Thứ Bảy, 25 tháng 2, 2012

Từ đạo Phật nghĩ về cuộc đối thoại giữa các nền văn hóa

[Marketing3k.vn] Kể từ khi khái niệm "toàn cầu hóa" ra đời, thế giới đã chuyển sự chú ý vào văn hoá. Và chỉ trong một thời gian ngắn, văn hóa truyền thống đã trở thành nền tảng cho mọi sự phát triển bền vững, toàn diện, trong khi trước đó không xa, người ta chỉ xem nó như một nét viền mờ nhạt của kinh tế. Lẽ ra thế giới phải nhận thức về vai trò quan trọng của văn hoá truyền thống từ lâu rồi mới phải. Nhưng vì sao lại có sự chậm trễ này?

Câu trả lời có lẽ không gì khác hơn ngoài sự trả giá của nhiều nền văn hoá, văn minh. Đã có không ít dân tộc "mất tên" trên bản đồ văn hoá thế giới, hoặc thảng thốt nhận ra mình chỉ còn là một nền hoá nghèo nàn, lệ thuộc, thiếu bản sắc... Nếu trong lúc này, chúng ta nói người Việt Nam đang có xu hướng ấy thì rất có thể sẽ bị cho là rơi vào chủ nghĩa bi quan. Tuy nhiên, cái vươn vai thức dậy của kinh tế Việt Nam trong hơn một thập kỷ nay và những tác động tiêu cực đi theo nó không khỏi khiến người ta phải suy tư thêm về khái niệm "phát triển bền vững".

Song song với xu thế toàn cầu hóa là những cuộc đối thoại giữa các nền văn hóa, văn minh. Khái niệm "đụng đầu" được thay bằng khái niệm "giao lưu, hội nhập", và người ta tuy đã có thể ngồi lại với nhau nhưng nói cho "vừa lòng nhau" là một điều đáng suy nghĩ. Vấn đề không còn nằm ở nội dung nói mà là ở cách nói, cho nên cái "vừa lòng nhau" ấy càng nói càng xa mục đích ban đầu mà nó muốn nói, mục đích đối thoại. Chúng ta cần ý thức rằng, một nền tảng văn hoá thế giới không thể xây dựng trên tư tưởng gây tội rồi xin lỗi, phá huỷ rồi xây dựng, âm mưu giết hại rồi gửi lời chia buồn, hay xí xóa cho xong chuyện...

Người Việt Nam không nên nhớ qúa khứ của mình bằng hận thù, song cũng không thể quên đi quá khứ của mình bằng những đồng tiền viện trợ hay những cái lợi trước mắt. Vì sao? Vì quá khứ đau thương của dân tộc phải trở thành một bài học sâu sắc về lòng khoan dung và tinh thần độc lập tự chủ. Từ hiện tại, nghĩ về tương lai và đối xử công bằng với quá khứ đó là cách mà chúng ta nên sống. Sống không phải chỉ nhằm vào mục đích "làm ăn" mà còn vượt qua những nghi kỵ và thù hằn, để nói tiếng mẹ đẻ một cách thân thương, để ghi tâm khắc cốt bài ca dao: "Khôn ngoan đối đáp người ngoài, Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau"...

Trong lúc nền văn hóa, văn minh của thế giới đang chuyển dần sang thế đối thoại, chúng ta phải nói như thế nào? Và đối thoại có phải chỉ đơn thuần là nói hay không?

Hiển nhiên, đối thoại không hẳn chỉ là nói, bởi các cụ ta từng dạy: "nói là bạc...". Đối thoại còn nằm ở cách chúng ta ăn, mặc, ở, ứng xử... bằng nội lực văn hóa của chính mình. Vậy chúng ta đã ăn, mặc, ở và ứng xử như thế nào? Đối thoại về văn hóa có phải chỉ để "làm ăn" với nhau, để sinh ra cái gọi là "lợi ích vật chất"? Mục đích của đối thoại văn hóa phải cao hơn cái nhu cầu "hầu bao" đó, có như vậy, chúng ta mới có tinh thần minh mẫn để hiểu mình, để tôn trọng lịch sử và sự thật, bằng không chúng ta đã vô tình đưa diễn đàn đối thoại văn hóa cho "những khổng lồ kinh tế" làm chủ. Vấn đề là cho dù hội nhập nào, đối thoại nào cũng cần có thời gian để nghỉ, nghỉ để nhìn lại mình, để ăn, mặc, ở, để quây quần bên nhau quanh chiếc mâm tròn, để hát lên những bài hát ru của mẹ, để gieo vào trong tâm những niệm yêu thương, niệm hiểu biết,..., để sau một giấc ngủ, tỉnh dậy rồi, chúng ta còn biết ngôi nhà của mình vẫn còn nguyên vẹn.

Khi xưa, "con đường tơ lụa" là bước giao thương, giao lưu đầu tiên về văn hóa và kinh tế giữa châu Âu và châu Á. Lúc đó, "con đường tơ lụa" đẹp như chính tên gọi của nó. Cả châu Âu đứng lặng trầm trồ nhìn ngắm và thấy được đằng sau nó là cả một thế giới tâm linh sâu lắng hiền hoà của không ít các dân tộc được sinh ra và được sống trong câu niệm Phật... Và những dân tộc ấy đã đến với phương Tây bằng lụa chứ không phải bằng súng đạn, bạo lực. Cái tinh xảo, khéo léo, hiền hoà không bao giờ làm cho người ta sợ hãi. Thế nên, sự gặp gỡ giữa những cái đẹp của hai phương trời diễn ra như một tất yếu, không cái nào tổn hại cái nào, trong chừng mực của lòng tôn trọng và hiểu biết.

Cũng trong bối cảnh đó, ông cha ta thật tinh tường khi sáng tạo ra thần thoại, cổ tích với một thông điệp lo âu về "cái đẹp bị đánh cắp". Càng giao lưu, càng gần nhau, người ta càng nảy sinh sự so sánh hơn kém, mà ở đâu có so sánh ở đó có chọn lựa. Điều đáng nói là sau khi nhìn ngắm rồi, người ta bắt đầu nhòm ngó, và cũng trong lúc ấy, cái đẹp đã bị "đánh cắp" theo cách riêng của mỗi người. Càng có nhiều người "đánh cắp" thì càng tạo ra nhiều sự cạnh tranh, chia, nhượng, thậm chí là giành giật. Cuối cùng để thoả mãn với nhau người ta buộc phải chia nhỏ cái đẹp ra, và ngay lập tức, cái đẹp bị chà đạp. Vậy ra, mục đích cuối cùng của những bộ óc xâm lăng ấy không phải vì bấy lâu họ qúa thiếu thốn cái đẹp mà vì họ không thoả mãn được cái lợi.

Nhưng nói gì thì nói, cách thức "đánh cắp" mới là vấn đề mà chúng ta cần phải đối thoại với nhau một cách thẳng thắn. Người phương Đông vui vẻ nói với nhau rằng rác là hoa, hoa là rác để tìm cách ứng xử đẹp với cuộc đời. Cụ Nguyễn Du nói: "Hoa tàn rồi lại thêm tươi". Chỉ một câu tin yêu ấy, người ta có thể khóc lên vì sung sướng, sung sướng cho nhiều thế kỷ dân tộc đã sống dậy từ trong đau khổ, thù hận, từ rác, từ bùn, từ tủi nhục,... như thế. Nhưng cho dù sống dậy từ cái gì đi chăng nữa nó cũng phải tươi, phải đẹp, phải khoan dung độ lượng... Vì sao? Vì Bụt bảo khổ đau tương quan với hạnh phúc. Mỗi khi thấy người hiền gặp nạn, Bụt hiện ra và hỏi: "Tại sao con khóc?". Cả dân tộc đã suy nghĩ, lắng nghe cơn gió vô thường ùa về, và nhìn những hận thù tan đi... Cho đến khi tiếng vó ngựa xâm lăng lại hý lên. Bụt lại hiện ra: "Con đừng khóc nữa mà hãy nhìn vào cơn giận của chính mình". Nhưng mọi người không thể không khóc. Và chắc chắn Bụt sẽ bảo: "Con hãy khóc đi, khóc xong rồi con sẽ cảm nhận được thế nào là hạnh phúc, biết khóc là một hạnh phúc, khổ đau là một hạnh phúc, và nếu chưa khổ đau các con hãy khổ đau đi". Và cụ Nguyễn Du lại từ trong tâm thức của Bụt mà nói: "Trăng tàn mà lại hơn mười rằm xưa"...

Chúng tôi muốn nói đến Việt Nam như nói đến một cái đẹp thường xuyên bị vùi dập. Một nghìn năm bị vùi dập, một trăm năm bị vùi dập. Bởi thế, chưa lúc nào dân tộc ngừng thao thức: "Biết đâu Hợp Phố mà mong châu về?". Về đâu? Phải trở về quê hương tâm linh để nhận ra minh châu còn ở trong lòng, có như vậy, cái vô giá nhất ấy mới không bị đánh mất. Chỉ có thế mới giữ lòng thuỷ chung với dân tộc, với cái đẹp, và chỉ có thế "Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài". Hậu thế góp nhặt điều "dông dài" của cụ Nguyễn Du để nói lên điều mình muốn nói. Việt Nam như một "anh nhà quê với cái đầu luôn luôn phải đội nặng", đội nặng một nghìn năm, đội nặng một trăm năm... Vâng đúng như vậy, chúng tôi nói là đội nặng chứ không phải cúi đầu. Bởi Đức Phật đã nói rằng, chúng sinh đều bình đẳng..., Phật không "dỗ nín" ai mà Phật chỉ dùng nhân quả để cân đo thiện-ác.

Hội nhập kinh tế và văn hoá là một tất yếu trong thế giới mà mọi trật tự chỉ là tương đối. Thế nên, trong vô vàn các điều kiện để hội nhập, sự điều chỉnh mình tất yếu phải diễn ra và không phải cái gì cũng khách quan, công bằng...

Hai nghìn năm về trước, Trung Hoa đã tiến hành chiến tranh xâm lược và áp đặt văn hóa lên dân tộc Việt. Một nghìn năm sống trong ách đô hộ, người Việt buộc phải dùng chữ Hán để bổ sung cho cái khuyết điểm mang tính lịch sử của mình, đó là "không văn tự". Nhưng cũng lúc ấy, đạo Phật hiện diện trên quê hương Việt Nam, người Việt đón chờ đạo Phật như đón chờ một người thân xa quê trở về. Người Việt đã tiếp nhận đạo Phật, và cả dân tộc Việt đã gọi Phật là Bụt bằng tiếng mẹ đẻ thiêng liêng của mình. Chúng tôi dùng từ tiếp nhận bởi đó là hệ luận của một cuộc vận động ý thức hệ tư tưởng quan trọng nhằm đối kháng với Trung Hoa.

Kể từ buổi bình minh của dân tộc, đạo Phật đã cùng với dân tộc đội chung khối nặng ấy, và tiếng nói trong trẻo của dân tộc vẫn không ngừng cất lên ngay cả lúc khổ đau nhất. Như một tất yếu, những tranh luận xảy ra trên bình diện ý thức hệ của đạo Phật đã nhóm lên cho dân tộc Việt một hướng đi mới. Và suốt một nghìn năm cùng nói chung một thứ tiếng, đạo Phật đã đi vào cổ tích, huyền thoại của dân tộc Việt, để khi lần đầu tiên dân tộc lấy lại được quyền độc lập tự chủ, chùa Khai Quốc (Mở Nước) xuất hiện, cũng là lúc cả dân tộc xác nhận vị trí, vai trò của đạo Phật trong trái tim mình. "Trời còn để có hôm nay, Vén sương đầu ngõ tan mây giữa trời"(Truyện Kiều), và bài tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc vang lên xua tan giấc mộng xâm lăng của phương Bắc. Kế đến, sự hưng thịnh của dân tộc và đạo Phật thời Lý - Trần đã mở ra một thời kỳ thanh bình, thuần từ, khoan dung nhất trong lịch sử dân tộc.

Trong kỷ thuộc Minh, đạo Phật vẫn gìn giữ mạch chảy tâm linh của dân tộc. Chính vì thế, lý luận Nho giáo đến từ phương Bắc buộc phải vận động cho một cuộc cải cách mang dấu ấn Việt để tồn tại. Càng mang dấu ấn Việt bao nhiêu thì khuynh hướng "cư Nho mộ Thích" càng diễn ra nhanh chóng bấy nhiêu. Không ít những nhà văn hóa tư tưởng, thậm chí những người có thái độ bài xích đạo Phật đã dẹp đi mọi niềm nhân ngã để trở về quy ngưỡng với đạo Phật, yêu kính Phật và niệm Phật. Đều đặn như thế, 108 tiếng chuông chùa vẫn hàng ngày ngân rung trên làng quê Việt Nam, không ngừng đánh thức hồn dân tộc.

Sau kỷ thuộc Minh, sự đô hộ đáng kể nhất của ngoại bang chính là cuộc xâm lăng của thực dân Pháp; cuộc xâm lăng này đã đẩy dân tộc vào giai đoạn khó khăn nhất trong lịch sử. Một thách thức mang tính sống còn khi tiếng súng đại bác và lòng hận thù vung vãi trên quê hương Việt Nam. Lúc ấy, hoạ mi có thể tắt tiếng nhưng câu niệm Phật và tiếng chuông chùa vẫn đều đặn ngân lên, nức nở ngân lên: "Trần kiếp vì đâu oan khổ?"...

Trong các cuộc xâm lăng, vẫn chỉ có thế, cái đẹp luôn luôn bị nhòm ngó và chiếm đoạt. 100 năm mà đau hơn cả nghìn năm, người Việt lang thang đi tìm mẹ Âu Cơ của bốn nghìn năm để không trở thành đứa trẻ mồ côi.

Sau những cuộc đối đầu cực đoan của chính sách "sát tả", triều đình ngày càng trở nên bất lực trước thế mạnh quân sự của thực dân Pháp, Nho giáo tàn lụi theo, lô cốt đi đến đâu thì nhà thờ mọc lên đến đó, và khi đại diện cao nhất của triều đình bán nước nhà Nguyễn chịu phép rửa tội thì cũng là lúc những người Việt Nam thiết tha với dân tộc cảm thấy mình có tội, không phải là "tội tổ tông" mà là tội với anh linh dân tộc.

Người Pháp vui mừng vì Nho giáo không đánh cũng tan, vậy điều gì còn lại khiến họ lo lắng? Ở phạm vi quân sự, các cuộc khởi nghĩa nhỏ lẻ chưa đủ để người Pháp lo lắng, bởi lúc đó họ đã có tay sai đắc lực là triều đình đối phó. Người Pháp tuy mới đến Việt Nam nhưng cũng hiểu sâu sắc thế nào là câu "mỡ nó dán nó", ngon lắm. Có không ít người Việt cũng thấy ngon khi ăn thứ mỡ ấy, nhưng ăn mỡ nhiều thì rất dễ bị tắc tiếng.

Vì sống quen với "nhạc trời" nên điều mà người Pháp cảm thấy khó chịu, bất an nhất có lẽ không gì ngoài tiếng chuông chùa và câu niệm Phật, cứ thế, như cỏ mọc, dai dẳng và bất trị. Vì thế, không phải ngẫu nhiên, chùa chiền lại trở thành nơi lý tưởng để xây cất nhà thờ. Đau xót biết bao, những ngôi chùa đã nghìn năm sống trong tâm thức dân tộc bị tàn phá không thương tiếc, điều mà Nho giáo khi xưa dù có cực đoan đến đâu cũng không bao giờ đối xử với đạo Phật như thế. Nhưng cũng chính trong cơn vô thường ấy, đạo Phật đã hóa thân vào cuộc sống. Phong trào duy tân của hai nhà trí sĩ họ Phan như một luồng gió mới thổi vào tinh thần yêu nước của toàn dân tộc. Các cụ đã thống thiết kêu gọi "bài Nho hưng Phật", và tình nguyện từ bỏ hệ tư tưởng mà mình đã theo đuổi suốt cuộc đời, để tìm đến đạo Phật, mong rằng tiếng chuông tỉnh thức của Phật có thể gội sạch những linh hồn lầm lỗi như hàng nghìn năm trước Bụt đã làm. Trước đó, ở phía bên kia biên giới, trong phong trào duy tân, Lương Khải Siêu cũng đã kêu gọi "bài Nho hưng Phật". Rất có thể sự kiện này sẽ là một "mâu thuẫn" khó có lời giải, bởi khi chưa đối mặt với phương Tây, Phật giáo đã từng bị bỏ quên, thế mà bây giờ nó lại trở thành một sự lựa chọn "mới".

Không lạ sao được khi đạo Phật Việt Nam lúc này không có đại bác, súng ống hiện đại, không có quyền lực, tiền của hậu thuẫn... chỉ có những pho tượng Phật lặng ngồi ngắm nhìn dòng chảy vô thường trôi đi, trôi đi; chỉ có những tiếng chuông chùa, câu niệm Phật; chỉ có giọt lệ bi tâm trong những đêm thiền truyền đời nhỏ xuống... Vậy người ta chọn đạo Phật để làm gì? Phải chăng ở tầm văn hóa, đạo Phật chính là nguồn nội lực văn hóa tâm linh của dân tộc trong suốt hơn hai nghìn năm hội tụ? Có thể người ta đã nhận ra tinh thần vô ngã, khoan dung, bất bạo động của Phật giáo chính là tấm gương phản chiếu, nhìn vào nó quân xâm lược như nhìn vào kính chiếu yêu, nhưng tấm gương ấy không phải để chiếu ra quỷ, ra yêu mà để con người có cơ hội nhìn thấy mình còn là con người đúng nghĩa.

Phong trào chấn hưng Phật giáo ra đời, vượt ra khỏi chủ ý "nhân văn mị dân" của thực dân Pháp sau những vụ cướp phá chùa chiền và huỷ hoại di sản vật thể và phi vật thể của dân tộc. Mạch nước ngầm văn hóa tâm linh của dân tộc một lần nữa lại được Phật Mẫu Man Nương điểm huyệt, hồn thiêng sông núi và câu niệm Phật thân thương từ nghìn xưa vọng về trong bom đạn, khổ đau và tủi nhục. Nghìn năm trước, người tăng sĩ đã bước lên đỉnh núi hét một tiếng dài làm lạnh cả thái hư, nghìn năm sau chiếc y vàng phải trải qua không ít lần tắm máu, nhưng câu niệm Phật và lòng khoan dung thì không bao giờ thay đổi. Những "cô tấm-sinh viên" lại ngồi chụm đầu vào nhau mà khóc, khóc vì bị dì ghẻ ghét ghen, hãm hại. Và Bụt lại hiện ra: "Con hãy đi tìm cái đẹp từ trong đống tro tàn của thù hận kia". Khi Bồ tát Quảng Đức hoá thân, giọt lệ bi tâm của cả dân tộc đã dồn tụ lại thành trái tim bất diệt. Lửa khoan dung, bất hại cháy lên, hồn dân tộc sáng bừng trong tỉnh thức. Phật giáo Việt Nam - dân tộc Việt Nam nhập vào làm một, và trái tim của mọi miền đất nước, của thế giới yêu hòa bình đều cùng nhau thổn thức. Nói như thi sĩ Vũ Hoàng Chương: "Muôn vạn khối sân si vừa mở mắt, Nhìn nhau tình huynh đệ bao la...".

Không hiểu sao, cho đến hôm nay, trong những cuộc đối thoại giữa các nền văn minh, văn hoá Á - Âu, lại có người cho rằng "Nếu nói cho đủ thì trong tiến trình lịch sử của mình, Việt Nam lại còn có cơ hội tiếp cận (vì lý do chiến tranh và ý thức hệ) với nhiều nền văn minh..." và "Chiến tranh thật khốc liệt với nhiều tội ác và thương tích nhưng đó là một thế kỷ đủ giúp Việt Nam bứt ra khỏi cái thế giới Trung Hoa truyền thống không chỉ về chính trị mà quan trọng hơn là sự tiếp nhận những giá trị văn của văn hoá phương Tây, trở thành một phần di sản và bản sắc của văn hoá Việt Nam hiện đại". Sao lại có thể nhận thức kiểu "không vỏ dưa thì vỏ dừa" như thế.

Chiến tranh là một nguyên nhân, một cơ hội làm cho dân tộc chúng ta đẹp như hôm nay sao? Nói cho "vừa lòng nhau" như thế thì đau lắm. Con đường tơ lụa mà Âu - Á khi xưa gặp nhau không có chiến tranh mà vẫn đẹp. Đành hanh một tí mà nói thì kết quả tất yếu của một hệ suy như vậy sẽ dẫn đến quan niệm "không có chiến tranh (đặc biệt là chiến tranh của Pháp) có lẽ người Việt vẫn còn ăn lông ở lỗ trong cõi mù mờ nào đó...". Nếu chiến tranh có thể mang lại nhiều cái đẹp cho dân tộc ta như thế thì quả thật việc khát khao hoà bình chỉ còn là chuyện hết sức vớ vẩn. Có thể có cái đẹp nào mà không có chiến tranh không? Hiển nhiên là có. Có sự giao lưu nào không cần đến chiến tranh không? Hiển nhiên là có. Đạo Phật và dân tộc Việt đã gặp nhau và thương nhau là một minh chứng. Nếu lúc này thế giới chưa thể tìm lại được cái điều hiển nhiên ấy thì chúng ta cũng không thể nhận thức văn hóa theo kiểu hãy "đưa trứng vịt cho gà ấp" để kết quả sẽ nở ra những con vịt cứ nhận lầm gà là mẹ..., đau đến tức cười.

Có thể nói, sự hội nhập văn hoá, văn minh cần thiết nhất cho hạnh phúc con người phải là sự hội nhập tình nguyện và tự nguyện, không phải vì lý do ép buộc, nhân nhượng, đánh đổi, bằng chính trị, quân sự, kinh tế, "hôn nhân"... càng không thể vì lý do chiến tranh. Nếu không nhận thức một cách đầy đủ về vấn đế này, mọi người dù có ngồi lại thảo luận với nhau trên triệu triệu trang giấy thì thế giới cũng vẫn chỉ là một nền văn hóa, văn minh bị "những người khổng lồ" thao túng. Khi xưa các cụ ta đã sáng tạo ra biểu tượng "tri hành hợp nhất" bằng hình ảnh Phật Bà nghìn mắt nghìn tay và hình ảnh Bồ tát Quán Thế Âm ứng đủ muôn thân để độ chúng sinh viên mãn, là các cụ ta đã gửi gắm ý nghĩa đầy đủ nhất của sự thống nhất trong đa dạng. Đó cũng chính là lý do để đạo Phật - nền văn hoá tâm linh của dân tộc, tiếp xúc, đối thoại 1.000 năm với Trung Quốc, 100 năm với phương Tây mà vẫn đứng vững và trở thành thành tố quan trọng của văn hoá dân tộc. Từ thực tiễn sinh động đó, chúng ta tin rằng Đạo Phật có khả năng cùng với dân tộc đối thoại với bất kỳ nền văn hoá, văn minh nào ngay cả trong những lúc tưởng chừng như im lặng...

Theo Tạp chí VHPG

Các bài khác:

Thứ Sáu, 24 tháng 2, 2012

Tầm quan trọng của marketing trong khó khăn

Ảnh minh họa
[Marketing3k.vn] “Không được cắt giảm ngân sách marketing. Lịch sử cho thấy bao giờ khủng hoảng cũng mang lại những thời cơ có thể nói là tiền vô khoáng hậu cho thị trường, trong một bối cảnh không mấy sôi động, náo nhiệt do thiên hạ đều ra sức cắt giảm chi phí”.

Hiện nay, hầu hết các công ty đang thi nhau cắt giảm chi phí và thu hẹp ngân sách do ảnh hưởng của cuộc suy thoái kinh tế. Trong khi đó, những chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực công nghiệp lại cùng nhau đi đến một quan điểm rằng: trong thời điểm này, việc hết sức thiết yếu và tối quan trọng là không những cần phải giữ vững cơ cấu phân bố ngân sách cho marketing, mà thậm chí còn phải cải thiện cơ cấu ấy theo chiều hướng tận dụng được tối đa những cơ hội manh nha cùng với sự tấn công của cuộc khủng hoảng.

“Không được cắt giảm khoản ngân sách đó. Lịch sử cho thấy bao giờ khủng hoảng cũng mang lại những thời cơ có thể nói là tiền vô khoáng hậu cho thị trường, trong một bối cảnh không mấy sôi động, náo nhiệt do thiên hạ đều ra sức cắt giảm chi phí”, Ken Makovsky trích lời của biên tập viên trang AdAge – ông Jack Neff.

Ken Makovsky, Chủ tịch Makovsky, một công ty PR có trụ sở tại New York, chỉ ra rằng rất nhiều các doanh nghiệp hiện đang phải trải qua cuộc vật lộn với một trong những câu hỏi thường thấy nhất về giảm bớt chi tiêu: “Tại những thời điểm khó khăn như hiện nay, liệu chúng ta có nên giảm bớt đầu tư cho các sáng kiếnmarketing hay không?” Theo quan điểm của Makovsky, ông cho rằng khủng hoảng hay suy thoái không phải là thời điểm thích hợp để thu hẹp ngân sách phân bổ cho marketing.

“Nếu bạn lắng nghe Advertising Age, nghe các nhà khoa học hàn lâm, các nhà hoạt động xã hội, cũng như những chuyên gia khác, bạn sẽ ngay lập tức thay đổi điểm và cuối cùng sẽ không bao giờ làm việc đó!”, Makovsky nhận xét.

Những gì Makovsky viết trong một bài viết ở blog cá nhân của mình mang tên “Ba đồng xu của tôi” đã cho thấy quan điểm của ông rất rõ ràng về vấn đề này: Tăng cường các sáng kiến marketing cùng với các hoạt động quan hệ công chúng trong suốt những khoảng thời gian khó khăn là một vụ đầu tư khiêm tốn. “Chúng ta đang nói về một vụ đầu tư khiêm tốn nhất về cả thời gian và tiền bạc nhưng sẽ mang lại những khoản lợi nhuận không ngờ”.

Để minh chứng cho lời nói của mình, ông đã dẫn ra hàng loạt các tác giả của những bản báo cáo, những bài nghiên cứu cùng chung quan điểm, trong đó phải kể đến: Giáo sư John Quelch của Trường kinh doanh Havard; tập thể giáo sư của Trường kinh doanh Smeal bang Pennsylvania, hay McGraw-Hill. Tất cả đều đi đến một thống nhất rằng việc tăng chi tiêu cho marketing và/hoặc quảng cáo trong thời kì suy thoái kinh tế sẽ thu được những lợi ích hết sức to lớn, bao gồm kết quả hoạt động kinh doanh tốt hơn, doanh thu tăng nhanh, lợi nhuận cao hơn, và một sự thay đổi tích cực đáng kể trong nghiên cứu định vị thị trường.

“Trong thời kì khủng hoảng, người tiêu dùng sẽ hướng tới các giá trị cốt lõi nhiều hơn, các nhà phân phối thì quan tâm tới tiền mặt, còn những người lao động thì bỗng trở nên lo lắng về công ăn việc làm. Nhưng sự xuống dốc của nền kinh tế không phải là thời điểm đề dừng chi tiêu cho marketing, thay vào đó nó mang lại cơ hội tốt để bạn hiểu ra những nhu cầu của khách hàng và các đối tác đang biến chuyển ra sao, và cần phải ứng dụng các chiến lược vào thực tại mới như thế nào cho hợp lý”, giáo sư John Quelch giải thích trong blog của ông.

Một nghiên cứu của McGraw-Hill về các cuộc khủng hoảng kinh tế Hoa Kỳ đã tiến hành phân tích 600 công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp, và kết quả của nó cho thấy rằng những công ty mô hình B2B (Business to Business – Từ doanh nghiệp tới doanh nghiệp) theo đuổi chiến lược duy trì hoặc tăng chi tiêu cho quảng cáotrong suốt giai đoạn khủng hoảng 1981 – 1982; thì cũng theo đó doanh thu của họ tăng lên tới 256%, không chỉtrong những năm khủng hoảng mà cả ba năm sau đó cũng thế – hơn hẳn những doanh nghiệp cắt giảm hoặc loại bỏ hẳn quảng cáo.

“Trước năm 1985, doanh thu của các công ty tỏ ra mình là những nhà quảng cáo tháo vát, năng nổ, đều đã lên tới con số 256% so với những công ty khác không theo đuổi chiến lược quảng cáo của mình”, nội dung bài nghiên cứu của McGraw-Hill.

Các chuyên gia trong lĩnh vực marketing đều nói rằng: kinh nghiệm từ những lần xuống dốc trước đây của nền kinh tế đã cho thấy hiệu quả của việc các tập đoàn lớn triển khai chiến dịch marketing dữ dội để chiếm lĩnh thị phần từ các đối thủ cạnh tranh ra sao. “Trong lần khủng hoảng năm 2001, Dell và Wal-Mart đã tinh mắt nhìn nhận sự suy thoái như là một cơ hội để rót nhiều vốn đầu tư hơn vào marketing so với các đối thủ kém thế. Họ đã noi gương theo những bậc đàn anh là hãng xì gà Camel và ôtô Chevrolet – những hãng nổi tiếng với chiến dịch marketing lẫy lừng trong thời kì Đại suy thoái”, ngài Makovsky trích dẫn lời của Anna Maria Virzi, tổng biên tập của The Clickz, một công ty tư vấn chuyên nghiệp về marketing số hóa có trụ sở tại New York.

Cùng hội tụ tại một điểm với các ý kiến trên, nghiên cứu của Trường kinh doanh Smeal triển khai vào năm 2005 đã tiến hành điều tra lấy ý kiến từ 154 giám đốc marketing cấp cao, và kết quả của nó cho thấy: một số công ty nhất định đã ăn nên làm ra ra sao trong thời kì khủng hoảng, đó cũng là những công ty đã sớm nhìn thấy suy thoái như một thời cơ tốt và đẩy mạnh ngân sách chi tiêu cho marketing.

Bản báo cáo xuất bản trên cộng đồng mạng BNET, một nhà cung cấp thông tin cho các chuyên gia quản lý, cũng chứng minh rằng các tập đoàn lớn như T&G, Intel và hãng bán lẻ Wal-Mart là những điển hình trong việc tận dụng suy thoái kinh tế như một công cụ để triển khai ồ ạt các chiến dịch marketing của mình. Proctor & Gamble thành công với việc tung ra loại xà bông Ivory trong thời kì Đại suy thoái, Intel thì cho ra mắt dòng sản phẩm “Intel Inside” trong giai đoạn khủng hoảng đầu những năm 1990, và Wal-Mart qua mặt các kì phùng địch thủ bằng chính sách giá thấp từng ngày (EDLP – Every Day Low Prices) trong những ngày suy tàn của năm 2000-2001”, bản báo cáo của Bnet trích dẫn nghiên cứu từ Đại học Smeal.

Thật thú vị khi một bản điều tra do CLB CMO (Chief Marketing Officer- Giám đốc Marketing) thực hiện cũng tỏ thái độ không đồng tình với việc cắt giảm ngân sách marketing, cho rằng “ngân sách cho marketing vẫn không hề bị ảnh hưởng bởi sự đi xuống của nền kinh tế”. Bản điều tra được tung ra tháng 5/2008, cho biết 71% những người tham gia đã trả lời rằng ngân sách marketing của họ không hề bị cắt giảm trong năm 2008,trong khi đó chỉ có 14% tiết lộ rằng họ đã nhìn thấy viễn cảnh của việc buộc phải cắt giảm, và quy cho nguyên nhân việc làm của mình cho những áp lực gây ra bởi cuộc khủng hoảng.

Không nằm ngoài luồng quan điểm trên, Seth Godin, một chuyên gia marketing trực tuyến, đồng thời là một tác giả có tên tuổi được nhiều người biết đến như là người truyền bá rộng rãi khái niệm về tiếp thị xin phép (permission marketing), cũng hoàn toàn tin tưởng rằng việc chi tiêu nhiều hơn cho marketing là cần thiết, chính việc này sẽ giúp củng cố niềm tin nơi khách hàng.

Trong blog của mình, Godin viết: “Tại sao các ngân hàng lại chi nhiều tiền cho những hành lang lát bằng cẩm thạch, và những bức trần nhà cao ngất tới vậy? Nguyên cớ xuất phát của việc này có lẽ cũng không khác gì so với việc có khá nhiều người trồng những thảm cỏ xanh tươi trước nhà”. Ông nói rằng những khoản chi tiêu như vậy không có ý nghĩa lý gì ngoại trừ là những khoản lãng phí có tổ chức và chủ định. “Việc tiêu dùng phóng khoáng đôi khi chính là việc người ta muốn thể hiện sự tự tin, đôi lúc là một chút ngạo mạn”.

Godin tin rằng trong những giai đoạn phải chịu nhiều sức ép tài chính và cần các cuộc giải cứu như hiện nay, giải pháp hiển nhiên mà hầu hết mọi người đều nhìn thấy – là loại bỏ tất cả các khoản chi tiêu lãng phí – đôi khi không mang lại hiệu quả gì. “Trên thực tế, chúng ta có xu hướng lo lắng hơn bao giờ hết về tình trạng tổ chức, sắp xếp mà chúng ta đang phải đối mặt”, Godin nhấn mạnh trong blog của mình, vốn được coi là một trongnhững blog kinh doanh danh tiếng nhất trên thế giới.

Lời giải cho nhiệm vụ ổn định vĩ mô và tái cấu trúc nền kinh tế

TS. Võ Trí Thành
[Marketing3k.vn] Năm 2012 là năm nền kinh tế Việt Nam phải giải quyết nhiều khó khăn, thách thức, trong đó nhiệm vụ trọng tâm là ổn định kinh tế vĩ mô và khởi động thành công ba nhiệm vụ tái cấu trúc. Để tìm hiểu về thực trạng, các mục tiêu và giải pháp của nhiệm vụ này, phóng viên Tạp chí Tia Sáng đã có cuộc trao đổi với TS. Võ Trí Thành – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, kết hợp với tham khảo ý kiến từ chuyên gia kinh tế, TS. Phạm Chi Lan.

"Năm 2012 là năm quan trọng cho công cuộc tái cấu trúc vì vạn sự khởi đầu nan. Đây là năm chúng ta phải xây dựng được các đề án tái cấu trúc mà qua đó sẽ lộ diện ngay từ đầu những vấn đề cơ bản trong cải cách, từ tư duy tới cách làm và các kỹ thuật. Nếu tư duy cải cách vẫn chưa đúng thì tái cấu trúc sẽ chỉ nửa vời, không thực chất. Đồng thời, năm nay là năm lửa thử vàng khi thị trường, nhà đầu tư và người dân đều đang nhìn vào để xem liệu Nhà nước có thực sự tái cấu trúc được như đã nói hay không."

"Nên dùng các biện pháp kinh tế để đưa tín dụng vào những đối tượng và lĩnh vực dễ tạo công ăn việc làm, tăng xuất khẩu, ví dụ đối tượng doanh nghiệp vừa và nhỏ, hay lĩnh vực kinh tế nông nghiệp và một số ngành công nghiệp chế biến."

"Cải cách đầu tư công thực chất là một cuộc cải cách sâu rộng về chức năng, nhiệm vụ của bộ máy Nhà nước liên quan đến quản lý ngân sách, quản lý doanh nghiệp Nhà nước, phát triển kết cấu hạ tầng, v.v."


Nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh chung của thế giới đã trải qua năm 2011 nhiều khó khăn và năm 2012 khởi đầu một cách chưa được suôn sẻ. Vậy dự kiến trong năm nay, xu hướng phát triển kinh tế sẽ diễn biến ra sao thưa ông? 

Võ Trí Thành: Khái quát lại thì kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn theo các dự báo từ cuối năm 2011 và đầu 2012, ví dụ dự báo tại hội nghị Davos của IMF và những dự báo gần đây của WB và các tổ chức tài chính thế giới cho thấy kinh tế thế giới đang xấu đi, tăng trưởng kinh tế dự kiến có thể còn thấp hơn những dự báo từ trước đây. Tình hình không khả quan bao trùm lên nhiều nhóm nước, trong đó ngay cả những nền kinh tế mới nổi như khu vực Đông Á cũng tăng trưởng chậm lại, dù vẫn là động lực tăng trưởng của kinh tế thế giới. 

Những diễn biến này gây bất lợi cho tình hình thương mại và đầu tư của các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn đang vật lộn với hai vấn đề nội tại riêng. Một là tình hình kinh tế vĩ mô dù đã có một số chuyển biến tích cực vào cuối năm 2011, đầu năm 2012, nhưng hiện nay vẫn còn những bất ổn gây rủi ro. Hai là mô hình phát triển của chúng ta vừa qua đã lộ rõ những khiếm khuyết, mà ẩn chứa đằng sau là sự cần thiết phải cải cách về thể chế, quan niệm, và tư duy tăng trưởng. 

Trong bổi cảnh khó khăn như vậy, mục tiêu kỳ vọng của kinh tế Việt Nam năm 2012 là gì?

Năm 2012 chúng ta phải tiếp tục với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời vẫn phải đảm bảo tăng trưởng và thực hiện được những chính sách an sinh xã hội, 

Hiện nay, các cơ quan dự báo trong nước, các định chế tài chính nước ngoài đều dự báo tăng trưởng Việt Nam khoảng 5-6%. Có thể nói 6% là một con số khả thi và phù hợp, vừa đảm bảo tăng trưởng, vừa đảm bảo an sinh xã hội, không gây ra những đổ vỡ xáo trộn do thu nhập giảm và thất nghiệp. 

Về lạm phát, đa số dự báo lạm phát trong năm sẽ ở mức một con số. Nhưng lạm phát trung bình năm sẽ cao hơn, khoảng 11-12%, nguyên nhân vì lạm phát cuối năm ngoái vẫn còn 18%, sang tháng 1 năm nay còn 17%, và tiếp tục phải qua một quá trình giảm dần dần.

Bên cạnh khó khăn do tình hình chung của kinh tế thế giới, đâu là trở ngại mà kinh tế Việt Nam cần khắc phục để đạt được những mục tiêu về tăng trưởng và kiểm soát lạm phát như trên?

Có ý kiến cho rằng khả năng Việt Nam đạt tăng trưởng 6% là khó, vì nền kinh tế của chúng ta đã khá mở nên chịu ảnh hưởng nhiều từ xu thế chung của thị trường thế giới. Nếu nhìn vào dự báo tăng trưởng kim ngạch thương mại khoảng 12-13%, và mức đầu tư nước ngoài trực tiếp (cam kết ở mức khoảng 15 tỷ USD) thì thấy xu hướng tăng trưởng vẫn còn khá dè dặt. Bên cạnh đó, để thực hiện mục tiêu bình ổn kinh tế vĩ mô, Việt Nam đang phải thực hiện những chính sách tín dụng, tiền tệ, tài khóa theo xu hướng tương đối thắt chặt. Tín dụng năm nay dự kiến tăng ở mức 15-17%, cao hơn một chút so với mức 11-12% của năm ngoái nhưng nhìn chung vẫn khá chặt chẽ. Trong khi đó, khối ngân hàng từ đầu năm đã gặp không ít khó khăn do vấn đề thanh khoản và nợ xấu.

Để vượt qua những trở ngại trên đây và đạt được những mục tiêu kinh tế đã đề ra thì công tác điều hành và chính sách kinh tế vĩ mô của Chính phủ sẽ phải như thế nào?

Có thể nói năm 2012 sẽ phải thể hiện được ý chí chính trị và bản lĩnh chính trị của Chính phủ trong việc chuyển đổi mô hình và ổn định kinh tế vĩ mô, nhưng cũng đòi hỏi một nghệ thuật điều hành linh hoạt và uyển chuyển. 

Với chính sách tiền tệ, mức tăng cung ứng tiền tệ dự kiến là 15-17% nhưng cũng có thể cao hơn một chút, tùy vào mức suy giảm của nền kinh tế thế giới. Mức cung ứng tiền tệ cũng nên linh hoạt tùy theo đối tượng để tiếp cận sản xuất kinh doanh tốt hơn. Nên dùng các biện pháp kinh tế để đưa tín dụng vào những đối tượng và lĩnh vực dễ tạo công ăn việc làm, tăng xuất khẩu, ví dụ đối tượng doanh nghiệp vừa và nhỏ, hay lĩnh vực kinh tế nông nghiệp và một số ngành công nghiệp chế biến.

Với chính sách tài khóa, cũng cần có những chính sách đặc thù cho các đối tượng và lĩnh vực cần ưu tiên nêu trên, như ưu đãi về thuế (ví dụ: chính sách giãn thuế cho các đối tượng doanh nghiệp vừa và nhỏ). Về phân bổ vốn đầu tư, có thể tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân tiếp cận tốt hơn các nguồn vốn ưu đãi như ODA và vốn trái phiếu.

Nhu cầu phát triển kết cấu hạ tầng phục vụ cho phát triển kinh tế xã hội là rất lớn, trong khi mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô lại đòi hỏi Chính phủ thi hành chính sách thắt chặt. Chúng ta sẽ giải quyết vấn đề khó khăn này như thế nào? 

Vấn đề phát triển kết cấu hạ tầng – một lĩnh vực rộng, liên quan tới năng lượng, công nghệ thông tin, giao thông, thủy lợi, v.v. – là rất quan trọng, đòi hỏi những lựa chọn, quyết sách chính xác. Chúng ta cần lựa chọn trọng điểm đầu tư là những lĩnh vực có tính quyết định làm nền tảng cho phát triển, tạo hiệu ứng lan tỏa. Tuy nhiên, khi chúng ta đã lựa chọn đúng rồi, thì phải đặt câu hỏi nguồn lực ở đâu. Rõ ràng dựa vào nguồn lực nội tại trong nước là không đủ nên bên cạnh việc tăng hiệu quả đầu tư công, cần có những cơ chế tăng thu hút đầu tư nước ngoài và huy động nguồn vốn tư nhân (như PPP). 

Lạm phát là căn bệnh trầm kha của nền kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây, liệu mục tiêu đưa mức lạm phát về một chữ số có thực sự là khả thi?

Mục tiêu lạm phát một chữ số hoàn toàn khả thi, do ba lý do cơ bản. Một là xu hướng kinh tế thế giới tăng trưởng chậm lại, nhu cầu hàng hóa cơ bản giảm (ngoại trừ vàng và nông sản có thể có những biến động khó lường) nên áp lực chi phí đẩy lên giá cả cũng giảm xuống. Hai là tác động có độ trễ từ chính sách thắt chặt mạnh mẽ của chúng ta trong năm 2011. Ba là chính sách vĩ mô khá chặt chẽ, do ưu tiên của Chính phủ trong năm nay vẫn là ổn định kinh tế vĩ mô.

Tuy có thể có những biến động ngược chiều, như chính sách tăng lương, tăng giá điện, hay các cú sốc về giá lương thực, nhưng với ba lý do cơ bản nêu trên, có thể nói mục tiêu đưa lạm phát về mức một con số có xác suất thành công là khá cao.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đã có sự kết nối khá mật thiết với nền kinh tế khu vực và toàn cầu, đâu là những cơ hội từ bên ngoài mà chúng ta cần tích cực nắm bắt?

Trong bối cảnh khó khăn của kinh tế thế giới, không phải là không có những cơ hội tốt cho thu hút đầu tư nước ngoài và tăng xuất khẩu. Ví dụ, khu vực Đông Á tuy tăng trưởng có chậm lại ít nhiều, nhưng vẫn được coi là động lực tăng trưởng của thế giới. Khu vực này lại đang dịch chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào cầu bên trong. Đây cũng là khu vực có nguồn lực dồi dào, dự trữ ngoại tệ cao, tiết kiệm nhiều, tức là đang thừa vốn. Để đón được nguồn vốn này, vấn đề là chúng ta cần sớm đạt được mục tiêu ổn định kinh tế, và có những cải cách thể chế tích cực để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho nhà đầu tư. 

Bên cạnh đó, khu vực Đông Á cũng là thị trường truyền thống rất quan trọng cho xuất khẩu. Năm 2011 xuất khẩu của chúng ta tăng 33% nhờ một phần quan trọng vào sự ổn định của Đông Á. 

Gần đây, nhiệm vụ tái cấu trúc trên ba lĩnh vực được đề cập thường xuyên bởi các nhà quản lý và hoạch định chính sách, và nhận được sự quan tâm rất lớn của dư luận. Nhưng một số chuyên gia cho rằng nhiệm vụ này không đơn giản. Theo ông, khó khăn và thuận lợi cơ bản của nhiệm vụ này là gì?

Việc thực hiện một cuộc cải cách mang tính cách mạng trên ba lĩnh vực chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn. Khó khăn thứ nhất là làm sao có một sự thay đổi tư duy từ một nền kinh tế chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, trong đó có tư duy về động lực phát triển của đất nước, vai trò Nhà nước và các doanh nghiệp Nhà nước trong nền kinh tế thị trường. Khó khăn thứ hai là làm sao vượt qua được vấn đề lợi ích nhóm, khi mà trong xã hội lâu nay đã tồn tại những nhóm lợi ích được hưởng lợi thế từ cách thức quản lý và đầu tư phát triển trước đây. Thứ ba là phải làm sao tạo được tính quyết liệt, tính đồng bộ trong cải cách để tăng hiệu quả phân bổ nguồn lực. Việt Nam hiện thiếu kinh nghiệm để giải quyết êm thấm cả ba khó khăn này. 

Tuy nhiên, hiện nay chúng ta đang có một thuận lợi rất cơ bản, đó là chúng ta đã ý thức được mình phải thay đổi, và ý chí chính trị đó phần nào đã được thể hiện. Bên cạnh đó, tuy chưa có nhiều kinh nghiệm nhưng chúng ta luôn có thể tự rút kinh nghiệm, cũng như học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè quốc tế. 

Đầu tư công là một mảng rất quan trọng trong ba lĩnh vực tái cấu trúc, xin ông cho biết đâu là những vấn đề và mục tiêu cụ thể cần được đặt ra đối với nhiệm vụ tái cấu trúc đầu tư công?

Hiện nay, đầu tư công đang chiếm tới 40% tổng đầu tư của quốc gia. Trong 5 năm tới, chúng ta muốn tỷ lệ tổng đầu tư trên GDP giảm, trong đó tỷ lệ đầu tư công trên tổng đầu tư cũng giảm, còn khoảng trên dưới 34%. Nhưng điều chúng ta muốn đạt được không chỉ là giảm về tỷ lệ, mà là một sự thay đổi về bản chất. Vì vậy, cần nhìn nhận lại một hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công, bao gồm hiệu quả của từng dự án cũng như hiệu quả trong sức lan tỏa. Ví dụ xem lại đầu tư vào đâu thì tạo sức lan tỏa tốt, thúc đẩy thay vì làm thui chột đầu tư tư nhân. 

Đầu tư công liên quan trực tiếp đến ngân sách, tín dụng Nhà nước, vay nợ nước ngoài, ... nên rất liên quan đến vấn đề ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời, cũng liên quan nhiều đến các vấn đề thể chế. Nhiệm vụ quản lý đầu tư từ ngân sách, đầu tư tín dụng (như nguồn vốn ODA cho vay lại), đầu tư cho doanh nghiệp Nhà nước, đầu tư trái phiếu Chính phủ, đều liên quan nhiều đến khuôn khổ pháp lý, vấn đề phân cấp, phân quyền, cơ chế chịu trách nhiệm. Cải cách đầu tư công thực chất là một cuộc cải cách sâu rộng về chức năng, nhiệm vụ của bộ máy Nhà nước liên quan đến quản lý ngân sách, quản lý doanh nghiệp Nhà nước, phát triển kết cấu hạ tầng, v.v.

Để tiến hành một cuộc cải cách toàn diện, sâu rộng như ông đề cập thì cần có một lộ trình rõ ràng. Hiện nay chúng ta đã có lộ trình cụ thể cho ba nhiệm vụ tái cấu trúc hay chưa?

Hiện nay, đề án tái cấu trúc ngân hàng có thể nói là đã tương đối chi tiết và trên thực tế đã bắt tay vào thực hiện. Còn đề án tái cấu trúc đầu tư công và tái cấu trúc doanh nghiệp Nhà nước hiện nay đã bắt đầu có bản thảo, dự kiến hoàn thành trong Quý 1 này để trình Quốc hội thảo luận thông qua. 

Tuy nhiên, dù các đề án đã được thông qua thì để triển khai thực hiện thành công đòi hỏi chúng ta phải có sự đổi mới tư duy rất rõ ràng như đã đề cập. Đồng thời qua các bước đi kỹ thuật, chúng ta phải luôn có sự đánh giá lại qua phản hồi từ thị trường và qua tương tác với các vấn đề kinh tế xã hội nảy sinh để kịp thời có những điều chỉnh cần thiết.

Quá trình triển khai thực hiện các đề án dự kiến kết thúc trong khoảng 4-5 năm. Hi vọng rằng chúng ta sẽ được thấy những kết quả có ý nghĩa trong hai năm đầu tiên.

Những trồi sụt vừa qua của nền kinh tế chắc chắn liên quan đến việc thực hiện các chiến lược kinh tế chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Theo ông, công tác làm chiến lược kinh tế và tổ chức thực hiện ở Việt Nam còn có hạn chế, vướng mắc gì? 

Nói đến chiến lược kinh tế là phải nói đến các cách thức và động lực tạo ra tăng trưởng và phát triển. Hiện nay, một vướng mắc cơ bản trong công tác xây dựng chiến lược là chúng ta vẫn chưa quyết định rõ ràng sẽ chú trọng động lực phát triển nào cho Việt Nam. Liệu chúng ta sẽ tiếp tục chú trọng vào khu vực doanh nghiệp Nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài, hay là chú trọng khu vực tư nhân trong nước?

Trong tổ chức thực hiện chiến lược, cách làm của chúng ta còn có những thiếu sót cần được điều chỉnh và bổ sung. Một là cần có nguồn lực để tổ chức thực thi các chiến lược. Trong chiến lược cấp Trung ương và địa phương đều chưa thể hiện tốt được việc xác định nguồn lực thực hiện. Vì vậy, các nhà tài trợ vẫn nói là chúng ta thường vẽ ra các viễn cảnh nhưng thiếu nguồn lực để triển khai vào thực tế.

Cái thiếu thứ hai là vấn đề giám sát và đánh giá rủi ro có thể xuất hiện. Hai công đoạn này chúng ta thực ra cũng có ở đâu đó, nhưng còn yếu và mờ nhạt. Công tác giám sát vẫn yếu về chuyên môn, thiếu tầm nhìn, thiếu tính độc lập, có khi bị ràng buộc bởi thể chế và giới hạn trong phạm vi hẹp của từng ngành. Chính vì yếu công tác giám sát nên các dự án của chúng ta thường thiếu khả năng điều chỉnh linh hoạt, đồng thời bị giảm khả năng giải trình minh bạch trước xã hội. Công tác đánh giá rủi ro chưa hiệu quả để chúng ta có thể đưa ra được những biện pháp hữu hiệu cần thiết nhằm hạn chế rủi ro.

Xin cảm ơn ông!
---------------------------------------------
TS. Phạm Chi Lan: công khai minh bạch để tạo niềm tin 


Khi được hỏi về giải pháp chung cho ổn định kinh tế trước mắt và tái cấu trúc thành công trong lâu dài, TS. Phạm Chi Lan cho rằng mấu chốt là minh bạch hóa thông tin. Mục tiêu của Chính phủ là thắt chặt là ổn định kinh tế vĩ mô để tạo nền tảng cho phát triển, với biện pháp là thắt chặt về tiền tệ, tài khóa, và kiểm soát đầu tư công. Nhưng để tạo được sự đồng thuận để thực hiện chính sách này thì Chính phủ cần phải tăng cường tính công khai minh bạch. Các địa phương và doanh nghiệp Nhà nước đều “muốn được ưu tiên vì lợi ích cục bộ”, nên không tránh khỏi việc “người nọ nhìn người kia”. Như vậy, nếu không công khai minh bạch thì không thể tái cấu trúc thành công.

Trong thời đại Internet hiện nay, nhu cầu và tính khả thi của minh bạch càng cao. Chính phủ cần tăng cường công khai thông tin qua Internet về các kế hoạch, chính sách, đặc biệt là công khai về đầu tư công. Quốc hội cũng cần công khai qua Internet về các dự án lớn được Chính phủ đệ trình. Internet là công cụ hữu hiệu để người dân góp ý kiến với Quốc hội, Chính phủ, các cấp chính quyền địa phương về nhu cầu của họ, phản ánh chính xác đâu mới là dự án hợp lý mà họ thực sự cần. 

Lâu nay, nhiều dự án đầu tư công là do các doanh nghiệp Nhà nước khởi xướng. Ngay cả những chiến lược trọng điểm của Nhà nước cũng do các tập đoàn Nhà nước đề xuất. Vai trò tham gia, giám sát của người dân là rất ít. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả đầu tư công mà còn khiến giảm sút lòng tin ở người dân. TS. Phạm Chi Lan cho rằng “muốn tạo niềm tin ở người dân thì trước hết phải cung cấp cho họ đầy đủ thông tin”.

Như vậy, Ngân hàng Nhà nước cần được yêu cầu cao hơn về tính minh bạch, công khai thông tin về dòng tiền đầu tư công. Từ đó người dân mới có cơ sở để góp phần giám sát, phản hồi về những dự án và doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả.

Đối với các doanh nghiệp Nhà nước, đòi hỏi công khai minh bạch thông tin càng phải cụ thể, chặt chẽ, trong đó cổ phần hóa là một biện pháp hữu hiệu. Cổ phần hóa sẽ tất yếu dẫn tới việc phải công khai thông tin trước công chúng. Cổ phần hóa chính là một sự sàng lọc tự nhiên, đòi hỏi doanh nghiệp phải chuyên nghiệp hóa để có đủ thông tin cung cấp cho công chúng.
---------------------------------------------
PV Tia Sáng

Các bài khác:

Trí thức và phản biện xã hội

Trí thức có trách nhiệm nặng nề hơn với 
xã hội, có nghĩa vụ hướng dẫn dư luận.
Ảnh minh họa
[Marketing3k.vn] Nhưng nói Không phản biện xã hội thì không phải là trí thức lại là võ đoán thiếu bao dung, không có lợi cho việc động viên đa số giới trí thức. 

"Cuộc tranh luận đang diễn ra hiện nay về vấn đề trí thức với phản biện xã hội không chỉ đề cập tới trách nhiệm phản biện của giới trí thức mà còn từ góc độ nào đó đề cập tới sự lãnh đạo chính trị ở Việt Nam. Không phải ngẫu nhiên mà một số trí thức gốc Việt ở nước ngoài, thậm chí cả trí thức Pháp [1] lại hăng hái phát biểu về chủ đề trên. Vì thế cuộc tranh luận này nên có thêm nhiều người tham gia."

" Có người còn lợi dụng tranh luận để phê phán, thậm chí động chạm đến chuyện riêng tư của người khác. Trong lần tranh luận này chẳng rõ vì động cơ nào mà có phát ngôn bóng gió nhắc tới chuyện GS Ngô Bảo Châu từng nhận những ân huệ này nọ của Nhà nước, vì thế mà bị mất tự do và phải từ bỏ truyền thống phản biện trước đây của mình.

Cách phát ngôn ấy dễ dẫn tới hiểu nhầm và làm người khác nhụt chí, trong khi lẽ ra cần cố gắng khuyến khích mọi người nói ra quan điểm của họ. Rõ ràng tranh luận kiểu như thế thì không "ra hồn" và chẳng bổ ích cho ai cả."

"Phong hàm" trí thức...

Trí thức là một khái niệm rất rộng. Mỗi xã hội, mỗi thời, mỗi người hiểu theo cách khác nhau, khó có thể nhất trí với một định nghĩa nào đó.

Chẳng hạn trong khi Nghị quyết số 27-NQ/TW: Trí thức là những người lao động trí óc, có trình độ học vấn cao về lĩnh vực chuyên môn nhất định, có năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, truyền bá và làm giàu tri thức, tạo ra những sản phẩm tinh thần và vật chất có giá trị đối với xã hội, thì Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ mới đây đăng bài "65 trí thức trẻ đầu tiên tốt nghiệp lớp bồi dưỡng làm Phó Chủ tịch xã nghèo". Các trí thức này đều là sinh viên mới ra trường! Đây là cách hiểu dân dã rất phổ biến.

Thời xưa khi mặt bằng dân trí thấp thì một ông đồ làng, một anh giáo tiểu học cũng được coi là trí thức. Tại Trung Quốc hồi thập niên 50-70 bất cứ ai có trình độ văn hóa cấp III (trung học phổ thông) trở lên, đều bị coi là trí thức và bị xếp hạng ở dưới "công nông binh": Thời Cách mạng văn hóa, học sinh sinh viên đều bị gọi là Thanh niên trí thức và bị xua về nông thôn lao động cải tạo.

Thời nay trí thức ta không còn bị coi rẻ nữa nhưng cũng chẳng mấy ai tự nhận là trí thức, trừ người được phong hàm GS, Phó GS kèm theo tiêu chuẩn đãi ngộ cao (kể cả khi chết - chuyện chỉ có ở ta). Vì thế sẽ thật khó hiểu nếu ai đó định dựa vào tiêu chuẩn hoặc định nghĩa này nọ để "phong hàm" trí thức cho người khác.

Có một cái luật bất thành văn: Trí thức có trách nhiệm nặng nề hơn với xã hội, có nghĩa vụ hướng dẫn dư luận. Theo cách nghĩ phổ biến hiện nay, họ phải phản biện xã hội - được hiểu là công khai lên tiếng về các vấn đề tồn tại trong xã hội.

Thực ra ai cũng đều có nghĩa vụ phản biện xã hội. Đây là hành động dấn thân vào cuộc đấu tranh cho một xã hội tốt đẹp hơn. Trí thức, nhất là trí thức ngành xã hội- nhân văn lại càng nên gánh vác nghĩa vụ này. Điều đó sẽ làm tăng giá trị của họ. Các cán bộ lãnh đạo, các đại biểu dân cử (đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân) và đảng viên cộng sản- những người trong đội tiên phong của nhân dân lao động và dân tộc, lại càng không thể thoái thác nhiệm vụ phản biện xã hội.

Nhưng do vai trò đặc biệt của mình, người trí thức cần rất tỉnh táo và thận trọng khi phản biện xã hội.

Có những vấn đề chính trị và xã hội đơn giản và đã rõ ràng, bạn có thể nhanh chóng phát biểu quan điểm. Nhưng có lắm vấn đề bạn nhất thiết phải dành ra nhiều tâm trí và thời gian để tìm hiểu, theo dõi và suy ngẫm. Chưa hiểu đến nơi đến chốn mà đã phản biện thì có khi lại gây hại cho xã hội và cho chính mình, nhất là với nhà trí thức có địa vị cao.

Hiển nhiên, giá trị chủ yếu của bất cứ người nào được đánh giá qua cống hiến của người đó cho xã hội, thể hiện ở khối lượng và chất lượng sản phẩm làm được trong chuyên ngành của mình.

Người trí thức trước hết phải giỏi chuyên môn, phải có cống hiến về chuyên môn. Phản biện xã hội là một nghĩa vụ nên làm nhưng không bắt buộc, càng không thể coi là tiêu chuẩn phân loại trí thức. Bác sĩ phẫu thuật nhất thiết phải giỏi cầm dao mổ; không phản biện cũng vẫn là trí thức thứ thiệt.

Vì phản biện mà chuyên môn kém lại càng không nên. Kém năng lực phản biện, hoặc thấy chỉ làm chuyên môn sẽ cống hiến tốt hơn thì chẳng nên phản biện. Thiếu tỉnh táo dấn thân phản biện hoặc làm những việc ngoài chuyên môn có khi lại có hại.

Tóm lại có thể thấy câu nói của GS Ngô Bảo Châu: "Giá trị của trí thức là giá trị của sản phẩm người đó làm ra, không liên quan gì đến vấn đề phản biện xã hội... Những người có học, có tri thức thật ra cần phải rất tỉnh táo khi tham gia việc phản biện xã hội." tuy có lý nhưng chưa đủ sức thuyết phục.

GS Chu Hảo nói Không có tư duy phản biện thì không phải là trí thức cũng chẳng sai. Ở đây GS chỉ nói về tư duy phản biện mà thôi. Trí thức thứ thiệt dĩ nhiên phải có tư duy phản biện- nghĩa là dám nghi ngờ, xét lại lý thuyết, thành tựu của người đi trước- nó không liên quan gì tới hành động phản biện xã hội.

...Và không thể tước "hàm" trí thức

Nhưng nói Không phản biện xã hội thì không phải là trí thức lại là võ đoán thiếu bao dung, không có lợi cho việc động viên đa số giới trí thức.

Lịch sử cho thấy phần đông trí thức thời nào cũng không thích tham gia chính trị và phản biện xã hội. Họ làm thế có thể vì nhiều lý do như ngại mất thời giờ làm công tác chuyên môn, ngại bị trù úm, quyền lợi tinh thần vật chất của mình và gia đình bị suy suyển v.v...

Từng có những nhà trí thức suốt đời chẳng biết gì ngoài chuyên môn của mình, đến mức bị coi là khờ dại, ngớ ngẩn. Cũng có trí thức coi chính trị là chuyện vô bổ và lắm cạm bẫy khôn lường, chớ dại gì dính vào mà mất thời gian, thậm chí tiêu ma sự nghiệp chuyên môn của mình.

Chẳng nên đơn giản quy kết họ ích kỷ, không yêu nước thương dân. Bạn có thể gọi họ là trí ngủ hoặc trí thức trùm chăn, nhưng bạn không thể tước được cái "hàm" trí thức của họ. Và đừng nghĩ họ cống hiến kém những người hăng hái phản biện xã hội.

GS Tương Lai có lý khi nói "Người trí thức phải hành động. Nhưng hành động như thế nào là tùy theo bản lĩnh, trí tuệ, nhận thức và vị thế của họ."

Cùng vì một mục đích lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp nhưng Phan Bội Châu chủ trương bạo động còn Phan Châu Trinh lại muốn nhờ Pháp giúp nâng cao dân trí, song cả hai cụ đều được dân tộc ta tôn vinh là hai nhà yêu nước vĩ đại.

Tôi có biết một anh bạn đang tham gia nghiên cứu một lĩnh vực cần thiết, công việc bận tới mức anh chẳng có thì giờ nói hoặc viết bài bàn luận chuyện này nọ như chúng tôi. Nhưng rõ ràng người "trùm chăn" vùi đầu làm chuyên môn như anh thì hữu ích cho Tổ quốc hơn chúng tôi cả nghìn lần. Và chắc mọi người sẽ dễ dàng đồng ý anh nên dành thời gian rảnh để đọc thêm tài liệu chuyên môn chứ chẳng nên... phản biện xã hội.

Giá trị của người trí thức cũng không liên quan lắm đến thân phận xã hội của họ.

Phạm Quỳnh vì phục vụ chính quyền Pháp và triều đình Huế mà bị các trí thức yêu nước lên án, nhưng ông vẫn có cống hiến lớn cho văn hóa dân tộc ta. Thời ấy rất ít trí thức dám phản biện xã hội. Phần lớn an phận làm công chức cho chính quyền Pháp, nhưng không thể vì thế mà phủ nhận địa vị trí thức và đóng góp của họ.

Không ít chuyên gia làm vũ khí cho nước Đức phát xít (như Werner Braun) đã có cống hiến lớn về khoa học, sau Thế chiến II được Mỹ trọng dụng chẳng kém các nhà trí thức chống phát xít. Dĩ nhiên sẽ tốt hơn nếu Phạm Quỳnh không làm việc cho thực dân, phong kiến, Braun không phục vụ Hitler. Nhưng ai dám bảo họ không phải là trí thức và không có giá trị?

Phải chăng nên cảnh giác với những người hăng hái phản biện vì các mục đích... khó hiểu? Nghe đâu ở Pháp có ông Henri Lévy, một trí thức đẹp trai có tài ăn nói, hay lên tiếng phê phán đủ thứ chuyện trên đời, nhưng bị chê là thực tài xoàng, chỉ giỏi tự đánh bóng tên tuổi bằng cách luôn xuất hiện trên báo đài. Năm 2006 có hai nhà báo từng viết cuốn Một vụ lừa bịp ở Pháp [2] nhằm hạ bệ thần tượng này.

Cũng chớ nên quên ý kiến của GS Phạm Quang Tuấn : "Biết bao giờ người Việt (ít ra là người Việt có học thức) mới biết tranh luận cho ra hồn" [3]. Quả thật trong một số cuộc tranh luận trước đây đôi khi có người tỏ ra thiếu bao dung, luôn khẳng định quan điểm của mình là chân lý mà chưa thấy tranh luận là một dịp tốt để học hỏi.

Có người còn lợi dụng tranh luận để phê phán, thậm chí động chạm đến chuyện riêng tư của người khác. Trong lần tranh luận này chẳng rõ vì động cơ nào mà có phát ngôn bóng gió nhắc tới chuyện GS Ngô Bảo Châu từng nhận những ân huệ này nọ của Nhà nước, vì thế mà bị mất tự do và phải từ bỏ truyền thống phản biện trước đây của mình.

Cách phát ngôn ấy dễ dẫn tới hiểu nhầm và làm người khác nhụt chí, trong khi lẽ ra cần cố gắng khuyến khích mọi người nói ra quan điểm của họ. Rõ ràng tranh luận kiểu như thế thì không "ra hồn" và chẳng bổ ích cho ai cả.

Tác giả: Hồ Anh Hải
-------------------------
Chú thích:
[1] Tiến sĩ Jean-Francois Sabouret, Giám đốc Viện Nghiên cứu Thế Giới Châu Á (của Pháp).
[2] Une imposture francaise. Tác giả : Nicolas Beau và Olivier Toscer.
-------------------------
Các bài khác:

Đẩy mạnh Marketing trong thời kỳ suy thoái, tại sao không?

[Marketing3k.vn] Công ty bạn sẽ ứng xử như thế nào trong thời kỳ suy thoái? Tạm ngưng, thậm chí xóa bỏ các kế hoạch marketing? Sa thải nhân lực?... Tất cả những phương cách đó đều chưa ổn. GS John Quelch chia sẻ những ý kiến mới mẻ và tích cực hơn trong bài viết "Chiến lược Marketing trong thời kỳ suy thoái"

Những dấu hiệu của một cuộc suy thoái nặng nề luôn luôn đe dọa chúng ta. Khi niềm tin (vốn đã bị suy giảm) của người tiêu dùng bị tác động, thì tiêu dùng - thứ mà nền kinh tế Mỹ đang dựa vào, cũng bị ảnh hưởng theo. Thêm vào đó là cú sốc của người dân về vấn đề an ninh kể từ sau sự kiện 11 tháng 9, và khả năng của một cuộc chiến tranh kéo dài chống lại những kẻ thù không xác định.

Thị trường chứng khoán cũng e sợ một sự không chắc chắn, bởi chính những người tiêu dùng cũng lo sợ giống như vậy. Ở Nhật Bản, tỉ lệ lãi suất đã giảm tới mức 0%, các chính trị gia đã phải kêu gọi người dân thể hiện lòng yêu nước bằng cách chi tiêu nhiều hơn, nhưng cũng không thể bù đắp được những thương tổn về niềm tin của họ sau trận động đất Kobe và vụ tấn công bằng khí gas trong tàu điện ngầm Tokyo.

Chính nước Mỹ chứ không phải là Nhật Bản đang phải đối mặt với những khó khăn ở phía trước, và có lẽ còn lâu hơn thời kỳ chiến tranh vùng Vịnh vào đầu những năm 1990. Sau đây là 9 nhân tố mà các công ty nên ghi nhớ để có thể vượt qua thời kỳ khủng hoảng trong tương lai: 

Thứ nhất: Nghiên cứu về người tiêu dùng, thay vì cắt giảm ngân sách dành cho việc nghiên cứu thị trường. Bạn cần biết nhiều hơn về những cách khách hàng đang định nghĩa lại các giá trị như thế nào và phản ứng ra sao với suy thoái.

Những đường co giãn về giá đang thay đổi. Người tiêu dùng cũng chịu mất nhiều thời gian để tìm kiếm các mặt hàng tiêu dùng lâu bền hơn và mặc cả nhiều hơn. Họ sẵn sàng không trì hoãn việc mua hàng, mua các hàng hóa giá rẻ hơn hoặc mua ít đi nếu như ngày nay họ có thể sống mà không cần tới chúng.

Những thương hiệu đáng tin cậy thì đặc biệt là có giá trị. Họ hoàn toàn có thể vẫn thành công trong việc tung các sản phẩm ra thị trường trong khi niềm tin vào các sản phẩm và thương hiệu lại giảm dần. Những hoạt động tiêu dùng thường thấy cũng xuất hiện ít hơn. 

Thứ hai: Hãy tập trung vào các giá trị gia đình. Khi chiến tranh nổ ra, chúng ta sẽ phải rời bỏ các làng quê để tập hợp dưới lá cờ đấu tranh.

Chúng ta sẽ có xu hướng tìm kiếm những hình ảnh về không khí gia đình ấm cúng bên lò sưởi trong các quảng cáo thay cho những hình ảnh hấp dẫn của thể thao, những chuyến phiêu lưu hay chủ nghĩa cá nhân.

Sự hài hước và sự hấp dẫn sẽ không có mặt trong nỗi sợ hãi. Việc buôn bán thiệp chúc mừng, dịch vụ điện thoại, những tiêu dùng cho đồ nội thất gia đình khi cần thiết và giải trí gia đình sẽ tiếp tục tăng.

Bởi lẽ sự bất ổn đó không chỉ bắt chúng ta phải ở nhà mà còn phải liên tục giữ liên lạc với gia đình và bạn bè.

Thứ ba: Duy trì chi phí cho các hoạt động marketing. Đây không phải là thời điểm để cắt giảm các chương trình quảng cáo.

Nhiều tài liệu cho thấy rằng khi các thương hiệu tăng cường hoạt động quảng cáo của mình trong thời kỳ suy thoái kinh tế, khi các đối thủ đang cắt giảm nó, thì có thể giúp công ty tăng thị phần và sẽ có lợi với chi phí thấp hơn là lúc họ thực hiện điều đó trong thời kỳ kinh tế phát triển bình thường.

Các hãng giàu có hơn có thể xem xét tỷ lệ quảng cáo ở mức độ vừa phải và duy trì chúng trong một vài năm. Nếu bạn phải cắt giảm chi phí cho hoạt động marketing, hãy cố gắng duy trì tần suất quảng cáo bằng việc thay thế các quảng cáo trên tivi bằng việc quảng cao trên đài, hoặc tăng việc sử dụng các hình thức quảng cáo trực tiếp để có tác động lên doanh số ngay lập tức. 

Thứ tư: Hãy điều chỉnh cho phù hợp các danh mục mặt hàng. Những người làm marketing phải dự đoán được nhu cầu cho mỗi loại hàng hóa trong danh mục các mặt hàng, khi mà người tiêu dùng chọn mua những sản phẩm có giá rẻ hơn và chỉ nhấn mạnh vào chất lượng hàng, ví dụ như xe ô tô với ít chức năng hơn.

Trong những thời điểm khó khăn, các loại hàng hóa đa chức năng sẽ được ưa thích hơn là các mặt hàng chuyên dụng, và các sản phẩm kém hơn trong danh mục cũng sẽ bị loại dần.

Đối với nhóm hàng tạp hóa, những chương hiệu riêng với chất lượng cao chiếm ưu thế hơn các thương hiệu riêng với chất lượng cao chiếm ưu thế hơn các thương hiệu có chất lượng quốc gia. Các khách hàng công nghiệp cũng không được tính riêng lẻ.

Những mẹo quảng cáo cũng trở nên không có tác dụng, thực tế chỉ có chất lượng, sự an toàn, độ tin cậy và độ bền của hàng hóa mới có thể tồn tại được.Các sản phẩm mới, đặc biệt là những sản phẩm có thể chứng minh cho người tiêu dùng chất lượng thực sự để từ đó gây áp lực lên đối thủ cạnh tranh vẫn cần được quảng bá, nhưng tung ra các chương trình quảng cáo là để nhấn mạnh vào mức giá cạnh tranh vượt trội chứ không phải là cho hình ảnh của công ty. 

Thứ năm: Hợp tác với các nhà phân phối. Trong những thời kỳ bất ổn, không ai muốn trói chặt nguồn vốn lưu động của mình trong đống hàng tồn kho. 

Ưu đãi cho những người mua sớm, tài trợ thêm và nhiều chính sách trả lại hào phóng sẽ thúc đẩy các nhà phân phối mua nhiều hàng của bạn. Điều này đặc biệt đúng với các sản phẩm mới chưa được khẳng định. 

Hãy cẩn trọng khi mở rộng mạng lưới phân phối với nhiều kênh giá rẻ hơn, bởi lẽ nếu làm như vậy sẽ gây ảnh hưởng tới hình ảnh của công ty bạn và mối quan hệ với nhà phân phối đã có. Nếu suy thoái kinh tế diễn ra trong thời gian ngắn, biện pháp này cũng sẽ không đem lại lợi nhuận.

Tuy nhiên, đây cũng có thể là lúc bạn cắt giảm những nhà phân phối không hiệu quả và tăng cường lực lượng kinh doanh bằng việc tuyển thêm những người đã bị các công ty khác sa thải. 

Thứ sáu: Chiến lược điều chỉnh giá. Các khách hàng sẽ mua hàng với mức giá hợp lý nhất.

Bạn cũng không cần thiết phải cắt giảm giá đã niêm yết, nhưng có thể cần tăng thêm những chiến dịch khuyến mãi giá trong thời gian ngắn, giảm chiết khấu sản lượng, mở rộng tín dụng cho những khách hàng lâu năm và tăng cường việc tạo ra các gói hàng với giá thấp hơn.

Trong những thời điểm khó khăn, việc cắt giảm giá sẽ thu hút được nhiều khách hàng hơn là các chương trình khuyến mãi như đánh cược hay những lời đề nghị qua thư điện tử. 

Thứ bảy: Củng cố thị phần. Củng cố trong tất cả thị trường nhưng chủ yếu ở một số sản phẩm có triển vọng phát triển cao, ví dụ như các dịch vụ an ninh hay quay camera.

Các công ty trong một cuộc chiến giành về thị phần, và trong một vài trường hợp, có thể là vì sự tồn tại. Biết rõ về cơ cấu chi phí sẽ đảm bảo cho bất kỳ một sự cắt giảm hay sáng kiến hợp nhất nào cũng đều tiết kiệm được tối đa tiền bạc, nhưng lại tác động ít nhất tới khách hàng.

Với vị trí vững chắc và cơ cấu chi phí tốt nhất, các công ty như Wal-Mart và hãng hàng không Southwest (Southwest Airlines) có cơ sở để hy vọng vào việc tăng thị phần. Nhiều công ty khác với báo cáo tài chính tốt hoàn toàn có thể làm được điều này bằng cách chiến thắng các đối thủ yếu. 

Thứ tám: Nhấn mạnh giá trị cốt lõi. Mặc dù nhiều công ty đã phải cắt giảm nhân lực, song các giám đốc điều hành vẫn có thể củng cố lòng trung thành của những người ở lại bằng cách nhấn mạnh vào những giá trị cốt lõi của công ty, trấn an các nhân viên của mình rằng công ty đã phải vượt qua những thời kỳ khó khăn trước đây, duy trì chất lượng sẽ tốt hơn cắt giảm những khoản đầu cơ, và phục vụ các khách hàng hiện tại sẽ tốt hơn cố gắng phục vụ tất cả mọi người.

Khả năng lãnh đạo tốt là điều cần thiết, các giám đốc điều hành cần giành nhiều thời gian hơn với khách hàng và nhân viên của mình. 

Suy thoái kinh tế có khả năng làm bản báo cáo của giám đốc tài chính trở nên quan trọng hơn báo cáo thu nhập của giám đốc marketing. Quản lý vốn lưu động có thể dễ dàng lấn át quản lý mối quan hệ với khách hàng. Các giám đốc điều hành phải vượt được qua điều này. Những công ty thành công không vứt bỏ các chiến lược marketing trong thời kỳ suy thoái mà phải biết thích nghi với nó.

Thứ chín: Nhìn về tương lai. Nhu cầu thấp hơn về xe hơi và các kỳ nghỉ tạo ra nhu cầu tiềm năng mà những người làm marketing phải nắm bắt và sẵn sàng đáp ứng khi niềm tin của người tiêu dùng tăng lên.

Nhưng điều đó không có nghĩa là nhảy vào ngay khi có dấu hiệu tích cực đầu tiên. Niềm tin của người tiêu dùng đã tăng trong hai tháng liên tiếp sau khi kết thúc chiến tranh vùng Vịnh, nhưng rồi lại giảm xuống. Suy thoái kinh tế sẽ kéo dài trong cả một năm.

Tương tự như vậy, việc bắt giữ được Osama Bin Laden sẽ có thể làm tăng niềm tin của người tiêu dùng, nhưng điều đó chỉ xảy ra trong một thời gian ngắn.

Thứ Năm, 23 tháng 2, 2012

Casino: cỗ máy kiếm tiền hay nơi nảy mầm tội lỗi?

Ảnh minh hoạ
[Marketing3k.vn] Nếu bạn thực sự muốn cá cược hay đánh bạc, thử vận may, sẽ có rất nhiều trò chứ không hẳn lỗi tại "đá gà", "bóng đá", "tennis", hay "đua ngựa", "đua chó", hay casino !

Hành vi phạm tội hay "giết người" là do "súng đạn" hay do "ý đồ tội ác" của con người?

Ở nước Mỹ, người ta thường tranh cãi việc có nên cho phép sử dụng súng cá nhân hay không. Quan điểm ủng hộ việc cho phép sử dụng súng cá nhân, dĩ nhiên là có điều kiện, và các loại vũ khí cá nhân, được cho là cần thiết để tự vệ.

Ví dụ: bạn là phụ nữ, người già, sức khỏe kém, sống một mình nơi thôn quê, sống nơi vắng vẻ, hoặc phải di chuyển trên đường xa vắng ngàn dặm một mình, nếu gặp phải kẻ bạo ngược, kẻ ỉ mạnh hiếp yếu thì phải làm thế nào? Nếu bạn có trong tay một khẩu súng, được cấp phép sử dụng, thì kẻ bạo ngược hay kẻ xâm nhập gia cư bất hợp pháp nói trên chắc chắn sẽ phải dè chừng, hắn sẽ bị trừng phạt nếu có ý định tấn công kẻ yếu hơn.

Ngược lại, quan điểm chống việc sử dụng vũ khí, súng đạn đối với cá nhân thì cho rằng con người không thể kiểm soát hết các hành vi của mình. Nếu để súng đạn rơi vào tay kẻ xấu thì nguy hiểm gia tăng gấp bội. Nhất là các vụ sát nhân hàng loạt đều liên quan đến vũ khí cá nhân, súng ngắn và súng săn.

Tuy vậy, không dễ phản bác quan điểm cho rằng con người một khi đã cố ý, cố tình làm điều xấu, có ý muốn giết người, cướp của thì nếu không có súng đạn thì họ cũng dùng các phương tiện khác như dao, búa, mã tấu, gậy gộc,.v.v. chứ không nhất thiết chỉ có súng đạn là nguyên nhân gây ra tội phạm giết người.

Thực tế vừa qua tại Việt Nam cho thấy, các tội phạm cướp tiệm vàng, giết người dã man đều sử dụng vũ khí thô sơ như dao búa mà pháp luật không thể cấm và các nạn nhân thì không thể lường trước, lại không có vũ khí phòng vệ, nên không có cách chi tự vệ được!

Nói về hành vi "đánh bạc" hay "cờ bạc" thì chúng ta thấy các trò chơi dân gian từ lâu đời tại mọi quốc gia đều có ít nhiều mang tính ăn thua, cá cược hay "cờ bạc".

Điểm qua các trò chơi như "đá gà", "cờ tướng", "tú lơ khơ", "mạt chược", "đua ngựa", "đua chó", "đua thuyền", "vật võ" .v.v. đều mang đậm chất ăn thua, được mất, cá cược, hơn thua trong các lễ hội, thu hoạch mùa vụ cuối năm ... tạo niềm vui cho đám đông dân chúng.

Ngày nay, tại Việt Nam, chúng ta đã công nhận, công khai trò "đua ngựa" và "đua chó" nhưng vẫn xem "đá gà" là "cờ bạc" và tội phạm liệu có công bằng cho trò chơi dân gian này?

Hành vi "đá gà" nếu nhìn ở góc độ "cờ bạc" nghĩa là "ăn thua lớn" làm hủy hại con người, tán gia bại sản, mầm mống của tội phạm khác .v.v. thì khi ta xem các ván "cá cược" ăn thua công khai ở các quốc gia khác như cá cược thể thao bóng đá, đua ngựa, chơi các loại bài ở Casino .v.v. thì "đá gà" ở ta chỉ là trò chơi dân gian có ăn thua ở mức độ không đáng kể!

Vậy còn Casino là gì?

Chúng ta thử xem người Singapore mới cho phép mở hai casino, trong năm 2010 và 2011 đã làm ăn ra sao?

Bảng 1
USD
(Tỉ USD)
2010
2011
Dự báo tăng trưởng
Macau
23.5
30.6
30%
Singapore
5.1
6.4
25%
Las Vegas
5.8
6.2
7%

Họ đã kiếm được khá tiền và trở thành nơi kiếm tiền số 2 thế giới từ loại hình này, vượt qua Las Vegas của Mỹ ngay lập tức ! Đây chính là lý do mà ông Lý Quang Diệu, cựu Thủ Tướng Singapore - nhà lãnh đạo khai sáng đảo quốc nhỏ bé này, cho rằng một trong các sai lầm lớn nhất trong nhiệm kỳ cầm quyền của ông là từ chối cho mở casino tại nước mình.

Đến nay, Thủ Tướng Lý Hiển Long dường như đã tiếp thu và sửa sai cho cha mình, với hai Casino được mở, mang lại lợi nhuận lớn cho Singapore.

Nhiều người vẫn nghĩ rằng Casino là chỉ có đánh bạc và duy có đánh bạc, là nguyên nhân dẫn đến tán gia bại sản, dẫn đến các hành vi phạm tội khác. Tuy nhiên, quan niệm có thể hoàn toàn khác, nếu ta biết rằng Casino còn là nơi vui chơi giải trí với khu du lịch nghỉ dưỡng (resorts) kết hợp, các trò chơi vui nhộn đáp ứng nhu cầu du lịch, nghỉ ngơi, giải trí, tái tạo sức lao động sáng tạo của cả gia đình!

Còn hành vi đánh bạc đến tán gia bại sản lại thuộc về một phạm trù khác. Tương tự là việc cá cược bóng đá, bạn có thể dễ dàng gọi điện cá cược bóng đá ngay tại Việt Nam mặc dù, hiện tại pháp luật ta chưa cho phép cá cược. Còn việc bạn muốn cá bao nhiêu tiền, có tiêu hết số tiền lương của bản thân hay cá cược luôn gia tài cha mẹ để lại là tùy vào ý chí và ước muốn cá nhân của mỗi người!

Nếu bạn thực sự muốn cá cược hay đánh bạc, thử vận may, sẽ có rất nhiều trò chứ không hẳn lỗi tại "đá gà", "bóng đá", "tennis", hay "đua ngựa", "đua chó", hay casino !

Chính phủ Singapore hạn chế người dân của mình tới Casino bằng vé vào cửa. Dân nước ngoài thì vào thoải mái, nhưng người Singapore thì phải trả tới 200 đô, nên họ phải cân nhắc mỗi khi bước vào!

Tới đây, liệu ta có thể cho rằng vậy "tội lỗi" là do "kẻ sát nhân, kẻ phạm tội" hay do "con dao", "khẩu súng" hay do "đá gà", "đua ngựa" ... hay "Casino" ?

Nếu Việt Nam không có Casino thì Campuchia, Laos rồi sẽ có thêm nhiều Casino nữa. Và dòng người Việt Nam sang biên giới Campuchia hoặc bay sang Macau đánh bạc công khai hay lén lút sẽ vẫn không cấm đoán được!

Nếu chúng ta không công nhận và tổ chức các trò cá cược thể thao như bóng đá một cách rõ ràng, minh bạch thì các sòng bạc chui, các giao dịch cá cược ngầm vẫn đang tồn tại mà không dễ gì ngăn cấm hay dẹp bỏ.

Tốt nhất có lẽ nên nghiên cứu kỹ lưỡng các tác động lợi hại của Casino, không nên thấy khó quản lý mà cấm đoán một loại hình giải trí mà người dân nhiều nước trên thế giới đều có. Thực tế, không phải ai vào casino cũng đánh bạc, mà họ có thể chỉ đi tham quan, nghỉ dưỡng rồi về. Nếu quan niệm Casino hay các trò vui chơi giải trí, thậm chí cá cược thể thao các môn thi đấu là những sân chơi riêng, sở thích riêng của một nhóm người trong xã hội, họ có quyền có nhu cầu chọn loại hình giải trí nào mà họ ưa thích.

Chúng ta không thể quyết thay, nghĩ thay cho người khác, càng không thể cấm đoán nhu cầu thực của một phần nhân loại đang lên tiếng. Không thể ngồi một chỗ rồi cho rằng môn thể thao này hay hơn môn thể thao kia, môn giải trí này lành mạnh, vui tươi hơn môn khác, khu du lịch nghỉ mát này hơn hẳn khu du lịch nghỉ dưỡng khác.

Ngược lại, nếu Casino là loại hình giải trí tiêu tiền cao cấp của riêng giới nhà giàu, đại gia, luôn kén chọn khách sang, thì cũng như các khách sạn sang trọng 5 - 7 sao, khu nghỉ dưỡng cao cấp, sân Golf .v.v. hãy để giới nhà giàu tiêu tiền và nộp thuế, còn nhà nước thì sử dụng tiền thuế cho công việc điều tiết công bằng xã hội.

Hơn nữa các loại hình này sẽ tạo công ăn việc làm cho nhiều nhân công nội địa, góp phần gây dựng ngành công nghiệp và dịch vụ không khói cho đất nước.

Rất nhiều du khách có tiền sang Việt Nam cho nhận xét là chúng ta đang rất thiếu các tiện ích, dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng cao cấp đẳng cấp thế giới, ngoài ưu đãi là một bờ biển tự nhiên rất dài và rất đẹp, trong khi đó các cách thức điều hành quản lý du lịch thì vẫn còn nặng nề dáng dấp kinh tế bao cấp thời xa xưa.

Thực tế khác là Singapore đang kiếm tiền tỉ USD ( Bảng 1) từ loại hình du lịch nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí kết hợp này, còn tệ nạn xã hội hoặc tội phạm hay không lại tùy thuộc vào khả năng quản lý, điều tiết của các cơ quan quản lý nhà nước và bảo vệ pháp luật.

Tác giả: CẢNH THÁI 
Các bài khác: