Chủ Nhật, 9 tháng 10, 2011

Việt Nam: Trường đại học được... lập đại

Hiệu suất đầu tư của Nhà nước cho sinh viên
chưa cao - Ảnh: Đ.N.Thạch
[Marketing3k.vn] Từ năm 1998 đến 2009 đã có 304 trường ĐH, CĐ được thành lập. Trong đó có tới 230 trường được nâng cấp, đi ngược lại định hướng quy hoạch của chính phủ.

Việc thành lập ồ ạt trường ĐH thiếu định hướng, chiến lược; để các trường hoạt động tùy tiện... khiến giáo dục ĐH tồn tại nhiều bất hợp lý.

Hiện nay, ở hầu hết các tỉnh thành đều có ít nhất một trường ĐH được nâng cấp từ bậc học thấp hơn.

"Việc mở trường dường như chỉ nhằm mục đích kinh doanh giáo dục chứ không phải để phục vụ cho quốc sách hàng đầu" GS-TS Nguyễn Minh Thuyết

Vượt cả quy hoạch

Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, từ năm 1998 - 2009 đã có 304 trường ĐH, CĐ được thành lập, trong đó có tới 230 trường được nâng cấp từ bậc học thấp hơn. Điều này đi ngược lại định hướng Quy hoạch mạng lưới các trường ĐH, CĐ giai đoạn 2006 - 2020 của Chính phủ. Quy hoạch này "ưu tiên thành lập các cơ sở mới có đủ tiềm lực và điều kiện; hạn chế việc nâng cấp các cơ sở hiện có”.

Theo quy hoạch, đến năm 2020 vùng đồng bằng sông Hồng dự kiến có khoảng 125 trường ĐH, CĐ. Tuy nhiên, theo số liệu của Bộ GD-ĐT, đến tháng 9.2009 khu vực này đã có 143 trường, gồm 78 trường ĐH và 65 trường CĐ. Năm 2006, thời điểm quy hoạch, khu vực này có 104 trường. Như vậy, chỉ trong 3 năm (2006 - 2009) có thêm 39 trường ĐH, CĐ được thành lập, vượt số lượng 18 trường và trước 11 năm so với quy hoạch!Năm 2010, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cảnh báo quy mô đào tạo đang trong tình trạng mất cân đối: ĐH chiếm 72,3%, CĐ chỉ chiếm 27,7%. Tuy vậy, xu hướng nâng cấp trường ĐH từ CĐ vẫn không ngừng tăng. Tại Hải Dương, vào tháng 9.2009 mới có 2 trường ĐH nay đã có 4 trường. Tại Bắc Ninh, Nam Định, mỗi tỉnh hiện có 4-5 trường ĐH. Tại Hà Nội và TP.HCM, năm nay nhiều trường CĐ cũng trở thành ĐH như: ĐH Tài nguyên Môi trường, ĐH Công nghiệp Việt - Hung, ĐH Công nghệ Giao thông vận tải, ĐH Nguyễn Tất Thành…

Đa số các trường mới được nâng cấp gần đây thuộc các bộ: Y tế, Tài nguyên - Môi trường, Công thương, Tài chính… Riêng Bộ Công thương đã liên tiếp nâng cấp trường CĐ thành ĐH như ĐH Công nghiệp Hà Nội, ĐH Kinh tế kỹ thuật công nghiệp, ĐH Sao Đỏ, ĐH Việt - Hung…

Không đảm bảo chất lượng

Điều đáng nói là, trong khi ngân sách dành cho giáo dục ĐH vẫn thấp và hầu hết các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách thì việc ra đời ào ạt các trường ĐH, CĐ công lập khiến việc đầu tư giáo dục ĐH bị dàn trải, manh mún. Trong 195 trường ĐH, CĐ được thành lập, nâng cấp trên toàn quốc trong giai đoạn 2005 - 2009 thì có tới 139 trường là công lập.

Theo GS-TS Nguyễn Minh Thuyết - nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, ở các trường công lập, suất đầu tư cho giáo dục mà Nhà nước quy định là 6 triệu đồng/sinh viên/năm. Tuy nhiên, do các trường thường tuyển vượt chỉ tiêu nên hiện suất đầu tư của Nhà nước cho một sinh viên (SV) trên thực tế mới chỉ đạt khoảng 2 - 3 triệu đồng/năm.

Đầu tư thấp dẫn đến cơ sở vật chất, kỹ thuật, đội ngũ giảng viên (GV) không đảm bảo đã ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Theo quy định của Bộ GD-ĐT, tỷ lệ GV/SV cao nhất chỉ là 1/25, trong đó có ít nhất 50% số GV sau ĐH, nhưng hiện đa số các trường ĐH được nâng cấp từ CĐ lên không đảm bảo tiêu chí này.

Đầu năm 2011, trường CĐ Nông lâm Bắc Giang được nâng cấp thành ĐH trong khi chưa đủ điều kiện để đảm bảo chất lượng đào tạo. Trường có quy mô khoảng 4.000 SV nhưng chỉ 184 GV trong đó có 1 tiến sĩ. ĐH Điều dưỡng Nam Định nâng cấp năm 2004 từ trường CĐ Y tế Nam Định, nhưng đến năm 2009 cũng chỉ có 1 tiến sĩ trong 191 GV. Nhiều trường cũng trong tình trạng tương tự như ĐH Phạm Văn Đồng, ĐH Bạc Liêu... Đó là chưa nói đến việc các trường chưa có phòng thí nghiệm chuyên ngành, chưa có giáo trình, tài liệu tham khảo, trang thiết bị hỗ trợ dạy học...

Về vấn đề này, GS Nguyễn Minh Thuyết thẳng thắn cho biết: “Để đạt chỉ tiêu đến năm 2020 có 450 SV/vạn dân, giáo dục ĐH thời gian qua đã phát triển quy mô đào tạo rất lớn. Chúng ta đã cho mở ồ ạt các trường ĐH, CĐ để đạt số lượng 573 trường ĐH, CĐ vào năm 2020. Tôi cho rằng số lượng như hiện nay (năm 2010 là 440 trường ĐH, CĐ) đã là quá nhiều rồi. Điều đáng quan tâm hơn là các trường mới thành lập không đủ các điều kiện về suất đầu tư, cơ sở vật chất, đội ngũ GV... để đảm bảo chất lượng đào tạo. Nhiều trường ĐH mới được thành lập không có triển vọng của một trường ĐH vì không có GV, thậm chí không có cả trường lớp, chủ yếu đi thuê mướn. Việc mở trường dường như chỉ nhằm mục đích kinh doanh giáo dục chứ không phải để phục vụ cho quốc sách hàng đầu. Hơn nữa, việc nâng cấp các trường trung cấp lên CĐ và các trường CĐ lên ĐH đã làm mất trường trung cấp, CĐ tốt và sinh ra những trường CĐ, ĐH yếu kém.”
---------------------------
Ý kiến

Đột phá từ khâu quản lý

“Nói về giáo dục ĐH, người ta không thể cắt nghĩa nổi sự gia tăng ồ ạt về số lượng các trường trong mấy năm qua, trong khi các trường hiện có vẫn thiếu GV có trình độ trên ĐH. Vậy thì làm gì có chất lượng đào tạo ở giáo dục ĐH? Chúng ta chủ trương, đổi mới căn bản và toàn diện thì khâu đột phá là khâu đổi mới quản lý giáo dục”. Nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình

Không có cơ sở khoa học

“Để có 573 trường ĐH, CĐ vào năm 2020, Chiến lược phát triển nguồn nhân lực đến năm 2020 dự chi 2.135.000 tỉ đồng (trên 102 tỉ USD). Từ nay đến đó còn 9 năm... vậy mỗi năm cần khoảng 10 tỉ USD đầu tư cho giáo dục ĐH. Trong khi đó, hiện mỗi năm ngân sách đầu tư cho toàn bộ ngành giáo dục mới chỉ đạt 4-5 tỉ USD!”. GS-TS Nguyễn Minh Thuyết

Không nên nâng cấp nữa

“Hiện nay, khó khăn lớn nhất đối với giáo dục ĐH là đội ngũ thầy cô giáo. Theo quy hoạch, năm 2020 sẽ có khoảng 4,5 triệu SV và phải đạt tiêu chí 20-25 SV/GV. Như vậy đến năm 2020, sẽ cần 220 ngàn GV. So với số thầy cô hiện có (năm 2010 là hơn 70 ngàn GV) thì cần thêm 150 ngàn, tính ra mỗi năm sẽ cần thêm 15 ngàn. Hiện nay mỗi năm số GV ĐH mới chỉ tăng lên chưa được 10 ngàn người. Đấy là chưa nói đến yêu cầu tối thiểu về tỷ lệ đội ngũ GV sau ĐH cần có đối với những trường ĐH mới. Vì vậy, theo tôi các địa phương lẽ ra nên củng cố các trường cộng đồng và phát triển CĐ chứ không nên vội nâng cấp lên thành trường ĐH”. GS Phạm Phụ - Trường ĐH Bách khoa TP.HCM
---------------------------
Theo Thanhnien - Vũ Thơ
Các bài khác:

Chiến lược công ty trong thời kỳ lạm phát (II)

[Marketing3k.vn] Bạn cần xác định ảnh hưởng rõ ảnh hưởng của lạm phát đến công ty, trước khi đưa ra được một chiến lược đối phó hiệu quả

Đây là phần 2 trong báo cáo của BCG về chiến lược của doanh nghiệp trong thời kỳ lạm phát. Xem phần 1 của báo cáo tại đây.

Nhận định của công ty về tất cả các yếu tố ở trên sẽ khác nhau tùy theo đơn vị kinh doanh, phân khúc thị trường và sản phẩm. Những kết luận này có thể được tóm tắt trong bảng dưới, phân loại đơn vị kinh doanh theo mức độ dễ bị thương tổn do lạm phát chi phí và khả năng chuyển phần chi phí tăng sang phía khách hàng dưới dạng giá sản phẩm cao hơn (xem hình 1).


Đối với những ngành kinh doanh ở góc một phần tư phía trên tay phải thì lạm phát thực sự mang lại nhiều lợi ích. Cơ cấu giá cả, chi phí tương đối an toàn (ít nhất là trong khoảng thời gian ngắn tiếp theo) nhờ phần lớn chi phí cố định và các hợp đồng dài hạn với giá cả không đổi. Đồng thời, các công ty thuộc nhóm này cũng khả năng thương lượng để đẩy giá sản phẩm lên trong thời kì lạm phát. Một trong những lý do cho vị thế thương lượng có lợi đối với công ty đó là trên thị trường hầu như không có sản phẩm hay dịch vụ thay thế hiệu quả nào.

Ví dụ về các công ty hưởng lợi trong giai đoạn lạm phát đó là các công ty cung cấp nguyên liệu thô cơ bản như xăng dầu, quặng sắt hay các kim loại khác; chi phí cho thăm dò, thám hiểm và xây dựng cơ sở hạ tầng cao và cố định thường đi liền với định giá theo chỉ số và ít hàng thay thế. Các đơn vị kinh doanh cung cấp những nguyên liệu này có thể hưởng lợi trong thời kì lạm phát theo 2 lựa chọn chiến lược: hoặc tăng lợi nhuận bằng cách tăng giá với tỷ lệ cao hơn chỉ số lạm phát hoặc giữ nguyên giá, trong khi các đối thủ cạnh tranh tăng giá nhằm tăng thị phần.

Các đơn vị kinh doanh thuộc góc phần tư phía dưới bên phải sẽ thường xuyên phải thay đổi chính sách theo mức độ lạm phát. Các đơn vị này hoạt động trong các thị trường hết sức năng động với đặc trưng chi phí tăng được chuyển xuống chuỗi giá trị. Thông thường trong các công ty thuộc nhóm này phần lớn chi phí giành cho nguyên liệu thô, bởi vậy mà chúng phải chịu ảnh hưởng lớn khi xảy ra lạm phát chi phí. Nhưng đồng thời, các công ty này cũng có thể chuyển phần tăng chi phí sang phía khách hàng nhờ có vòng định giá ngắn hoặc năng lực định giá cao. Nhiều đơn vị bán lẻ có thể thuộc nhóm này vì chi phí nguyên liệu lớn và dễ thay đổi trong khi năng lực quản lý giá của họ cũng rất tốt.

Nhân tố mang lại thành công cho các công ty thuộc nhóm này chính là tốc độ và sự phối hợp. Chỉ khi biết rõ chi phí đầu vào hiện tại và có thông tin tại thời gian thực về giá sản phẩm của chính công ty và của các đối thủ cạnh tranh thì công ty đó mới có thể ứng phó hiệu quả trong môi trường luôn biến đổi nhanh chóng. Trong trường hợp này, cần phải thiết lập sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận bán hàng và bộ phận thu mua, cung ứng. Khi chi phí đầu vào tăng, bộ phận bán hàng sẽ được thông tin tức thời để điều chỉnh giá bán. Tương tự, khi giá bán tăng lên, bộ phận cung ứng cũng cần nhanh chóng nắm rõ được tác động của việc tăng giá đến số lượng hàng hóa bán ra để có thể tối ưu hóa chiến lược thu mua. Các thông tin về động thái của thị trường được thu thập để đánh giá mức độ ảnh hưởng của lạm phát sẽ giúp công ty cân nhắc có nên tăng giá để thu lợi nhuận lớn hơn với thị phần giảm và sản xuất ít hay không.

Đối với đơn vị kinh doanh trong góc phần tư phía dưới bên trái thì lạm phát có thể là một tai họa. các công ty thuộc nhóm này không những phải chịu chi phí đầu vào tăng mà còn gặp khó khăn khi chuyển phần chi phí tăng sang khách hàng. Đặc điểm của các công ty thuộc nhóm này là các khoản chi phí dễ thay đổi hoặc chi phí nguyên liệu lớn, chịu sự cạnh tranh khốc liệt và khách hàng của công ty có quyền thương lượng cao hơn. Đặc biệt, các đơn vị này thường bị ép chặt trong chuỗi giá trị. Ví dụ như các nhà cung cấp ô tô phải cạnh tranh với nhau để kinh doanh với số lượng rất ít các nhà sản xuất thiết bị nguyên gốc.

Để đối phó với lạm phát, các công ty thuộc nhóm này cần các biện pháp quản lý táo bạo nhằm tránh áp lực lợi nhuận. Các công ty cần xem xét kĩ lưỡng các hợp đồng cung ứng hiện tại, đánh giá khả năng thương lượng lại và nếu có thể thì sửa lại hợp đồng nhằm giảm chi phí. Tương tự đối với các hợp đồng bán hàng, các đơn vị kinh doanh cũng cần đánh giá khả năng có thể rút ngắn thời hạn hợp đồng hoặc yêu cầu tiền trả thêm tạm thời. Càng nhận thức sớm khả năng bị thương tổn do lạm phát ở mức độ nguy hiểm gây ra thì công ty càng có cơ hội đưa ra các biện pháp chiến lược, sáng suốt đối với các điều khoản điều chỉnh giá và định giá theo chỉ số trước khi lạm phát xảy ra.

Cuối cùng, các công ty thuộc nhóm ở góc phần tư phía trên, bên trái thì hầu như không nhận biết được lạm phát đang xảy ra bởi ảnh hưởng của lạm phát đối với lợi nhuận, giá cả của công ty là rất nhỏ, không đáng kể có ít năng lực định giá (thường do quy định của chính phủ) nhưng phần lớn giá cả, chi phí là cố định và các hợp đồng thường dài hạn. Ví dụ như các công ty dược phẩm chịu rất ít tác động của lạm phát chi phí và giá bán ra cũng không dễ tăng do quy định của chính phủ. Các công ty cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp như các văn phòng luật sư, cũng chịu ít tác động của lạm phát. Tuy nhiên, các công ty này không phải không chú ý đến lạm phát vì hậu quả của nó tuy không nhận thấy tức thì nhưng sẽ có tác động về lâu dài. Các công ty thuộc nhóm này cần phải tỉnh táo, đánh giá ảnh hưởng của lạm phát đối với các đối thủ cạnh tranh, và chuẩn bị sẵn sàng tận dụng cơ hội đối với các cơ sở cạnh tranh chịu ảnh hưởng nhất.

Xác định tác động của lạm phát với vốn

Trong khi rất dễ nhận thấy ảnh hưởng của lạm phát đối với lợi nhuận (P&L) của công ty thì ảnh hưởng của nó đối với tình hình tài sản (balance sheet) lại khó nhận biết nhưng cần phải chú ý hơn. Lý do nằm ở chỗ dòng tiền mặt, chứ không phải lợi nhuận kế toán, quyết định giá trị công ty. Khi lạm phát tăng cao, tiền bị mất giá, nên số lượng tiền mặt cần thiết cho các kế hoạch đầu tư của công ty cũng tăng lên, nhiều khi mức tăng là rất đáng kể. Cần tái huy động vốn lưu động ròng theo phí tốn kê thêm, các khoản đầu tư vốn cố định trở nên đắt đỏ hơn. Nếu công ty không thể tăng giá nhanh hơn tỷ lệ lạm phát thì giá trị của công ty sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bởi vậy, công ty cần phải đánh giá khả năng ảnh hưởng của lạm phát đến 2 cấu thành chính của vốn đầu tư là vốn lưu động ròng bắt buộc và vốn đầu tư cố định.

Vốn lưu động ròng bắt buộc

Lạm phát có thể khiến cho vốn lưu động ròng bắt buộc tăng lên đáng kể. Hãy xem xét tác động của lạm phát hàng năm với tỷ lệ 5 % trong thời gian 6 năm từ 2011 đến 2016 (xem hình 2). Giả sử công ty có doanh thu bán hàng 10 tỷ đô vào năm 2010, nếu không có lạm phát thì đến năm 2016, doanh thu tăng lên 36% (13,6 tỷ đô). Tuy nhiên lạm phát lại khiến cho doanh thu cao hơn dự kiến. Doanh thu tăng do lạm phát dẫn đến vốn lưu động ròng bắt buộc cũng phải tăng theo. Theo tình huống trên, trong một năm nào đó xảy ra lạm phát, vốn lưu động ròng có thể sẽ phải tăng lên gấp đôi hoặc gấp 3 vốn lưu động ròng cần đến trong trường hợp không có lạm phát. Trong cả giai đoạn 6 năm, công ty này cần thêm nửa tỷ đô cho vốn lưu động ròng.


Mỗi công ty nên xem xét bài toán phân tích trên, sử dụng các số liệu trong kế hoạch kinh doanh của mình để biết vốn lưu động ròng bắt buộc sẽ thay đổi như thế nào nếu lạm phát xảy ra. Đương nhiên là công ty nào cũng mong muốn giảm số vốn lưu động ròng bắt buộc xuống mức thấp nhất có thể và điều này càng cần thiết hơn trong thời gian lạm phát. Khi mô hình hoạt động của một công ty yêu cầu phải có lượng hàng hóa tồn trữ lớn thì bắt buộc công ty phải liên tục bổ sung hàng dự trữ với mức giá ngày càng cao trong giai đoạn lạm phát, đòi hỏi lượng vốn lưu động cũng phải tăng lên. Ngược lại, khi hình thức hoạt động của công ty yêu cầu lượng hàng tồn kho ít thì công ty đó có thể linh hoạt hơn, thậm chí tận dụng giá thấp hiện tại để thu mua nguyên liệu đầu vào cơ bản để tránh giá cao lúc lạm phát.

Vốn đầu tư cố định

Việc xem xét, cân nhắc có hệ thống tất cả các khoản đầu tư hiện tại và trong tương lai sẽ giúp công ty biết được lạm phát sẽ kéo các khoản đầu tư này tăng lên bao nhiêu. Công ty nên phân đoạn dự án dựa trên mức độ mà công ty có thể kiểm soát được. Các dự án đã bắt đầu chưa hay vẫn đang còn trên bản vẽ? Có dễ trì hoãn các dự án đó không, hay việc trì hoãn có thể khiến chi phí tăng và thêm chi phí cơ hội mới? Tầm quan trọng của dự án đối với hoạt động kinh doanh và việc duy trì hiệu quả của công ty? Mục đích của quá trình xem xét trên là để định lượng các tác động của lạm phát đối với nhu cầu vốn. Ngoài việc xây dựng biện pháp đối phó thích hợp là điều kiện tiên quyết thì công ty cũng cần xác định các khoản đầu tư cần được ưu tiên.

Năng lực tài chính

Việc giải quyết như cầu vốn tăng do lạm phát gây ra phụ thuộc một phần vào năng lực tài chính của công ty. Do đó, khía cạnh khác của việc đánh giá ảnh hưởng của lạm phát đến cân đối thu chi là nhằm giúp công ty có thể so sánh nhu cầu vốn phát sinh do lạm phát với nguồn vốn có sẵn, có thể từ nguồn vốn dự trữ hoặc các khoản vay. Công ty cần phải hành động ngay nếu phát hiện ra lỗ hổng tài chính ở đây. Nếu cần thiết, công ty sẽ phải hạn chế chương trình đầu tư của mình, và hạn chế theo một cách chiến lược, có hệ thống bằng cách hoãn lại các dự án đầu tư chưa thực hiện, hoặc hủy bỏ các dự án phát triển không thực sự cần thiết. Cần phải ghi nhớ rằng giảm quá mức các dự án đầu tư có thể làm suy yếu vị thế cạnh tranh của công ty và dẫn đến tình trạng dự án đầu tư chất đống trong các năm tiếp theo.

Để tránh các rủi ro trên, công ty cũng nên xem xét các đề xuất, sáng kiến dài hạn để giảm các chi phí đầu tư như giảm độ phức tạp hay nét đặc trưng, riêng biệt của sản phẩm...Ngoài ra, cũng cần phải đảm bảo rằng công ty có đủ vốn dưới khả năng vay mượn chưa dùng đến hoặc dự trữ tiền mặt. Đây có thể là cách tốt nhất để tránh tình trạng thiếu vốn và đầu tư không đủ trong thời kì lạm phát.
(còn tiếp)
Theo VeF - LINH ANH (THEO BCG PERSPECTIVE)

Hoa Kỳ: 'Chiếm lấy Phố Wall' , đâu phải chuyện đùa

Người biểu tình cáo buộc chính những gói cứu trợ
khổng lồ cho Phố Wall dẫn tới mức nợ của chính phủ
 lên cao hơn bao giờ hết. Ảnh: CNN
[Marketing3k.vn] Nước Mỹ đang sục sôi bầu không khí phản kháng của phong trào "Chiếm lấy Phố Wall" nhằm lên án giới tài chính, ngân hàng - được coi là thủ phạm gây ra cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và nạn thất nghiệp trầm trọng. Hiện tượng này không phải chuyện đùa, trái lại, nó có thể làm khuynh đảo hệ thống chính trị Mỹ.

Hãy chú ý tới những cuộc biểu tình của phong trào "Chiếm lấy Phố Wall" trên đường phố New York và ở nhiều thành phố khác khắp nước Mỹ, nhất là khi người biểu tình có thể kéo dài sự phản đối từ mùa đông lạnh lẽo năm nay sang thời điểm khai màn bầu cử Tổng thống Mỹ vào mùa xuân 2012.
Đây là tín hiệu cho thấy khả năng xuất hiện sự thay đổi lớn trong nền chính trị Mỹ, bởi phong trào đang tạo ra tiếng nói chung của công chúng. Mấu chốt của diễn biến này là việc liệu phong trào "Chiếm lấy Phố Wall" có dẫn tới sự thay đổi toàn thể giới chóp bu chính trị ở Washington vào năm 2013 hay không? Hoặc liệu người Mỹ có bầu lại phần lớn các quan chức ở cả hai Đảng Dân chủ, Cộng hòa vào các vị trí ở chính quyền liên bang, chính quyền bang và địa phương hay không?

Theo Reuters, nhà bình luận David Cay Johnston cho rằng Phong trào "Chiếm lấy Phố Wall" khác biệt cơ bản so với những phong trào biểu tình khác mà ông theo dõi hơn bốn thập kỷ qua. Thay vì những lợi ích cụ thể, na ná nhau như chống chiến tranh, chống nạn cưỡng hiếp, phong trào Đảng Trà, những người biểu tình lần này thể hiện các quan điểm rất đa dạng. Họ chống đủ thứ như: thói tham lam của các tập đoàn tài phiệt, sự bất bình đẳng xã hội, thay đổi khí hậu toàn cầu... Tuy vậy, họ đoàn kết quanh một chủ đề chung: các ông chủ ngân hàng đang "xé nát" nước Mỹ.
Nói chuyện với một số người biểu tình cắm trại ăn ngủ dầm dề tại công viên Zuccotti gần Phố Wall, người ta có thể thấy nổi lên hai vấn đề bức xúc khác. Thứ nhất là việc giới siêu giàu chi phối các chính trị gia. Thứ hai là chuyện giới truyền thông đánh giá các sự kiện qua lăng kính của tầng lớp giàu có.

Bắt đầu từ giữa tháng 9 đến nay, các cuộc biểu tình của Phong trào "Chiếm lấy Phố Wall" từ chỗ thu hút chỉ vài trăm người trẻ tuổi đã lên tới con số hàng nghìn người. Ảnh hưởng của nó bắt đầu len lỏi vào các ngóc ngách chính trị Mỹ và chưa hề có dấu hiệu thoái trào. 

"Chúng tôi cứ ở đây chừng nào chưa có sự đổi thay" - đó là một khẩu hiệu mang tính cảnh báo của người biểu tình. Nói là làm, dân biểu tình đã khuân thực phẩm, thuốc men, xong nồi niêu chảo, bàn chải đánh răng, giấy vệ sinh, đồ công nghệ... tới công viên Zuccotti, thậm chí xuất bản cả tờ báo riêng mang tên "Chiếm đóng Phố Wall" nhằm phục vụ "cuộc chiến" dài hơi của họ.

Kinh tế "mắc kẹt", trách nhiệm Phố Wall

Chủ tịch Quỹ Dự trữ Liên bang Mỹ Even Ben Bernanke bày tỏ sự đồng cảm với những người biểu tình. Tuần qua, phát biểu trước Ủy ban Kinh tế chung của Quốc hội Mỹ, ông cho rằng người dân thực sự không hài lòng với thực trạng kinh tế cũng như những gì đang xảy ra. Họ đưa ra một số lý lẽ cáo buộc ngành tài chính là thủ phạm đẩy nước Mỹ vào tình trạng hỗn độn. Người dân cũng thất vọng với cách phản ứng của Washington trước tình trạng thất nghiệp lên tới 9%, trong khi tăng trưởng kinh tế rất chậm.

Thực tế, ba năm sau cuộc khủng hoảng tài chính, kinh tế Mỹ đang "mắc kẹt" trở lại. Các tổ chức tài chính lớn như Quỹ Tiền tệ quốc tế, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế, cùng những tập đoàn đầu tư khổng lồ như Goldman Sachs đều giảm mức dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu giai đoạn 2011-2012. Họ cũng cảnh báo rằng châu Âu và Mỹ đang phải đối mặt với nguy cơ suy thoái ngày càng lớn. Nhà kinh tế học Nouriel Roubini thậm chí cho rằng Mỹ đã bước vào giai đoạn suy thoái, dựa trên những số liệu "cứng và mềm".

Ba năm sau khi "bong bóng" vỡ, thị trường nhà đất Mỹ vẫn phải vật lộn để phục hồi, tài sản thế nợ thì tăng lên. Nhiều người mất nhà cho dù đã trả một lượng lớn tài sản cầm cố. Thị trường lao động èo uột do thất nghiệp trở thành "cuộc khủng hoảng tầm cỡ quốc gia". Cùng lúc, tin tức xấu về cuộc khủng hoảng nợ công tại châu Âu dồn dập đến. Căng thẳng thanh toán tiền mặt ở các ngân hàng châu Âu gây nguy cơ lớn cho các ngân hàng Mỹ. Mọi người lo ngại rằng một cuộc khủng hoảng tương tự năm 2008 sẽ lặp lại.
Tại công viên Zuccotti, từ những người theo chủ nghĩa tự do, những người theo đạo, các giáo sư đại học cho tới cánh lái xe tải, người vô thần..., từ người ăn nói mạch lạc cho tới ú ớ, ai cũng đồng tình rằng giới siêu giàu, nhất là các ông chủ ngành tài chính, là những "kẻ cắp" ngụy biện, không chỉ ăn cắp bằng súng đạn mà còn bằng cái gọi là "công cụ tài chính". 

Họ cáo buộc Phố Wall chiếm hữu những tài sản giá trị nhất, hoen ố vì thói tham lam và tham nhũng. Chính các ông chủ Phố Wall là thủ phạm gây khủng hoảng tài chính năm 2008. Chính những gói cứu trợ tài chính khổng lồ cho Phố Wall dẫn tới mức nợ của chính phủ Mỹ lên cao hơn bao giờ hết. Nghịch lý là các ông chủ Phố Wall ung dung dùng tiền thuế của người dân để thưởng cho bản thân.

Dan Halloran, một thành viên Hội đồng thành phố New York - nói rằng khi xem truyền hình, anh ta cứ tưởng tất cả người biểu tình đều dưới 30 tuổi và chưa bao giờ đi làm. Hình ảnh truyền thông dựng lên về họ như... tranh biếm họa. Tuy nhiên, theo Halloran, những người mà anh ta nói chuyện vừa tha thiết làm việc, vừa sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người vay nợ, mất nhà cửa, nghèo khó... nói rằng họ muốn có việc làm, trong khi các ông chủ chẳng đoái hoài.

Một số nhà kinh tế cho rằng Phố Wall không rút ra được bài học nào từ cuộc khủng hoảng năm 2008, trái lại còn tìm cách vận động hành lang để triệt tiêu mọi cải cách, khiến giới tài chính, ngân hàng ngày càng giàu trong khi phần đông công chúng ngày càng nghèo.

Trả lời phỏng vấn truyền hình, tỷ phú Warren Buffett đứng về phía người biểu tình: "Cảm giác thất vọng là có thực và có đủ cơ sở để thấy rằng mọi người muốn thoát khỏi tình trạng thuế má thiếu công bằng cũng như việc làm khó khăn". 

Cuối tuần qua, trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Obama đã phải lên tiếng thừa nhận Phong trào "Chiếm đóng Phố Wall" thể hiện sự thất vọng của công chúng Mỹ đối với ngành tài chính. "Tôi đã xem truyền hình. Những người biểu tình nói lên tâm trạng chán nản đang lan rộng trước cách thức hoạt động của hệ thống tài chính Mỹ" - ông Obama nói.

Người biểu tình ra hẳn tờ báo “Chiếm đóng Phố Wall”. Ảnh: NYT

"Mùi" của chính trị

Tuần qua, phong trào "Chiếm lấy Phố Wall" đã có cú đột phá chính trị khi nhận được sự tán thành của các lãnh đạo Nhóm Dân biểu Tiến bộ Quốc hội, Hội Dân biểu người da đen, Đảng Gia đình Lao động New York và một số nghị sĩ. Các nghiệp đoàn như Liên đoàn Giáo viên Liên bang, Hội Y tá Quốc gia, Liên đoàn Lao động khu vực Đông Bắc Pennsylvania, Hội truyền thông CWA... cũng vào cuộc rầm rộ. Thành viên của họ đòi đánh thuế giới tài phiệt Phố Wall, tái thiết nước Mỹ, tạo thêm việc làm.

Trong khi đó, các nhóm tự do như MoveOn và Democracy for America bắt đầu quyên tiền để hỗ trợ phong trào. 1,4 triệu thành viên nghiệp đoàn giao thông vận tải Teamsters tuyên bố: " Không ai ngạc nhiên khi thấy 'Chiếm lấy Phố Wall' giành được sự ủng hộ và nhanh chóng lan khắp nước Mỹ. Giấc mơ Mỹ của các sinh viên - những người thực sự đang nợ nần và thất nghiệp - đã biến mất. Giấc mơ Mỹ của người lao động không còn bởi lương của họ bị cắt giảm, trong khi các ông chủ ngồi trên đống lợi nhuận trị giá hàng tỷ USD. Giấc mơ Mỹ của các gia đình lao động biến mất bởi họ phải trả giá quá cao cho sự ngu ngốc và lỗi lầm của Phố Wall".

Trước hơi hướng chính trị, "Chiếm lấy Phố Wall" bắt đầu được so sánh với Đảng Trà. Khi bắt đầu nhen nhóm vào mùa thu năm 2008, Đảng Trà chỉ được coi như một chuyện đùa, sự bất thường của một nhúm người đội mũ ngộ nghĩnh, chẳng có tí quyền lực cũng như thông điệp rõ ràng nào. Thế nhưng trong năm 2009, Đảng Trà đã lan rộng khắp nước Mỹ với các cuộc biểu tình phản đối chính sách kích cầu kinh tế của chính quyền Tổng thống Barack Obama. Năm 2010, Đảng Trà thậm chí đưa được người của họ vào Thượng viện. Đến nay, Đảng Trà - được coi là một phong trào cực đoan gồm phần lớn thành viên là đảng viên "siêu bảo thủ" của phe Cộng hòa - thực sự gây ảnh hưởng sâu rộng trong quá trình bầu cử và hệ thống chính trị Mỹ. 

Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden cùng một số chính trị gia khác cho rằng "Chiếm lấy Phố Wall" và Đảng Trà đều bắt nguồn từ tâm trạng thất vọng của thường dân với tầng lớp "ngồi mâm trên" xã hội, bởi cảm giác bất bình đẳng, mối lo thất nghiệp và mất lòng tin vào triển vọng kinh tế quốc gia. Sự khác nhau ở chỗ Đảng Trà hướng cơn thịnh nộ vào chính quyền, trong khi "Chiếm lấy Phố Wall" dồn sự giận dữ lên các công ty, tập đoàn Mỹ. "Chiếm lấy Phố Wall" đưa ra thông điệp mang tính lan truyền rằng nền dân chủ Mỹ cần tạo cơ hội nhiều hơn cho các cá nhân tham gia. 

Không ai biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Nhưng hơn bao giờ hết, đây là cơ hội cho ngày càng nhiều người Mỹ thuộc mọi màu da, mọi giới tính, mọi đức tin thể hiện vai trò tích cực nhằm đổi thay nước Mỹ. Trước đây, sự không hài lòng với xã hội, cả ở phía tả lẫn phía hữu, mới chỉ thể hiện qua các phương tiện truyền thông và qua lá phiếu chứ chưa ở trên đường phố.

Những ngày này, người ta có thể thấy sự giận dữ âm ỉ bùng nổ thành quyền lực của công chúng như thế nào. Dần dà, sự chuyển dịch về ý thức sẽ dẫn tới cuộc tranh luận quốc gia ở Mỹ, sau đó thể hiện ở kết quả bầu cử.
Theo VNN - H.Giang
Các bài khác:

Tư vấn học đường và sự ngược đời của giáo dục Việt Nam

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Hiệu trưởng nhà trường
 cũng đồng thời là Chủ tịch hội Tâm lí giáo dục Hà Nội
[Marketing3k.vn] Nhân câu chuyện lĩnh vực tư vấn học đường còn “lép vế” so với các bộ môn trong trường học, tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Hiệu trưởng Trường THPT dân lập Đinh Tiên Hoàng cũng đồng thời là Chủ tịch hội Tâm lí giáo dục Hà Nội cũng thẳng thắn đưa ra quan điểm chia sẻ về “chuyện ngược đời của giáo dục Việt Nam”.

Trường THPT Đinh Tiên Hoàng là một ví dụ hiếm hoi nơi công tác tư vấn học đường được đề cao. Hiện trường có 4 người (3 nữ, 1 nam) được trả lương và chỉ lo chuyên trách mảng công việc này với thu nhập của nhân viên trên dưới 6 triệu/tháng.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Hiệu trưởng nhà trường cũng đồng thời là Chủ tịch hội Tâm lí giáo dục Hà Nội: “Với học sinh, mình phải rèn tính kỉ luật tích cực dựa vào đặc điểm tâm lí của các em chứ không thể áp đạt. Phải gieo nhu cầu để các em thực sự thấy yêu thích trường lớp, muốn tới trường trước đã”.

Là một trường dân lập vẫn được xem có nhiều học sinh “cá tính” nên vị Hiệu trưởng với 20 năm gắn bó với mô hình giáo dục tiên tiến này nhận thấy vai trò không thể xem nhẹ của tư vấn học đường.

Ông lấy ví dụ về chuyện hướng nghiệp của trường mình: “Chúng tôi làm thật sự. Học sinh và phụ huynh ngoài tự đánh giá, nêu nguyện vọng sẽ được giáo viên chủ nhiệm và nhà tâm lí nhận xét dựa trên cách làm khoa học là các lớp hướng nghiệp được mở thường xuyên, định kỳ từ đầu năm học”.

Chưa có “văn hóa tư vấn”

Cụm từ của TS Tùng Lâm dùng khi trò chuyện về nhận thức của người VN với nhu cầu cần tư vấn. Theo ông: “Ai cũng có nhu cầu được tư vấn vì đơn giản anh không thể giỏi mọi lĩnh vực. Tây họ không biết gì là đi tư vấn, còn mình thi chỉ khi nào “nặng lắm rồi”, “gấp lắm rồi”, không thể chờ nữa thì mới cần tư vấn. Người VN mình phần đông chưa có “văn hóa” (tư vấn) ấy”.

Vị Hiệu trưởng tiếp tục lấy thêm ví dụ: “Có nhiều nguyên nhân khiến nhiều trường chưa có phòng tư vấn học đường. Thứ nhất vì đội ngũ người làm chuyên môn hiện còn ít. Thứ hai và quan trọng nhất là Nhà nước chưa có chính sách cho đội ngũ người làm công tác này.

Khi chúng ta nói Giáo dục quốc phòng rất cần thiết, trường được bố trí thêm chỉ tiêu, tiết học ngay. Vậy cũng cần đặt câu hỏi về mức độ quan trọng của tư vấn tâm lí học đường”.

Giáo dục đang phát triển lệch

Vị Hiệu trưởng thẳng thắn chia sẻ quan điểm rằng “giáo dục đang phát triển lệch. Có 2 điều rõ nhất đó là:

1. Giáo dục chưa được đặt trong quy luật phát triển kinh tế thị trường. Lâu nay mình chỉ thấy những điểm hạn chế mà không thấy mặt tích cực của nó. Cụ thể là quy luật ấy buộc anh phải tạo ra giá trị (thật thực sự) của ngày hôm nay lớn hơn ngày hôm qua. Nó khiến anh phải linh hoạt chứ không thể cứng nhắc, chờ đợi ai được.

2. Giáo dục đang làm theo cách chỉ huy từ trên xuống mà lại chưa làm rõ được vai trò của nhà trường. Sửa chữa dần là cách làm nhỏ giọt. Hiệu trưởng và giáo viên hơn ai hết biết mình cần gì, phải làm gì”.

Tiếp dòng tâm sự, theo TS Nguyễn Tùng Lâm: “Giáo dục từ bậc mầm non, tiểu học là vô cùng quan trọng nhưng mình thì còn xem nhẹ. Giáo viên “tàng tàng” là cũng đứng lớp mầm non được rồi. Đó là 1 cái lạ.

Lạ nữa là giáo dục càng lên cao thì học sinh thì những học sinh yếu, học sinh hư lại bị bỏ rơi. Còn trường chuyên, lớp học lại được Nhà nước tập trung đầu tư tiền bạc, mọi thứ tốt nhất. Tôi từng có thời gian ra nước ngoài tìm hiểu thì họ làm ngược lại, đầu tư nhiều cho những trường, học sinh kém. Trường giỏi đã có xã hội “gánh vai” cùng đồng hành”.

Theo VNN - Văn Chung (Ghi)
Các bài khác:

Thứ Bảy, 8 tháng 10, 2011

Chiến lược công ty trong thời kỳ lạm phát

Với khả năng lạm phát sẽ tăng
trong thời gian tới, ngay từ bây giờ
các công ty cần có sự chuẩn bị cần thiết
 để ứng phó hiệu quả.
[Marketing3k.vn] Với khả năng lạm phát sẽ tăng trong thời gian tới, ngay từ bây giờ các công ty cần có sự chuẩn bị cần thiết để ứng phó hiệu quả.

LTS: BCG Perspective là một tạp chí về chiến lược kinh doanh thuộc BCG, một trong ba công ty tư vấn quản trị hàng đầu thế giới (cùng với McKinsey và Bain & Company). Ngay từ những ngày đầu thành lập vào năm 1963, BCG Perspective đã liên tục đưa ra những báo cáo, nghiên cứu về chiến lược kinh doanh phù hợp với những biến động thị trường. Diễn đàn kinh tế Việt Nam xin trân trọng giới thiệu một trong những báo cáo gần đây về chiến lược doanh nghiệp trong thời kỳ lạm phát.

Khái quát

Lạm phát đối với các hoạt động kinh doanh có ảnh hưởng nhiều khi khó nhận thấy nhưng vô cùng nguy hiểm. Lạm phát giảm lợi nhuân thu được trên thực tế trong khi các nhà quản lý cứ ngỡ rằng công ty mình đang phát triển. Lạm phát cũng khiến mức đầu tư giảm và ảnh hưởng đến phân bổ tài nguyên. Giá trị thị trường suy giảm, cổ phần hầu như không sinh lãi trong thời kì lạm phát.

Đồng thời, cũng giống như bất kì mối đe dọa kinh tế nào khác, lạm phát chính là "lửa thử vàng" dành cho các doanh nghiệp. Những công ty muốn vượt qua các ảnh hưởng tiêu cực của lạm pháp có thể lợi dụng giai đoạn này để đánh bại các đối thủ yếu hơn và nâng lợi thế cạnh tranh của mình.

Bài viết này mô tả quá trình chuẩn bị gồm 2 bước. Bước thứ nhất là xác định, đánh giá các tác động của lạm phát đối với lợi nhuận và vốn đầu tư của công ty, cũng như xem xét khả năng ứng phó hiệu quả đối với các tác động đó. Bước đầu tiên này chính là việc dự đoán ảnh hưởng của lạm phát. Bước thứ 2 là sử dụng kết quả phân tích tác động trên để xây dựng một kế hoạch tổng thể tập trung vào khả năng tác động của lạm phát, và có thể giúp công ty tránh các hậu quả tiêu cực.

Quá trình chuẩn bị hoàn thành càng sớm thì công ty càng có khả năng hạn chế ảnh hưởng của lạm phát đến các hoạt động kinh doanh của mình. Và càng đợi lâu thì việc đối phó hiệu quả với lạm phát càng khó khăn hơn.

Xác định ảnh hưởng lạm phát đến lợi nhuận

Mức độ ảnh hưởng của lạm phát đến lợi nhuận của công ty lớn hay nhỏ phụ thuộc vào hai yếu tố. Một là khả năng hạn chế sự tăng giá từ phía nhà cung cấp. Hai là khả năng định giá sản phẩm cao hơn mà khách hàng vẫn chấp nhận. Nên nhớ rằng mục tiêu ở đây không phải là bảo vệ công hoàn toàn với lạm phát, và điều này rõ ràng là không thể thực hiện được. Thay vào đó, công ty cần chắc chắn rằng chi phí đầu vào tăng chậm hơn mức tăng của giá bán ra.

Xác định ảnh hưởng của lạm phát liên quan đến việc đánh giá tác động có thể có của lạm phát đối với lãi/lỗ của công ty. Lạm phát tác động đến các loại chi phí khác nhau của công ty ở mức độ nào? Và công ty có thể tăng giá sản phẩm lên bao nhiêu trong thời kì lạm phát? Để trả lời những câu hỏi trên, có 4 yếu tố cần phải xem xét. Đó là: các điều khoản trong hợp đồng của công ty, mối quan hệ với nhà cung cấp và khách hàng, mức độ ảnh hưởng của lạm phát đối với nhà cung cấp và khách hàng, và cuối cùng là mức độ cạnh tranh.

Điều khoản hợp đồng

Hầu hết các hoạt động trao đổi kinh tế thường được thực hiện, quản lý thông qua một số dạng hợp đồng (rõ ràng hoặc ngầm hiểu). Chi phí đầu vào thường được quản lý bởi các thỏa thuận ngầm trong bán lẻ, các hợp đồng được chuẩn hóa trên thị trường chứng khoán hay các hợp đồng theo yêu cầu của nhà cung cấp. Giá bán ra thì do các định ước với khách hàng quyết định. Một số hợp đồng có thể không chính thức nhưng vẫn có một số quy định như giấy bảo hành, hay các giao kèo dịch vụ. Để đánh giá tác động có thể có của lạm phát đối với chi phí, giá cả, hay chính là lợi nhuận của công ty, các điều khoản trong hợp đồng cần phải minh bạch, rõ ràng.

Thời hạn hợp đồng là một yếu tố quan trọng, cần xem xét kĩ lưỡng. Ví dụ, về phía người cung cấp, hợp đồng dài hạn chính là một biện pháp bảo vệ trong khi quá nhiều hợp đồng ngắn hạn ở các thị trường giao ngay (trực tiếp) lại làm tăng rủi ro lạm phát. Tương tự, các hợp đồng với giá cố định sẽ giúp tránh các tác động tiêu cực của lạm phát tốt hơn so với hợp đồng với giá có thể điều chỉnh.

Các công ty cũng nên chú ý đến ảnh hưởng tiềm ẩn của các điều khoản có thể thương lượng lại trong hợp đồng. Nhiều hợp đồng dài hạn giá cố định có một số điều khoản quy định mức giá có thể thay đổi khi mức lạm phát vượt quá tỷ lệ nào đó. Ngoài các điều khoản hợp đồng chính thức, các nghiệp vụ bảo hiểm tài chính cũng cần được quan tâm, đánh giá tác động, đặc biệt đối với nguyên liệu thô hầu như được mua bán trên các thị trường dễ biến động. Nghiệp vụ bảo hiểm tài chính có thể giảm hoặc tăng mức độ ảnh hưởng của lạm phát chi phí.

Khi xem xét hợp đồng liên quan đến chi phí đầu vào, các công ty không nên giới hạn phân tích ở chi phí nguyên liệu. Nhiều loại chi phí khác như chi phí nhân công, cũng đóng vai trò quan trọng. Cần phải hiểu rằng tỷ lệ chi phí nhân công tùy thuộc vào các hợp đồng đàm phán tập thể, thời hạn các giao kèo này và mức lương tăng được quy định cụ thể. Đối với các hợp đồng không kết hợp, thời gian trung bình của hợp đồng và mức giá tăng trong thị trường lao động có thể ước tính được.

Dạng hợp đồng cũng có ảnh hưởng lớn đến khả năng của công ty trong việc chuyển phần tăng trong chi phí đầu sang phía khách hàng bằng cách tăng giá sản phẩm, dịch vụ. Hay nói đơn giản, đối với các công ty, các điều khoản hợp đồng càng tạo lợi thế về phía người cung cấp thì càng bất lợi về phía khách hàng. Ví dụ, các giao kèo ngắn hạn với khách hàng thì sẽ giúp ích nhiều cho công ty hơn là các hợp đồng dài hạn, bởi giá cả có thể tăng giảm linh hoạt hơn. Tương tự, các hợp đồng cho phép điều chỉnh giá theo giá cả nguyên liệu thô cũng sẽ giúp hạn chế các tác động tiêu cực của lạm phát.

Mối quan hệ với nhà cung cấp và khách hàng

Đương nhiên việc nhận định các điểm yếu trong các hợp đồng hiện có là rất cần thiết, tuy nhiên thay đổi chúng lại là một việc hoàn toàn khác. Việc một công ty có thể áp đặt các điều khoản có lợi mà cả nhà cung cấp và khách hàng chấp nhận hay không phụ thuộc vào sự cân bằng quyền lực trong ngành đó.

Tần số điều chỉnh giá của các nhà cung cấp sẽ khác nhau đối với các ngành kinh doanh khác nhau. Ví dụ, người bán sỉ thực phẩm điều chỉnh giá thường xuyên hơn so với những người cung cấp trong các lĩnh vực khác. Do vậy khách hàng mua thực phẩm thường dễ bị ảnh hưởng bởi lạm phát.

Công ty có tránh được sự tăng giá từ phía nhà cung cấp hay không phụ thuộc vào việc công ty có được vị thế thuận lợi hay bất lợi khi thương lượng. Điều này lại được quyết định bởi tầm quan trọng của công ty đối với nhà cung cấp cũng như năng lực thuyết phục của công ty. Rõ ràng nếu công ty là khách hàng duy nhất của nhà cung cấp hoặc công ty có trong tay nhiều nhà cung cấp tiềm năng khác thì công ty sẽ dễ dàng hạn chế hoặc trì hoãn việc nhà cung cấp tăng giá trong giai đoạn lạm phát.

Vị thế thương lượng của công ty với khách hàng quyết định khả năng áp giá của công ty lên sản phẩm, hay nói cách khác, khả năng chuyển chi phí do lạm phát gây ra sang phía khách hàng và điều này thì phụ thuộc phần lớn vào độ co giãn của cầu theo giá.

Một công ty có thể xác định độ co giãn của cầu theo giá theo 2 cách: ước lượng hoặc phân tích số liệu. Trong một số trường hợp, cần phải phân tích độ co giãn trung bình của giá sản phẩm hoặc giá thị trường theo các đặc điểm cụ thể của khách hàng như độ tuổi, địa vị xã hội, mức độ tham gia của khách hàng trong các chương trình thể hiện lòng trung thành đối với sản phẩm của công ty. Những yếu tố này có thể có ảnh hưởng nhiều đến quyết định của khách hàng khi giá cả biến động.

Ảnh hưởng của lạm phát đến khách hàng và nhà cung cấp

Ngoài việc xem xét những tác động tiềm ẩn của lạm phát đến chi phí đầu vào và giá cả sản phẩm, công ty cũng cần phải nắm rõ những ảnh hưởng của lạm phát đến nhà cung cấp và khách hàng. Công ty càng biết nhiều về cơ cấu chi phí của nhà cung cấp và lạm phát ảnh hưởng tới những cơ cấu này như thế nào thì công ty càng có khả năng dự đoán cách thức mà các nhà cung cấp đối phó với lạm phát để có thể sẵn sàng ứng phó lại.

Tương tự đối với khách hàng, những hiểu biết của công ty về chính khách hàng của mình sẽ quyết định khả năng thành công của kế hoạch tăng giá sản phẩm trong thời kì lạm phát. Rõ ràng, công ty sẽ dễ dàng thương lượng tăng giá với những khách hàng theo đuổi chất lượng, đánh giá cao sự đổi mới và độ tin cậy của sản phẩm hơn đối tượng chú trọng đến giá cả.

Mức độ cạnh tranh

Hầu hết các công ty đều phải cạnh tranh trong những phân khúc thị trường và sản phẩm đa dạng, mà mỗi phân khúc có những tính chất, mức độ cạnh tranh riêng biệt. Mức độ cạnh tranh có ảnh hưởng lớn đến các tác động do quyết định liên quan đến giá cả sản phẩm của công ty gây ra, cho nên mức độ cạnh tranh cũng là một yếu tố cần phải đánh giá. Ví dụ khi thị trường có khá nhiều nhà cung cấp phục vụ cho một số lượng nhỏ khách hàng thì công ty sẽ rất khó tăng giá. Ngược lại, khi thị trường có rất ít nhà cung cấp nhưng lại phục vụ số lượng khách hàng lớn thì công ty có thể điều chỉnh giá dễ dàng hơn. Đương nhiên trong trường hợp này các đối thủ cạnh tranh cũng tăng giá và không có cuộc chiến giá cả nào xảy ra.
(còn tiếp)
Theo VeF - LÊ THỊ LY (THEO BCG PERSPECTIVE)

Việt Nam: “Doanh nghiệp “chết” là thường”

picture
Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội,
ông Nguyễn Đức Kiên - Ảnh: Anh Quân.
[Marketing3k.vn] Con số 48.700 doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động hoặc không có hoạt động phát sinh thuế trong 9 tháng năm 2011, được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh thông tin tới Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới đây, đã gây ấn tượng về những khó khăn nền kinh tế đang gặp phải.

Song, câu chuyện của gần 5 vạn doanh nghiệp kể trên, liệu còn có thể nhìn nhận ở một số khía cạnh khác của đời sống kinh tế Việt Nam? Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội, ông Nguyễn Đức Kiên, cùng VnEconomy đã có cuộc trò chuyện.

Chưa phản ánh đúng thực tế

Trong bối cảnh tăng trưởng của nền kinh tế chững lại, gần đây Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết trong 9 tháng năm 2011 đã có gần 5 vạn doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động hoặc không có hoạt động phát sinh thuế. Ông nghĩ sao về con số này?

Đó là con số rất "đẹp"... Tôi tin rằng con số thống kê ấy chưa phản ánh đúng thực trạng hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh khó khăn 3 năm liên tiếp vừa qua của kinh tế thế giới và của nước ta. 

Bởi vì, bình thường số lượng doanh nghiệp phải đóng cửa, phá sản, dừng kinh doanh hoặc chuyển đổi của nước có nền kinh tế thị trường được công nhận và ổn định hơn nước ta trong bối cảnh tương tự, thì cũng phải khoảng 10% trong một năm.

Cũng phải lưu ý rằng, người ta nói khoảng 10% doanh nghiệp dừng lại là theo mục tiêu ban đầu khi thành lập doanh nghiệp của người ta thôi, nó bao gồm cả phá sản, chấm dứt hoạt động, chuyển sang kinh doanh ngành nghề khác. Thí dụ có doanh nghiệp làm xây dựng, đến thời điểm này thôi không làm nữa, chuyển sang đăng ký ở ngành dịch vụ chăm sóc nhà cao tầng nên số công nhân xây dựng sẽ phải giảm và có thêm một số người lao động của các ngành nghề khác được tuyển dụng.

Mình phải nhìn việc giải thể, chuyển đổi ấy nó rất là bình thường. Trong một nền kinh tế thị trường đang tiến lên thì cạnh tranh là phải có đào thải. Nhưng chúng ta còn là nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa, chấp nhận có doanh nghiệp đào thải nhưng phải tạo dựng cơ hội cho người ta lập thân, lập nghiệp, không đẩy người lao động ra đứng đường. Đấy mới là quan trọng.

Với tỷ lệ doanh nghiệp giải thể ít như vậy, có vị chuyên gia cũng nói với tôi rằng, không khéo là do sức cạnh tranh của nền kinh tế kém nên sự đào thải mới thấp như vậy. Như vẫn có những cửa hàng tạp hóa nhỏ ở sát nách siêu thị Metro và BigC…

Doanh nghiệp của mình cũng không hẳn là doanh nghiệp hoạt động theo định nghĩa kinh tế học trong nền kinh tế thị trường. Mà của mình nó giống như là các cá nhân tham gia hoạt động, vì phần lớn là doanh nghiệp gia đình.

Bây giờ cứ phân ra, trong số 527 nghìn doanh nghiệp hiện đã đăng ký với các sở kế hoạch địa phương, tỷ lệ doanh nghiệp gia đình có dưới 10-15 người làm việc là rất nhiều. Cứ nhìn ngay ở Hà Nội thôi, một nhà hàng bán giải khát, đa phần là gia đình tự làm. Thế thì hôm nay họ bán giải khát, mai chuyển sang bán cơm, bán phở… Việc chuyển đổi đó rất là uyển chuyển.

Còn bảo là tính cạnh tranh của mình cao, hay môi trường kinh doanh của mình hợp lý chưa thì chắc là chưa. 

Không vận động thì sẽ chết

Nhìn rộng ra cả nền kinh tế, các phân tích khoa học cho thấy nền kinh tế tăng trưởng ngày càng dựa vào vốn. Dường như là có sự lãng phí nguồn lực, theo nghĩa là chưa được khơi vào những nơi có hiệu suất cao...

Thực tế quy luật phát triển thì mọi nền kinh tế đều phải qua giai đoạn như vậy chứ. 

Nhưng mình tại sao đến bây giờ thấy nó thấp? Vì đầu tư về vốn là nó đến giới hạn rồi, hết tác dụng. Cho nên chúng ta hay nói, phát triển theo chiều rộng đã đến ngưỡng, buộc phải phát triển theo chiều sâu.

Nó là quy luật phát triển, nhưng nếu anh không nắm được quy luật, nhìn thấy điểm đáy để anh “vớt đáy” lên, để thành chữ U thì đấy là nền kinh tế khủng hoảng. Còn anh “vớt” được hình chữ V thì đấy là phải chuyển đổi nền kinh tế. 

Chúng ta nhìn lại, năm 1986, khi chúng ta thực hiện Chỉ thị 100 trong nông nghiệp, khoán 10, chúng ta bung tất cả các thứ ra, thì từ một nước thiếu lương thực, đến năm 1988-1989 chúng ta bắt đầu dư lương thực và năm 1991 bắt đầu xuất khẩu gạo. Thế nhưng, đến giờ chúng ta phải chững lại rồi. 

Có tăng lên được quá 10 triệu tấn không? Không. Có làm mãi 3 vụ được không? Không. Chúng ta nên dừng lại ở ngưỡng xuất từ 7-10 triệu tấn gạo/năm và phải quay trở lại, gạo chúng ta ăn phải dẻo, thơm, hạt gạo phải dài, phải nâng cao chất lượng hạt lúa lên, phải có gạo cho người tiểu đường, ít calories… 

Nền kinh tế nó phải có những bước chuyển mình. Nếu không thì anh sẽ chết.

Với những lưu ý của ông đối với hạt gạo Việt Nam, tôi hiểu là bắt đầu từ giai đoạn này nó sẽ phải là giai đoạn cho những ý tưởng kinh doanh mới?

Đúng vậy. Nếu các nhà quản trị doanh nghiệp mà phân tích kỹ, lắng nghe ý kiến của chuyên gia kinh tế thì đây là thời điểm ấy, dù đã là hơi muộn. Mình nói thời điểm bắt đầu chuyển đổi là từ năm 2007.

Bây giờ, chúng ta hãy nhìn lại dư địa thời gian chúng ta còn theo WTO. Nó phải lấy thời điểm ấy làm khống chế. Như thế, dư địa của mình để đổi mới về thời gian đang bị co hẹp, trừ đi từ năm 2007. 

Cho nên, năm 2007 mình vẫn nói là thời điểm tốt nhất để chuyển đổi, và năm 2009 là năm thiên thời, địa lợi, nhân hòa để chúng ta chuyển đổi. Nhà nước bỏ vốn ra, chưa có năm nào mà điều kiện tiếp cận tín dụng lại thuận lợi như vậy. 

Cả nền kinh tế 8 tỷ USD bỏ ra để thúc đẩy kinh tế là cực kỳ lớn. Gần 8% GDP chỉ để hỗ trợ phát triển mới là tuyệt vời. Thế mà nhiều doanh nghiệp chưa tận dụng được. Tiếc ở chỗ ấy.

Ở giai đoạn này, như ông nói là nảy sinh ý tưởng kinh doanh mới, tôi xin quay ngược trở lại chuyện ban đầu, sẽ phải chấp nhận nhiều hơn doanh nghiệp chết đi là chuyện bình thường?

Quan điểm cá nhân tôi, số lượng doanh nghiệp doanh nghiệp giải thể, đóng cửa sẽ phải tăng lên. Nhưng cái tăng cơ học ấy sẽ được bù đắp cơ học bởi doanh nghiệp mới sinh ra. Điều ấy là bình thường. Cái quan trọng mình cần quan tâm là quá trình họ dừng hoạt động như thế thì công nợ và hậu quả để lại cho nền kinh tế như thế nào.

Chứ còn việc các doanh nghiệp đóng cửa, chuyển đổi mục đích kinh doanh là chuyện rất bình thường. Và trong một nền kinh tế thị trường, mỗi năm có khoảng 10% là “thay máu”. Để mà nếu sau 7 năm, hết một đời đầu tư thiết bị mà anh không đầu tư tiếp thì buộc phải đóng cửa. Xã hội nó phải đào thải cực kỳ lớn như thế.

Điển hình như ở Mỹ hiện nay, hãng Apple đã có thời từng "chết" dần. Dưới thời Steve Jobs thì Apple đưa ra được ra được iPod, iPhone, iPad... thì lại trở thành “lừng lững” ngay.

Chúng ta cũng vậy thôi, không vận động thì sẽ chết. Đừng hỏi tại sao Microsoft to như thế vẫn cứ phải đi mua những doanh nghiệp khác để nhập vào. Như thế để tăng sức cạnh tranh và tạo áp lực nội bộ trong doanh nghiệp, nếu không tự hòa nhập với nhau thì khi mua rồi cả hai sẽ cùng chết. Nó là áp lực nội tại trong doanh nghiệp.

Chuyện đào thải, thị trường sẽ tự quyết 

Ông nói đến áp lực nội tại và đào thải của nền kinh tế. Cũng nhân ông đã từng quản lý cả khối doanh nghiệp xi măng, xin nhắc lại chuyện vừa qua hàng loạt doanh nghiệp ngành này lỗ nặng, nhà nước phải trả nợ thay. Tôi thấy khó hiểu là có những doanh nghiệp đã được bảo lãnh từ năm 1998, 2000 đến giờ lại sinh lỗ, tức là quá giai đoạn 7 năm phải đổi mới công nghệ như ông nói, nhưng sao không cho đóng cửa luôn, hoặc thay đổi chủ sở hữu bằng bán vốn, hoặc thay “hệ điều hành” mà cứ phải nuôi “cục nợ” như thế?

Cũng phải xem lại ở các dự án ấy, xem vay bằng ngoại tệ nào? Hay từ tỷ giá USD năm 1998 đến tỷ giá năm 2011 này như thế nào? Nó có rất nhiều vấn đề phải xem xét cụ thể từng dự án một.

Nhưng có những ví dụ về vấn đề đào thải thị trường. Nhìn lại, toàn bộ nhà máy đường chúng ta nhập khẩu từ Trung Quốc cho chương trình 1 triệu tấn đường, thì hiện nay còn nhà máy nào còn tồn tại? Lịch sử đã đào thải, anh không nói nó cũng buộc phải đóng cửa, cũng phải di dời. Hay nhà máy xi măng lò đứng bây giờ còn bao nhiêu đang hoạt động? Anh không xử lý thì xã hội nó cũng đào thải. Đó là vấn đề của thị trường.

Ví dụ xi măng Hệ Dưỡng xưa là điển hình của công nghiệp địa phương (Hà Tây cũ - PV), nhưng đến bây giờ làm gì còn tên tuổi nữa đâu. Tức là, chúng ta hãy để cho thị trường làm những việc nó có thể làm.

Còn mình, vấn đề bây giờ vướng ở chỗ, mình không xác định vai trò của Chính phủ, lúc nào là vai trò điều hành nhà nước, lúc nào là vai trò của chủ doanh nghiệp của mình. Can thiệp là cần thiết, nhưng can thiệp lúc nào, vai trò gì ở lúc nào, thì đấy là cái khó hiện nay.

Chúng ta quay trở lại vấn đề của Vinashin. Tại sao không tuyên bố phá sản? Bởi vì ông chủ không tuyên bố phá sản. Mà một trong ba điều kiện để doanh nghiệp phá sản, theo Luật Phá sản là ông chủ sở hữu tuyên bố phá sản; người lao động không được trả nợ lương buộc thực hiện phá sản; ba là chủ nợ không thu hồi được thì buộc tiến hành phá sản.

Nhưng đây, chủ nợ thì đồng ý tái cơ cấu; người lao động thì đề nghị hỗ trợ để tiếp tục giữ nghề và phát huy truyền thống doanh nghiệp; chủ sở hữu đồng ý hỗ trợ, giữ lại để đảm bảo mục tiêu của tôi. Thế thì tại sao mình ở ngoài cứ bảo nó phá sản? Đấy là mình mang tư duy của thời bao cấp áp đặt vào kinh tế thị trường.

Nhân nói về doanh nghiệp nhà nước lỗ mà không chịu “nghỉ”, trên nhiều diễn đàn gần đây nổi lên chuyện Bộ Tài chính và Công Thương tranh luận giá xăng dầu, trong đó người ta nói đến việc lâu nay xã hội trông đợi thành viên Chính phủ có những tuyên bố và điều hành như ông Bộ trưởng Vương Đình Huệ, doanh nghiệp lỗ có thể nghỉ, hay một lãnh đạo ở vị trí nào đó thấy khó làm tròn trách nhiệm thì nhường “ghế” người khác…

Đúng. Lâu nay chúng ta vẫn làm thế chứ, không có gì mới. Nhiều doanh nghiệp nhà nước nghỉ cả chứ. Từ Nghị quyết 03 khóa 9 về tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quản lý nhà nước thì từ bấy đến giờ khác hẳn. 

Thí dụ Lilama là một thương hiệu nổi tiếng, nhưng đến bây giờ nếu đứng một mình thì Lilama có trụ được trong kinh tế thị trường không? Trong đấu thầu EPC đòi hỏi đồng bộ như hiện nay thì Lilama tiếp tục đứng một mình được không? Không. Buộc anh phải chuyển đổi, phải hòa mình vào một tập đoàn lớn, tập đoàn Sông Đà.

Đó là điển hình của sức ép quốc tế đối với kinh tế trong nước. Không ai nói và chúng ta cứ lẳng lặng làm.

Có những doanh nghiệp chúng ta thấy, ví dụ như xi nghiệp vận tải thủy bộ của các tỉnh thì bây giờ làm gì còn nữa? Xem còn bao nhiêu doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực vận tải ôtô? Chỉ còn có 4 xí nghiệp hiện thực hiện nhiệm vụ công ích thôi, còn lại toàn là doanh nghiệp của các thành phần kinh tế khác đấy chứ. Đấy cũng chính là doanh nghiệp nhà nước không làm được thì nghỉ. Chúng ta đã thực hiện nhiều chứ.

Làm rõ đâu là chính trị, đâu là kinh doanh

Ông có nói còn những nhầm lẫn vai trò trong can thiệp điều hành doanh nghiệp nhà nước, trong cơ chế thị trường thì việc “sắm vai” của nhà nước tới đây sẽ phải như thế nào?

Chúng ta xác định rõ đã có thời kỳ dường như còn nóng vội, muốn đẩy nhanh quá trình hội nhập, thị trường hóa, chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa sang nền kinh tế thị trường. Chúng ta có mâu thuẫn là muốn chuyển nhanh nhưng không được phép sốc. Đấy là mâu thuẫn của chúng ta trong quá trình thực hiện chuyển đổi nền kinh tế.

Thế thì luật pháp chúng ta cho phép chuyển đổi rất nhanh, nhưng khi điều hành thì thấy ảnh hưởng quá lớn đến các vấn đề an sinh xã hội, làm chúng ta phải từ từ nới ra. Đấy là mâu thuẫn. Thế cho nên, sắp tới phải điều chỉnh, giao vốn cho ai thì đi kèm trách nhiệm và có giám sát. 

Lúc đầu, khi sửa Nghị định 86 về chức năng, nhiệm vụ, bộ máy các bộ, cơ quan ngang bộ theo Luật Tổ chức Chính phủ 2003, chúng ta bỏ phần bộ là đại diện chủ sở hữu các doanh nghiệp nhà nước. Nhưng sau vụ Vinashin, chúng ta mới thấy không có ai chịu trách nhiệm khi xảy ra sự kiện đi mua tàu Hoa Sen cả. 

Vì theo phân cấp, tập thể Hội đồng Quản trị Vinashin được quyết định. Trị giá con tàu có hơn 1 nghìn tỷ đồng thôi mà Hội đồng Quản trị có thể duyệt được đến 2 nghìn tỷ đồng. Thế thì 1 nghìn tỷ đồng thuộc thẩm quyền của họ. 

Nhưng khi mua xong, chúng ta mới thấy một cái buồn cười là họ lại lấy tập thể Hội đồng Quản trị ấy biểu quyết để đi tiêu tiền của ông khác. Đấy mới là cái chúng ta đang phải xử lý. Tức là tôi giao cho ông quyền được quyết định khoản tiền này, nhưng sau một hồi, ông biến tiền tôi giao thành tiền của ông. Ông tự tung tự tác, làm gì thì làm, xong rồi bảo "em" nhầm. Một câu rất thiếu trách nhiệm như thế. 

Cho nên, đó là cái chúng ta đang phải sửa. Chúng ta từng bộ một phải có một cơ quan chuyên quản các doanh nghiệp trong lĩnh vực của mình, đồng thời cơ quan ấy không những quản về vốn còn hỗ trợ doanh nghiệp trong định hướng phát triển, công nghệ nào phải ưu tiên đầu tư cho phù hợp chiến lược ngành, con người nào đủ tin cậy để chúng ta giao khối tài sản của mình. 

Nó phải là cơ quan tham mưu cho chủ sở hữu về lĩnh vực ấy, tiến tới dần dần thị trường hóa thị trường lao động, trong đó có thị trường nhân lực quản trị doanh nghiệp. phải có cơ quan đại diện chủ sở hữu ký hợp đồng với người điều hành doanh nghiệp, đi kèm là quyền lợi và trách nhiệm được luật hóa.

Như hiện nay là mình dở. Tức là không phải tiền của ông nhưng được giao quản lý tự nhiên thành tiền của ông. Nó khác với các nước khác, có truyền thống công nghiệp hàng trăm năm. Người điều hành không có cổ phần trong doanh nghiệp, mà có cổ phần thì cũng không thể nào chiếm chi phối trong doanh nghiệp ấy được. Người ta có thể chỉ chiếm 1-2% cổ phần nhưng được cổ đông bầu thì có quyền lợi, trách nhiệm liên quan. 

Nếu người ta vi phạm những điều hợp đồng đã ký với chủ sở hữu, tức là đại diện cổ đông thì đời ông coi như là tàn. Không những phải đền bù thiệt hại về mặt kinh tế mà ông coi như sẽ mất việc luôn, không bao giờ được ai ký hợp đồng lao động trên cương vị CEO của doanh nghiệp mà chỉ có đi làm “cu li”. Nó đánh vào lòng tự trọng của con người rất lớn. Chúng ta chưa làm được thế. Tôi nghĩ trong 5 năm tới sẽ phải làm được như thế.

Còn chuyện phân bổ nguồn lực sao cho hiệu quả trong xã hội. Hiện người ta vẫn nói đầu tư nhà nước hiệu quả kém. Nếu theo thị trường thì vấn đề này sẽ điều chỉnh ở góc độ nào?

Phải làm rõ đâu là doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ chính trị, đâu là hoạt động kinh doanh. Cái ấy là phải nói rõ. Thí dụ như điện chẳng hạn, tôi nói rõ 30 hay 50 số đầu của tất cả các công tơ trên đất nước là giá ưu đãi, bán dưới giá thành sản xuất điện, còn lại lũy tiến theo giá cao.

Người tiêu dùng chỉ biết giá điện là 6 hay 7 cent và nhà nước 4,2 cent cho các số đầu. Anh biết được thế thì cứ dùng, còn tùy anh dùng điện mặt trời hay gì đó. Người tiêu dùng cũng không cần biết anh điện lực có tỷ lệ thủy điện bao nhiêu, nhiệt điện than bao nhiêu. Cái ấy không phải trách nhiệm của người tiêu dùng, tại sao lại quay ra ép doanh nghiệp ép dùng thủy điện, không được dùng nhiệt điện than, trong khi cơ cấu an ninh năng lượng quốc gia phải khác.

Chúng ta giải quyết được bài toán ấy thì mới trả giá điện về thị trường được. Phần giá điện rất rõ, ông có bao nhiêu công tơ điện thì bấy nhiêu nhà nước phải bù lỗ cho ông. Thì tự nhiên nó rành mạch ngay. 

Tôi quy định ông bán 7,2 cent tức là 5 hay 7 năm nữa nhà máy hết khấu hao thì toàn bộ lợi nhuận ông thu được phải nộp về nhà nước. Hết khấu hao tức là ông đủ tiền xây nhà máy mới. Nhà nước sẽ làm động tác chi thêm 10% để anh đầu tư nhà máy sản xuất với công suất tương đương nhưng công nghệ mới. Sau 25-30 năm sau thì nhà máy này tôi sẽ đóng cửa vì không đảm bảo hệ số tiết kiệm năng lượng và môi trường. 

Mình hiện nay cứ lẫn lộn hết, rồi lại “ăn cả vào thịt”.

Còn chuyện cổ phần hóa, lâu nay, chúng ta vẫn nói cần đẩy nhanh để tạo “sức chiến đấu” cho doanh nghiệp nhà nước. Thực tế là cứ luẩn quẩn mãi, không thể thoát được giữa lựa chọn làm nhanh nhưng có thể thất thoát phần nào đó tài sản nhà nước, với việc cứ trì trệ mãi trong hoạt động của các doanh nghiệp…

Có những cái đúng là không thoát ra được lối nghĩ cũ. Chúng ta xem, học kinh tế thị trường và học cái ngày hôm nay của nó mà quên rằng xuất phát điểm ngày hôm nay của nó với xuất phát điểm hôm nay của mình chênh nhau hàng trăm năm. Nên áp của nó vào mình thì "chết" hết.

Các nước Đông Âu chuyển đổi rất nhanh, trong có một đêm chuyển xong toàn bộ doanh nghiệp nhà nước. Bán bao nhiêu thì bán, nhưng phải trả cho nhà nước. Trung Quốc và Việt Nam giống nhau, bán một phần để tăng vốn. Theo tôi, nếu cứ bán 5%, 10% mỗi năm thì dễ.
Theo VnEconomy - Anh Quân
Các bài khác:

Việt Nam: Lộn xộn hệ thống giáo dục đại học

Hy vọng nâng cao chất lượng giáo dục đại học
 với bộ luật riêng. Ảnh minh họa
[Marketing3k.vn] “Không biết lãnh đạo Bộ GD-ĐT có cảm thấy xấu hổ khi tiếp xúc với đối tác nước ngoài trong khi hệ thống các cơ sở giáo dục đại học trong nước bát nháo như hiện nay” - đại diện Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập bức xúc...

Rối như canh hẹ

Với mục đích tạo ra hành lang pháp lý để thực hiện yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục đại học Việt Nam từ nay đến năm 2020, các nhà quản lý bậc học này thống nhất cần sớm thông qua Luật Giáo dục đại học (GDĐH). Đây cũng là dịp để các nhà quản lý cùng lắng nghe ý kiến của các trường để có được bộ luật phù hợp sớm đi vào đời sống khi mà hệ thống giáo dục đại học trong nước còn nhiều lộn xộn cả về định hướng hoạt động lẫn chất lượng và cách thức quản lý.

Đưa ra đánh giá về dự thảo Luật GDĐH, bà Trần Thu Hà, Phó Hiệu trưởng trường ĐH Hòa Bình cho biết mặc dù Ban soạn thảo đã đưa ra đến bản dự thảo thứ 5 nhưng điều bức xúc nhất hiện nay là hệ thống giáo dục đại học Việt Nam như thế nào, mô hình tổ chức ra sao thì Ban soạn thảo vẫn chưa làm rõ được. Ông Lê Viết Khuyến, Trưởng ban Hỗ trợ chất lượng giáo dục, Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập nhận định “hiện nay chúng ta đang rối loạn về hệ thống đại học, bởi vì có quá nhiều loại hình trường đại học, thậm chí đại học trong đại học, văn bản nêu ra còn khá mập mờ với ĐH, Học viện, trường ĐH, ĐH vùng, ĐHQG, CĐ... trong khi các nước chỉ có 3 loại ĐH, Học viện, CĐ. Với phân loại này thì các ĐHQG, ĐH vùng... chỉ thực hiện sứ mệnh của nó chứ không phải là một trong những loại trường được đưa vào luật...”. 

Ông Lê Trường Tùng, Hiệu trưởng trường ĐH FPT cho rằng hệ thống giáo dục trong nước chia ra quá nhiều loại hình và cần thiết phải tái cơ cấu hệ thống giáo dục theo mô hình các nước tiên tiến như 10+2 trong đó 10 năm dành cho học phổ thông sau đó có thể học cao đẳng nghề, còn nếu muốn học ĐH thì thêm 2 năm dự bị ĐH. Ông Tùng tỏ ra lo ngại, nếu hệ thống giáo dục không rõ ràng sẽ dẫn tới chồng chéo giữa Luật Dạy nghề, Luật Giáo dục và Luật GDĐH.

Cần sự rành mạch

Cùng với mong muốn rành mạch về hệ thống giáo dục, vấn đề tự chủ của các trường song song với quản lý nhà nước cũng gây nhiều tranh cãi. Ông Lê Viết Khuyến cũng cho rằng hiện nay trường kêu Bộ GD-ĐT vẫn duy trì cơ chế “xin - cho”, Bộ thì cho rằng nếu Bộ không can thiệp các tường tự làm sẽ loạn. “Cả hai bên đều có lý do cơ chế hiện nay chỉ có Bộ và trường, không có vai trò của bên thứ 3 là các tổ chức đại diện cho xã hội đóng vai trò giám sát hoạt động của các trường thông qua cơ chế như kiểm định, kiểm toán. Ở các nước thì đây là các đơn vị độc lập. Tôi làm việc ở Bộ 20 năm và thấy rằng Bộ làm sao thẩm định được chương trình của tất cả các trường khi chỉ có từ 5 - 7 chuyên viên duyệt chương trình của hàng trăm trường thì làm sao chất lượng được? Bây giờ Bộ còn phân cấp việc này về cả cho Sở GD-ĐT địa phương. Bộ còn không làm được thì Sở GD-ĐT làm thế nào?”. Ông Khuyến khẳng định, Bộ GD-ĐT phải trao quyền tự chủ thực sự chứ không nên nhầm lẫn với việc phân cấp quản lý cho các cấp thấp hơn ở địa phương. 

Bên cạnh đó, việc chưa kiểm soát được những tiêu cực đang diễn ra trong khối trường ngoài công lập còn được lãnh đạo các trường ĐH phân tích về việc thiếu rõ ràng, minh bạch về cơ chế lợi nhuận và phi lợi nhuận trong GDĐH. Đây cũng là nguyên nhân dẫn tới sự kém sức hút đầu tư xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục. Theo ông Lê Trường Tùng, các nhà hảo tâm sẽ chỉ đầu tư cho các trường hoạt động phi lợi nhuận vì nếu không số tiền này sẽ bị chia về cho các nhà thành lập trường vì mục tiêu lợi nhuận. Tuy nhiên, việc chưa xác định rõ đâu là hoạt động lợi nhuận - phi lợi nhuận nên các trường chịu khá nhiều thiệt thòi. Cụ thể, theo ông Tùng, những trường có lợi nhuận nhưng lại sử dụng lợi nhuận để tái đầu tư cho giáo dục thì không nên đánh thuế. 

Ông Lê Viết Khuyến cũng cho rằng, lâu nay chúng ta vẫn ta thán về việc doanh nghiệp chỉ tài trợ cho bóng đá, giải trí mà quay lưng lại với giáo dục chính là vì sự thiếu rành mạch trong cơ chế hoạt động của giáo dục để thấy rõ mục đích của ngành giáo dục là đầu tư cho tương lai vì vậy mọi người dân, doanh nghiệp đều cần có trách nhiệm với giáo dục đại học nói chung.
Theo ANTĐ - Bảo Anh
Các bài khác: