ủng hộ cần thiết cho công việc của họ.

Thực hiện mọi việc dễ dàng


Họ có thể hoàn thành 80% giá trị dự án chỉ với 20% nỗ lực bỏ ra. Họ hành động lặp đi lặp lại, cho ra nhiều các sản phẩm, dịch vụ mới và luôn biết cách hoàn thành các đầu việc được đề ra.

Biết cân bằng và linh hoạt giữa các chiến lược


Các nhà quản lý sản phẩm giỏi luôn điều chỉnh hợp lý những sự đầu tư cho hoạt động kinh doanh nền tảng với những chiến thuật "du kích" thắng lợi chóng vánh. Họ cũng biết linh hoạt đưa ra chiến lược kinh doanh tấn công (nhằm mục tiêu tăng trưởng doanh thu) hay phòng thủ (nhằm dẹp bỏ các trở ngại hiện có) vào thời điểm hợp lý.

Đưa ra được các dự báo có độ chuẩn xác


Để trở thành PM giỏi cần phải biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa những kinh nghiệm trong quá khứ với những điều kiện môi trường kinh doanh hiện tại để đưa ra những tiên đoán hợp lý cho tương lai. Họ đồng thời phải có khả năng đánh giá những ích lợi công ty thu được trong từng dự án khác nhau, từ đó sắp xếp các thứ tự ưu tiên trong kinh doanh.

Không bao giờ đặt giới hạn cho bản thân


Họ luôn làm mọi điều cần thiết để chuyển hàng đúng giờ, họ sẵn sàng vào kho thực hiện những công việc chuyển hàng tay chân, họ tranh luận, thậm chí cả "cãi lý" với các phòng ban khác để mang tới những sản phẩm và dịch vụ tốt nhất tới tay khách hàng.

Nắm rõ những công nghệ phúc tạp trong mỗi sản phẩm


Tuy không cần có bằng cấp về khoa học nhưng họ cần phải biết được những công nghệ nội hàm trong các mặt hàng. Họ sẽ liên kết với các nhà phát triển để nắm rõ cũng như lường trước những thắc mắc về sản phẩm từ phía người dùng.

Biết cách tạo nên những thiết kế ấn tượng


Dù không cần phải là chuyên gia thiết kế, người quản lý xuất sắc phải biết phân biệt rõ giữa một thiết kế "tốt" với một thiết kế "tuyệt vời", và đương nhiên, "tuyệt với" mới luôn là đích ngắm của họ.

Kỹ năng viết tốt


Dù là gõ phím hay viết tay, họ cần phải có kỹ năng sử dụng câu chữ thật tốt, rõ nghĩa, súc tích nhằm truyền đạt nguyên vẹn ý tưởng cho đội ngũ cộng sự hoặc gây ấn tượng, thiện cảm với khách hàng và đối tác.

Thái Dương
Theo TTVN/Businessinsider

'Đáy' nào cho bất động sản?

[Kinh tế Việt Nam] "Đáy" của bộ trưởng xây dựng Trịnh Đình Dũng dường như đang được xác thực bởi cú "đánh xuống" trần lãi suất huy động đến 2% của Ngân hàng nhà nước từ ngày 11/6/2012.

Lộ trình BĐS: Parabol chữ L hay U?

Trong buổi "đăng đàn" trực tuyến với người dân vào đầu tháng 6/2012, lần đầu tiên kể từ khi nhậm chức vào tháng 8/2011, bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng, người có tiếng là thận trọng trong phát ngôn và phát biểu, đã bàn đến... đáy của thị trường bất động sản.

Thái độ có thể nói là "dũng cảm" như trên, lồng trong bối cảnh toàn bộ thị trường đang hoàn toàn trầm lắng và phần lớn doanh nghiệp bất động sản rơi vào trạng thái trầm uất, là đáng lưu tâm đối với giới phân tích kinh tế và với cả giới đầu tư nhà đất - những người giữ đất và những người nắm tiền - đang đứng ngồi không yên với nỗi bức bí và cũng xen cả sốt ruột.

Lần đầu tiên, ông Dũng đã đặt mình vào vị trí một chuyên gia nhận định thị trường khi đề cập đến những khả năng biến động của bất động sản theo dạng parabol hay đáy chữ U. Đây cũng là một chủ đề đã từng được bàn tán sôi nổi trong giới phân tích bất động sản, nhưng thực ra lại chỉ thuộc về không khí của những cuộc hội thảo, tọa đàm về thị trường này từ gần một năm qua, còn có liên quan và liên quan như thế nào với thị trường thì không ai có thể đoán định được. Nói cách khác, tất cả những dự báo được nêu ra sớm nhất và sốt sắng nhất đều đã chỉ rước lấy thất vọng tràn trề.

Còn vào lần này, liệu dự báo mới nhất của bộ trưởng ngành xây dựng có rơi vào thế "hoang tưởng" như những chuyên gia khác? Và giới đầu tư cùng người tiêu dùng có thể rút ra được tố chất gì sáng lạn từ dự báo đó?

Có một cách nhìn, tuy không mới, nhưng lại được ông Trịnh Đình Dũng đề cập, điều mà trước đây dường như Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam - lại không mấy bàn tới. Đó là việc đáy của thị trường địa ốc Hà Nội có thể được xác lập từ quý 2/2011, còn tại TP.HCM thì từ tận năm 2009. Có lẽ, đây cũng là cơ sở quan trọng để ông Dũng không khẳng định là thị trường bất động sản Việt Nam, sau chu kỳ đổ dốc vào cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới kéo theo Việt Nam trong năm 2008 và cả giai đoạn nguyên năm sau đó như một hành trình "hậu khủng hoảng", thị trường sẽ phục hồi theo dạng parabol. Nếu có chăng, chỉ là một thị trường mang tính cá biệt như Hà Nội đã có một chu kỳ phục hồi khá ấn tượng từ giữa năm 2009 đến đầu năm 2011.

Còn riêng với thị trường bất động sản phía Nam, mẫu hình parabol đã không thể thành hình, khi cạnh đáy chữ L của nó đã kéo dài quá lâu. Gần đây nhất, thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam cũng đã xác nhận rằng cái cạnh đáy đó đã làm mòn mỏi các chủ doanh nghiệp bất động sản và nhà đầu tư thứ cấp đến 3 năm trời qua.

Trong thực tế, đã gần bốn năm rưỡi cho cạnh đáy ở TP.HCM nếu tính từ tháng 2/2008, khi các nhà đầu tư thứ cấp tại thành phố này choàng tỉnh qua một đêm và thấy mọi sự đều đảo lộn, Ngân hàng nhà nước thu về 20.000 tỷ đồng tín dụng dự trữ bắt buộc và thị trường lập tức đóng băng, rất nhiều hợp đồng mua bán trước đó đã trở nên vô hiệu...

Khoảng thời gian từ 3-5 năm lại thường ứng với một chu kỳ suy giảm và lập đáy của thị trường. Nếu đúng với "cảm giác" của những người lãnh đạo ngành xây dựng, thị trường nhà đất Hà Nội sẽ vẫn chưa thể lập đáy cuối cùng vì mới trải qua một năm sụt giảm sau vùng đỉnh. Trong khi đó, cơ hội lại xuất hiện nhiều hơn ở TP.HCM, với cái đáy chữ L quá rõ ràng và mặt bằng giá nhà đất tại thành phố này chỉ bằng từ 1/2 đến 1/3 Hà Nội.

Sắp qua sáu tháng "chịu đựng"?

Cũng như nhiều trào lưu kinh tế, lịch sử những thay đổi lớn của thị trường bất động sản thường bắt đầu bằng một vài nhận định mang tính triết học. Vào nửa cuối năm 2011, giới chuyên gia đã khá sôi động trong việc tranh luận với nhau về bất động sản thuộc về phạm trù phi sản xuất hay sản xuất, với phần thắng cuối cùng đã thuộc về... thủ tướng, bởi sau nhiều cuộc hội thảo triền miên, vào tháng 9/2011, thứ trưởng Nguyễn Trần Nam đã vui mừng thông báo với báo giới là Thủ tướng đã đồng ý đưa bất động sản vào khu vực sản xuất, thay cho quan niệm phi sản xuất trước đó.

Còn vào lúc này, không những không còn là phi sản xuất, bất động sản lại được đưa vào danh mục cần được ưu đãi, tức không hẳn 100% phân khúc bất động sản thuộc về lĩnh vực không khuyến khích. Đó cũng là sự khác biệt giữa nhận định của bộ trưởng Bộ Xây dựng trong nửa năm qua mà những người ưa thích đầu tư bất động sản cần nghiền ngẫm sâu hơn.

Trong một hội nghị ngành xây dựng vào tháng 12 năm ngoái, lần đầu tiên ông Trịnh Đình Dũng đã dành đến hai giờ đồng hồ để trả lời báo chí xung quanh một số vấn đề nóng bỏng của thị trường bất động sản. Sau khi nêu bật nhiều bất cập và khó khăn của thị trường này, cũng như lặp lại một cam kết của thủ tướng "Nhà nước không bỏ rơi thị trường nào cả", ông kết luận: thị trường sẽ tiếp tục khó khăn ít nhất 6 tháng nữa (tức đến giữa năm 2012); cũng như "chúng ta" còn phải chịu đựng ít nhất 6 tháng nữa...

Sau nhận định hiếm hoi này, mọi chuyện đã trở nên ứng nghiệm với dự báo của ông. Bởi cho đến nay, điều mà tất cả mọi người đều quá biết là tình trạng được gọi là "chịu đựng" đã còn vượt hơn nhiều so với ngữ nghĩa của nó. Cho dù được xem xét "tái cơ cấu nợ", mà về thực chất có liên quan đến những nội dung đảo nợ, hầu hết các doanh nghiệp bất động sản hiện nay (so với "một số" vào cuối năm 2011) đang thực lâm vào tình thế không lối thoát, với lượng hàng tồn kho ít nhất 100.000 tỷ đồng không tiêu thụ được, đặc biệt phân khúc căn hộ cao cấp là vô phương mua bán.

Cùng lúc, số doanh nghiệp này lại rơi vào vòng xoáy lãi mẹ đẻ lãi con trong vô số khoản nợ ngắn hạn và trung hạn tại các ngân hàng chủ nợ..., mà đã khiến cho ngay cả những cái tên bất động sản lớn như Quốc Cường Gia Lai, Phát Đạt, Sông Đà, kể cả Hoàng Anh Gia Lai cũng đang phải hạ cánh "cứng" trước nguy cơ khó hoàn trả những khoản nợ ngắn hạn được tất toán vào cuối tháng 6/2012 và cuối năm con Rồng này.

Có lẽ cũng vì tình thế quẫn bách của doanh nghiệp bất động sản, bộ trưởng Trịnh Đình Dũng đã trở nên kiệm lời trong suốt gần nửa năm qua. Tuy thế, không phải bầu không khí lắng đọng nào cũng mang màu sắc bi quan. Lần xuất hiện mới nhất của vị bộ trưởng này, tuy chỉ là mấy lời "bâng quơ", nhưng lại mang những nội dung rõ hơn nhiều so với thời điểm cuối năm 2012, điểm xuyết cho một hy vọng mong manh.

Theo Trường Sơn - VeF
Các bài khác:

Chủ Nhật, 10 tháng 6, 2012

Những lý do cổ phiếu Facebook rớt giá liên tục

[Quản trị - IPO] Thông thường khi lên sàn, đa phần cổ phiếu được bán ra đều là mới phát hành nhằm tăng vốn cho công ty. Tuy nhiên khi Facebook lên sàn, hơn nửa cổ phiếu được bán ra bởi các cổ đông hiện hữu, vì họ dự đoán giá sẽ giảm.
Hàng trăm nghìn nhà đầu tư đã mong hưởng lợi khi Facebook chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) và niêm yết trên sàn chứng khoán ngày 18/5/2012.New York Times cho biết giới đầu tư châu Á đăng ký mua cổ phiếu Facebook cao gấp 25 lần so với lượng cổ phiếu được tung ra.

Nhiều nhà đầu tư trong số này giờ có thể sẽ hối hận về sự hào hứng ban đầu của mình, sau khi đã mất khoảng 25% số tiền đầu tư và sở hữu một loại cổ phiếu đang ngày càng mất giá.

Trên thực tế, việc Facebook lên sàn giao dịch có đủ những đặc điểm của một thảm họa được báo trước và đồng tiền thông minh ngay lập tức nhận ra điều đó.

Ngay cả James Gorman, Chủ tịch Morgan Stanley, ngân hàng ấn định mức giá IPO của Facebook, thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn rằng những nhà đầu tư mua Facebook đã “ngây thơ” khi nghĩ rằng giá cổ phiếu sẽ lên.

Làm thế nào có thể tránh những sai lầm tốn kém như vậy? Vụ Facebook lên sàn minh chứng hiểu biết tài chính không thể đủ, nếu chỉ dựa vào các kênh thông tin chính thức, trong đó có thông tin do chính các công ty cung cấp. Và khi phát biểu trước công luận, ngay cả những nhà tư vấn tài chính cũng quan tâm nhiều hơn đến việc bán sản phẩm của họ và nhắc lại những mốt đầu tư trên thị trường hiện nay, thay vì chia sẻ sự hiểu biết thấu đáo về các cơ chế kinh tế đang vận hành.

Để có sự phân tích khách quan và hiểu biết sâu sắc về tài chính, nhà đầu tư cần được đào tạo căn bản. Ví dụ, nhiều nhà đầu tư lầm tưởng, định giá cổ phiếu có thể chỉ dựa vào tâm lý nhà đầu tư. Thực ra, cổ phiếu có một giá trị căn bản và giá trị này có thể xác định bằng phương pháp khoa học. Dĩ nhiên, đối với những công ty có mô hình hoạt động không rành rẽ như Facebook thì đây không phải là việc đơn giản. Nhưng một vài phân tích là đủ để hiểu vì sao mức giá mà Morgan Stanley ấn định là quá cao.

Một cách đơn giản để định giá cổ phiếu là tỷ lệ giá so với doanh thu, tức là giá trị của cổ phiếu so với doanh thu trung bình cho mỗi cổ phiếu. Doanh thu của Facebook trên mỗi cổ phiếu hiện là 31 cent, nghĩa là mức giá 38 USD cao gấp 120 lần doanh thu hằng năm.

Thử so sánh khi bạn mua cổ phiếu của Google, một công ty cũng đang phát triển mạnh, với mức giá 580 USD, bạn có doanh thu 32 USD trên mỗi cổ. Như vậy tỷ lệ giá so với doanh thu là 17, nghĩa là cổ phiếu này rẻ hơn nhiều so với Facebook.

Nếu bạn đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam, bạn sẽ còn tìm được những vụ hời hơn thế nhiều. Đa số cổ phiếu của các công ty đang giao dịch ở mức 6 hay 7 lần doanh thu hằng năm.

Một vấn đề quan trọng là nguồn gốc của cổ phiếu. Thông thường, khi lên sàn, đa phần các cổ phiếu được bán ra đều là mới phát hành, nhằm tăng vốn cho công ty. Các cổ đông hiện hữu chỉ được phép bán cổ phiếu sau một thời gian ấn định, ít nhất là 6 tháng, và sau khi giá cổ phiếu đã ổn định trên thị trường.

Tuy nhiên, khi Facebook lên sàn, hơn nửa số cổ phiếu (57%) được tung ra là do các cổ đông hiện hữu bán ra, ví dụ các nhân viên làm việc tại Facebook từ những ngày đầu hay các cơ sở tài chính.

Điều này rất bất thường và cho thấy những người trong công ty bán cổ phiếu ở giá lên sàn, vì họ dự đoán giá sẽ giảm. Điều này rất khác với việc khi Google lên sàn, các nhà đầu tư tiếp tục găm cổ phiếu của họ.

Quy mô của đợt phát hành lần đầu này cũng khiến người ta không khỏi lo ngại. Nếu công ty cho rằng giá cổ phiếu sẽ đi lên trong tương lai thì họ sẽ chỉ bán một phần nhỏ lượng cổ phiếu của mình trong đợt phát hành đầu tiên và tiếp tục bán thêm khi giá đã tăng.

Đây là chiến thuật thường thấy trong các lần IPO của các công ty công nghệ cao. Tuy nhiên, Facebook lại bán đi ồ ạt cổ phiếu của mình, cho thấy dường như họ không muốn phải quay lại sàn chứng khoán thêm lần nào nữa trong tương lai.

Một điều khó hiểu nữa là Facebook thực ra không cần đến tiền mặt. Họ đã có trong tay khoảng 4 tỷ USD trước đợt phát hành lần đầu. Và họ đã có thêm 6,7 tỷ USD qua đợt IPO. Vậy tại sao một công ty phải lên sàn khi họ không cần đến tiền mặt? Câu trả lời có thể là họ cho rằng đây là dịp tốt để dễ dàng kiếm thêm tiền trên thị trường chứng khoán.

Và cuối cùng, Facebook đang có vấn đề lớn về quản lý. Thông thường, các cổ đông muốn gây ảnh hưởng về chính sách của công ty. Nếu công ty bắt đầu lãng phí tiền của các cổ đông, giá cổ phiếu sẽ giảm và đến một thời điểm nào đó, một cổ đông lớn sẽ thâu tóm đủ cổ phần để có thể gạt bỏ bộ máy điều hành hiện giờ và cải thiện thoạt động của doanh nghiệp.

Với Facebook, điều này là không thể. Mark Zuckerberg, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Facebook đã đưa công ty lên sàn giao dịch mà không nhường lại bất kỳ quyền kiểm soát nào cho các cổ đông bên ngoài. Công ty này có hai loại cổ phiếu, cổ phiếu loại A bán cho các nhà đầu tư cho họ một quyền bỏ phiếu, nhưng cổ phiếu loại B do Mark Zuckerberg sở hữu thì có tới 10 quyền bỏ phiếu.

Nhờ cơ chế này, Zuckerberg sở hữu khoảng 28% Facebook nhưng kiểm soát tới 57% số lá phiếu của các cổ đông.

Với tỷ lệ này Zuckerberg vẫn nắm quyền quyết đình nhằm kiểm soát toàn bộ số vốn của Facebook. Không một nhà đầu tư bên ngoài nào có thể phủ quyết các quyết định hay bỏ phiếu để đẩy Zuckerberg khỏi hội đồng quản trị.

Đây là một bài học quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo VnExpress - Dr. Michael Troege
(Tiến sĩ Michael Troege là đồng Giám đốc Chương trình Thạc sĩ Tài chính MEBF của CFVG, Phó Giáo sư tài chính ESCP Europe)
Bài đọc thêm: