Thứ Bảy, 6 tháng 8, 2011

Thầy chưa giỏi, trò sao hay!




Ảnh minh họa: pgdcamle.edu.vn
[DNSGCT/TVN] Lại một năm học mới sắp đến, những ưu tư của xã hội về một nền đại học có chất lượng dường như ngày càng chồng chất, khi đối diện với một thực tại: số lượng cũng như chất lượng giảng viên đại học ngày càng thiếu và yếu trầm trọng hơn. Trong lúc đó, số sinh viên cứ tiếp tục tăng.

Hàng loạt kế hoạch, với những hứa hẹn tăng chất lượng đại học thông qua những chương trình nâng trình độ thầy, đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường cơ sở vật chất nhà trường..., cũng đã được ngành giáo dục - đào tạo (GD-ĐT) đề ra. Nhưng, sau một kế hoạch năm năm (2006-2010) có vẻ mọi chuyện vẫn trong vòng quay tít mù mà chưa thấy lối ra!

Năm 2011 đã đi qua hơn nửa chặng đường, điểm lại hàng loạt kế hoạch nâng cấp chất lượng nền đại học Việt Nam với những thời điểm xem xét cụ thể vào năm 2010 và 2020 và cũng chỉ mới nhìn nhận riêng về chất lượng người thầy - chúng tôi chợt nhận ra rằng, hàng loạt chỉ tiêu mà ngành GD-ĐT đề ra trước đó đã không đạt như yêu cầu mong muốn. Chuyện gì đang xảy ra?

Vỡ kế hoạch - trách ai?

Năm 2006, Bộ GD-ĐT đã có một thống kê cụ thể với tỷ lệ chỉ có 60% giảng viên đại học đáp ứng được yêu cầu giảng dạy. Trước thực trạng trên, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã lên tiếng: "Đã đến lúc phải chấm dứt tình trạng này. Sẽ không mở rộng quy mô chừng nào chất lượng vẫn chưa được cải thiện. Năm học này, Bộ GD-ĐT sẽ tập trung cho việc xây dựng, quy hoạch đội ngũ giáo viên".

Tiếc rằng, chỉ đạo đúng đắn này của Phó thủ tướng đã không được thực hiện một cách triệt để. Theo số liệu của Bộ GD-ĐT vừa công bố, năm 2006 cả nước có 104 trường đại học (không kể cao đẳng) thì đến năm 2010 đã có 149 trường đại học, số sinh viên (SV) từ 1.016.276 lên 1.358.861 SV, và số giảng viên (GV) từ 34.294 lên 45.961. Tức là trong vòng một kế hoạch năm năm, vẫn kịp có thêm 45 trường đại học mới mở (tăng gần gấp rưỡi), quy mô vẫn phát triển mạnh mẽ.

Nghị quyết 14-2005/NQ-CP về "Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020" đề ra chỉ tiêu cần đạt tới: trong năm 2010 là trên 25% GV đại học có trình độ tiến sĩ, và năm 2020 - trên 35% có trình độ tiến sĩ. Nhưng, nếu năm 2006 có 5.744 tiến sĩ trên tổng số 34.294 GV, tỷ lệ là 16,75%, thì đến năm 2010 có 6.448 tiến sĩ trên tổng số 45.961 GV, tỷ lệ chỉ còn 14%. Như vậy, chỉ tiêu về chất lượng người thầy mà nghị quyết mong muốn đạt được ở năm 2010 đã chưa hoàn thành, nếu không muốn nói là tình hình còn xấu đi.

Theo quy định của Bộ GD-ĐT, trường đại học mới phải đáp ứng được yêu cầu có ít nhất 30% GV cơ hữu. Bao nhiêu trường đạt yêu cầu này? Đấy thực sự là một ẩn số. Nhiều trường cố gắng "vơ bèo gạt tép" ghi tên vào danh sách cơ hữu hầu hết GV trẻ có trình độ mới tốt nghiệp đại học, hoặc nếu GV có trình độ tiến sĩ, thì nói vui theo TS Thái Bá Cần, thuộc ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM trong một cuộc họp là: "Nếu Bộ cất công rà soát, có thể phát hiện ra nhiều trường hợp một ông cùng lúc có thể cơ hữu đến vài ba trường".

Thủ tướng Chính phủ ngày 27-7-2007 cũng đã ký quyết định số 121/2007/QĐ-TTg phê duyệt "Quy hoạch mạng lưới các trường ĐH-CĐ giai đoạn 2006-2020" của Bộ GD-ĐT, trong đó mục tiêu quy hoạch đến năm 2010 có 10 trường đại học mà mỗi trường có ít nhất một khoa (ngành) hoặc lĩnh vực đào tạo đạt tiêu chí chất lượng tương đương so với các trường có uy tín trên thế giới; đến năm 2015 có 20 trường đại học đạt tiêu chí nêu trên và năm 2020 có một trường đại học được xếp hạng trong số 200 trường đại học hàng đầu thế giới. Tiếc rằng, đến nay đã giữa năm 2011 vẫn chưa thấy trường đại học nào công bố chính thức có lĩnh vực đào tạo nào đạt đẳng cấp được quốc tế.

"Yếu, đừng mơ ra gió"!

Trong lúc dư luận xã hội ồn ào tranh cãi và "mơ" về những đại học Việt Nam mang đẳng cấp quốc tế, thì người thầy vẫn lặng lẽ làm công việc "đưa đò cho trò sang sông" với bao khó khăn vây bủa.

Ai cũng biết chất lượng đội ngũ giảng viên quyết định cơ bản chất lượng đào tạo. Cho dù hệ thống giáo dục và phương thức giáo dục đã thay đổi nhiều so với trước đây thì quy luật "thầy giỏi kéo theo trò giỏi" vẫn luôn có giá trị. Nhìn về người thầy dạy đại học hôm nay, chúng ta thấy gì?

Trong khi chuẩn trung bình quốc tế tỷ lệ GV/SV là 1/15 - 1/20, còn đại học Việt Nam năm 2006, tỷ lệ GV/SV là 1/29,6, thì đến 2010 tỷ lệ này là 1/29,5. Tức là sau năm năm với bao nỗ lực, ngành GD-ĐT vẫn chưa cải thiện nổi về số lượng người thầy. Nếu nhìn trên thực tế, số GV trực tiếp tham gia giảng dạy còn thấp hơn số trên văn bản giấy tờ, bởi hàng loạt GV trình độ thấp (cử nhân hoặc thạc sĩ) của các đại học đã tham gia vào "chương trình đào tạo 20.000 tiến sĩ" ở trong và ngoài nước. Xa hơn, một báo cáo giám sát của Quốc hội năm 2009 đã chỉ rõ: từ năm 1987 đến 2009, số SV cả nước tăng 13 lần, nhưng số GV chỉ tăng ba lần. Như vậy, không cần so sánh với ai, chỉ "ta" hôm nay so với "ta" trước đây, cũng thấy sự tụt hậu về người thầy, chất lượng giảng dạy sẽ ra sao!?

Hiệu trưởng Trường ĐH Nông nghiệp I đã phải "kêu" rằng các trường khó đạt chuẩn là do đội ngũ GV quá thiếu. Ông dẫn chứng từ thực tế của trường: Tốc độ phát triển bình quân đội ngũ GV của trường chỉ bằng khoảng 1/10 so với tốc độ phát triển số lượng SV, theo chỉ tiêu tuyển sinh hằng năm.

Chính việc thiếu hụt GV đã khiến không ít thầy cô phải dạy tới 1.000 tiết/năm, trong khi quy định chuẩn là 280 tiết/năm. Bên cạnh thực trạng thiếu GV, cộng thêm bức bách về đời sống, đã đẩy người thầy vào tình cảnh "dạy ngày không đủ, tranh thủ dạy đêm".

Nhìn một cách cơ học ở góc độ bằng cấp như đã nói ở trên, từ tỷ lệ có 16,75% GV đại học Việt Nam có trình độ tiến sĩ vào năm 2006, thì đến 2010, tỷ lệ này xuống còn 14% - trong khi tỷ lệ trung bình ở các đại học phương Tây là 70% GV đại học là tiến sĩ. Một khoảng cách quá xa với quốc tế, chúng ta còn có thể nói gì nữa về một chất lượng đại học có đẳng cấp.

TS Nguyễn Thu Trang, ĐH Phú Yên cho biết: Năm 2008, ĐH Phú Yên vỏn vẹn chỉ có ba tiến sĩ. Năm 2009 tăng thêm hai và năm 2010 đã tăng thêm ba. Bề ngoài có thể thấy đây là sự tiến lên dễ dàng nhưng để giữ được tốc độ này và để đạt tới con số 25% tiến sĩ như Nghị quyết14-2005/NQ-CP đề ra là điều cực kỳ gian nan.

Điều đáng ngạc nhiên là, các trường đại học tuyển nghiên cứu sinh làm luận án tiến sĩ trong nước ngay trong đội ngũ GV cũng rất khó khăn. Tại Hội nghị thường niên 2010 của khối ĐHQG TP.HCM, TS Nguyễn Đức Nghĩa - Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM cho biết, trong những năm qua, khối các trường trong ĐHQG xảy ra tình trạng luôn thiếu chỉ tiêu nghiên cứu sinh (NCS) làm luận án tiến sĩ.

Trong năm 2008 chỉ tuyển được 80 chỉ tiêu NCS làm tiến sĩ, năm 2010 đề ra 180 chỉ tiêu nhưng vẫn không tuyển đủ người. PGS-TS Vũ Đình Thành - Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa TP.HCM cũng trăn trở: "Năm 2010 trường có 250 thầy cô/tổng số 900 cán bộ giảng dạy tham gia làm NCS nhưng đều ở nước ngoài. Các lý do "ngại" làm tiến sĩ trong nước đều do vấn đề kinh phí, cơ chế quản lý cũng như điều kiện làm việc khó khăn". Những trở ngại trên nằm trong tầm tay tháo gỡ của chính Bộ GD-ĐT, nhất là khi đã có Quyết định 911/QĐ-TTg của Thủ tướng phê duyệt "đề án đào tạo GV có trình độ tiến sĩ cho các trường đại học, cao đẳng giai đoạn 2010-2020" - vậy mà vì sao vẫn bế tắc!?

Với môi trường đại học - cái nôi sản sinh ra kiến thức cho nhân loại - vai trò của người thầy không chỉ là nhà giáo mà còn phải là nhà khoa học, và chính thông qua các công trình nghiên cứu, người thầy sẽ có điều kiện nâng chất lượng bài giảng của mình. Theo Vụ Khoa học - Công nghệ (Bộ GD-ĐT), hiện nay chỉ có khoảng 28,4% giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học. So sánh về năng suất khoa học giữa đại học Việt Nam và đại học của Thái Lan sẽ thấy: Số bài báo khoa học được công bố trên các tập san quốc tế năm 2009 của Việt Nam là 959 bài, chỉ bằng 21% số bài của Thái Lan (4.527 bài). Chẳng những thế, tỷ lệ tăng trưởng của đại học Việt Nam cũng thấp hơn Thái Lan. So với năm 2005, con số bài báo khoa học từ Thái Lan tăng gần gấp hai lần, trong khi đó Việt Nam chỉ tăng khoảng 75%.

Nghiên cứu khoa học là một hoạt động thiết yếu, nếu không muốn nói là số 1 của một đại học đẳng cấp quốc tế. Vậy mà, đại học Việt Nam lại quá yếu về lĩnh vực này. Phải chăng giấc mơ "đẳng cấp" của đại học Việt Nam quá lãng mạn!
Theo Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần Tác giả: MAI LAN
Các bài khác:

Thứ Tư, 3 tháng 8, 2011

Nhiệm kỳ bộ trưởng mới và nền GD rất cần dấu ấn

[TVN] Trước bao vấn đề còn tranh cãi, nhiều câu hỏi còn dở dang, ngành giáo dục cần người đứng đầu phải có bản lĩnh và thực sự có dấu ấn cá nhân. Dấu ấn ấy chính là thái độ dám chịu trách nhiệm, điềm tĩnh, cẩn trọng nhưng dứt khoát trong xử lý những vấn đề có tính chiến lược của ngành.


Không hiểu quá khứ sao có thể nắm bắt tương lai?

Giáo dục không có nhiệm kỳ nhưng việc thiết kế tương lai ấy lại liên quan đến mỗi nhiệm kỳ bộ trưởng- vị tư lệnh ngành như người ta vẫn nói. Khi tân bộ trưởng giáo dục tuyên bố không muốn tạo ra dấu ấn, người ta ngầm hiểu đó là sự khiêm tốn và cả lối tư duy thực tế, muốn làm nên những thành tựu lâu dài và thực chất chứ không phải là phong trào bề nổi.

Thế nhưng, thực tiễn mới là câu trả lời đầy đủ nhất. Giáo dục là sự tiếp nối bền vững trong tư duy thống nhất và dài hạn. Nhưng giáo dục cũng cần những thành quả cụ thể bởi không ai dám lơ là với mỗi bước phát triển của những chủ thể tương lai.

Một năm qua, nhiều sự kiện của giáo dục khiến dư luận không thật yên tâm. Liệu bệnh thành tích có quay trở lại khi kết quả thi tốt nghiệp THPT cao chót vót? Cuộc vận động "Nói không với tiêu cực trong thi cử" đã đi đến đâu khi kỳ thi vui vẻ và nhẹ nhàng đến khó tin?

Rồi kết quả thi Olympic toán quốc tế thấp nhất trong hơn 30 năm tham gia cũng khiến nhiều người băn khoăn về thành tích toán của học sinh giỏi Việt Nam liệu có đi theo hướng bền vững và thực chất?

Đặc biệt, dư luận lo lắng với kết quả thi đại học môn lịch sử quá thấp. Càng lo lắng hơn khi nghe người đứng đầu ngành giáo dục khẳng định: "Hàng nghìn điểm 0 môn lịch sử là chuyện bình thường".

Những học sinh chọn khối C để gửi gắm mơ ước cuộc đời mình, những học sinh đủ 12 năm đèn sách mà kiến thức lịch sử bằng 0. Họ sẽ làm chủ cuộc đời mình ra sao, đi về đâu trong cuộc đời mông lung không định hướng? Không hiểu quá khứ làm sao họ có thể nắm bắt tương lai?

Cần cả dấu ấn và bản lĩnh cá nhân

Sản phẩm của giáo dục là con người. Mà con người là tổng hòa của bao nhiêu mối quan hệ, bao nhiêu sợi dây liên kết dích dắc của lịch sử và xã hội. Thế nên nếu ngành giáo dục đổ chuyện học trò dốt sử cho xã hội, cho môi trường văn hóa thì cũng khó ai bác bỏ.

Nhưng sẽ là vô cảm nếu không nhìn vào những nguyên nhân từ dạy và học, không giật mình với những yếu kém, bất hợp lý trong ngành. Rèn trí nhớ cũng cần, nhưng bắt học trò nhớ đến từng con số vũ khí thu được trong trận đánh, từng ngày tháng chi li trong dặm trường lịch sử dài cả nghìn năm thì có còn hợp lý?




Khi người đứng đầu biết quan tâm đến dư luận, trân trọng ý kiến đóng góp và chia sẻ những lo âu của hàng chục triệu phụ huynh có con tới lớp, mới hy vọng những câu chuyện buồn như "hàng nghìn điểm 0 là chuyện bình thường" sẽ được giải quyết có chiều sâu và đem lại kết quả lâu dài.


Ai cũng biết nhà quản lý cần cái đầu lạnh, không bị chi phối quá mức bởi dư luận xã hội. Nhưng không bị chi phối quá mức không đồng nghĩa với coi thường dư luận xã hội. Ai cũng hiểu thiên chức của giáo dục không phải là nhồi nhét kiến thức mà quan trọng là thắp lên những ngọn lửa đam mê.

Khi lịch sử chưa đủ sức hấp dẫn người học, khi ngành giáo dục chưa làm tròn nhiệm vụ giúp học sinh hiểu và yêu hơn lịch sử đất nước, và đồng nghĩa với nó là nhìn xa ra thế giới. Khi kết quả thi lịch sử thấp đến kinh ngạc thì những người thầy không thể không thao thức về trách nhiệm của mình.

Đặc biệt trong bối cảnh nhạy cảm của tình hình hiện nay, lòng yêu Tổ quốc, hiểu và yêu sâu sắc lịch sử đất nước càng cần được đề cao. Đất nước hội nhập cần nhiều doanh nhân giỏi nhưng ai có thể yên lòng khi các doanh nhân không hiểu và say sưa với nguồn mạch lịch sử nước nhà?

Đất, rừng, biển và cả khí trời cũng cần được trân trọng, nâng niu, tạo nên giá trị bền vững cho muôn đời con cháu chứ không thể là món lợi thuần túy bán mua để gieo họa tương lai. Những bài học ấy cũng thuộc về lịch sử, tạo nên chiều sâu hấp dẫn và sức cuốn hút tự nhiên.

Đó không phải là môn học, là kiến thức nhồi nhét mà phải là ngọn lửa đam mê. Có ngọn lửa ấy, duy trì cho nó cháy mãi, thì mọi nẻo đường đời dù chông gai, vất vả đến đâu cũng không ngăn cản được người ta đi tới thành công.

Một nhiệm kỳ bộ trưởng mới lại bắt đầu. Trước bao vấn đề còn tranh cãi, nhiều câu hỏi còn dở dang, ngành giáo dục cần người đứng đầu phải có bản lĩnh và thực sự có dấu ấn cá nhân. Dấu ấn ấy chính là thái độ dám chịu trách nhiệm, điềm tĩnh, cẩn trọng nhưng dứt khoát trong xử lý những vấn đề có tính chiến lược của ngành.

Khi người đứng đầu biết quan tâm đến dư luận, trân trọng ý kiến đóng góp và chia sẻ những lo âu của hàng chục triệu phụ huynh có con tới lớp, mới hy vọng những câu chuyện buồn như "hàng nghìn điểm 0 là chuyện bình thường" sẽ được giải quyết có chiều sâu và đem lại kết quả lâu dài.
Tác giả: ĐỖ CHÍ NGHĨA
Các tin khác:

Thứ Ba, 2 tháng 8, 2011

Lãi vay 0%, DN bất động sản vẫn "chết"

(VnMedia) - Nếu doanh nghiệp bất động sản chấp nhận vay ngân hàng với lãi suất 26-27% thì chỉ có nai lưng ra làm để trả nợ. Ngay cả khi doanh nghiệp vay được với lãi suất 0% thì cũng khó trụ nổi bởi vì chi phí đầu vào tăng cao trong khi lượng nhà tồn kho ở mức lớn.

Theo thống kê, hiện cả nước đang có 20 tỷ USD đầu tư trong lĩnh vực bất động sản tuy nhiên số lượng dự án triển khai giá trị lại lên tới khoảng hai ngàn tỷ USD. Đó là chưa kể đến hàng trăm dự án sẽ tiếp tục triển khai sau khi Thủ tướng phê duyệt quy hoạch chung. Nhiều ý kiến lo ngại rằng, nếu tình trạng này kéo dài, Việt Nam sẽ không bao giờ có đủ tiền để thực hiện dự án cũng như nhà đầu tư không thể đủ tiền để "hấp thụ" hết được các sản phẩm nhà ở trong tương lai.

Trong khi đó, cả doanh nghiệp bất động sản, nhà đầu tư đều "kêu cứu" mong muốn Chính phủ, Ngân hàng nhà nước nhanh chóng xem xét mở tín dụng để cứu các doanh nghiệp. Thế nhưng, nhiều chuyên gia cho rằng kể cả bây giờ ngân hàng cho vay với lãi suất 0% thì doanh nghiệp vẫn khó có thể trụ vững được.

Theo Tiến sĩ Lê Thẩm Dương - Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, đại học Ngân hàng TPHCM, các doanh nghiệp bất động sản đang đứng trước tình trạng tiến thoái lưỡng nan. Nếu chấp nhận vay ngân hàng với lãi suất 26-27% thì doanh nghiệp chỉ có nai lưng ra làm để trả nợ vay ngân hàng. 

Song giả sử doanh nghiệp vay ngân hàng lãi suất 0% thì vẫn "chết" chứ đừng nói là vay được. Bởi vì đầu vào tức là nguyên nhiên vật liệu đang ở mức cao trong khi lượng nhà tồn kho ở mức lớn mà vẫn không thể bán được. 

Thực tế, lãi suất chỉ là 1 trong 12 chi phí lớn nhất để cấu tạo nên cái nhà, đó là chưa kể đến khó khăn khác nữa. Lãi suất cao khiến các doanh nghiệp phải phản ứng bằng cách tăng chiết khấu để bán bằng được nhà. Thậm chí có doanh nghiệp giảm giá liên tục mà không bán được hàng. 

Theo ông Dương, doanh nghiệp không nên hi vọng vào việc nới tín dụng bởi điều đó là không thể. Bài học 3 năm trước vẫn còn, đặc biệt năm 2010 khi chỉ số của nền kinh tế hơi lạc quan một chút, nhà nước đã nới tín dụng hậu quả lạm phát tiếp tục phi mã. 

"Bất động sản cứ giải quyết theo hướng cho vay nữa sẽ không ổn mà theo chủ trương Chính phủ thì chắc chắn không tiếp tục cho vay. Hệ quả, thị trường sẽ buộc thanh lọc để tìm ra doanh nghiệp nào khỏe sẽ tồn tại, doanh nghiệp nào yếu bị loại. Năm nay, mục tiêu tăng trưởng tín dụng của ngân hàng ở mức 20% trong khi 6 tháng đầu năm con số này đạt 7%. Vì vậy với 13% còn lại Chính phủ sẽ phân phối thật hợp trong đó dư nợ tín dụng bất động sản chỉ được mức 16%, ngân hàng nào còn room sẽ vẫn tiếp tục cho vay bất động sản" -ông Dương phân tích.

Trả lời báo chí gần đây, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc Techcombank cũng cho rằng, vấn đề lãi suất chỉ là một trong những yếu tố làm trầm trọng hóa tình trạng doanh nghiệp chứ không phải là nguyên nhân căn bản. Nguyên nhân căn cơ nhất chính là việc mất cân đối từ gốc và sự thiếu tập trung trong hoạt động của bản thân doanh nghiệp.

Thêm vào đó, ông cho rằng, cấu trúc vốn của các doanh nghiệp rất bấp bênh, hơn 60% doanh nghiệp mất cân đối về vốn. Họ đã lấy quá nhiều vốn ngắn hạn đem đầu tư trung dài hạn, và đa số doanh nghiệp đều đầu tư ngoài ngành. Hơn 90% doanh nghiệp đều có dính dáng ít hay nhiều đến bất động sản. Do vậy, không phải lãi suất hạ thì doanh nghiệp sẽ tốt hơn, mà cái chính là các doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay cần phải nhìn lại mình, củng cố lại hoạt động, cơ cấu vốn, và chiến lược để có thể phát triển tiếp trong giai đoạn tới.

Theo ông Nguyễn Hữu Cường - Chủ tịch Câu lạc bộ bất động sản Hà Nội, cơ chế tín dụng bất động sản đang trong vòng luẩn quẩn. Thực tế hiện nay doanh nghiệp bất động sản không vay được tiền phía ngân hàng. Thế nhưng kể cả doanh nghiệp vay được tiền đi nữa không thể bán được hàng vì người mua nhà không vay được tiền ngân hàng.

"Tất cả chúng ta đều thấy lượng tiền cho vay dự án bất động sản là rất lớn, nếu cho doanh nghiệp vay mà họ không đầu tư sản xuất, tiền nằm yên rất lãng phí, nhiều rủi ro. Thay vì ngân hàng cho vay dự án thì nên cho 100 người vay tiền để mua nhà. Làm như vậy thúc đẩy được đầu ra doanh nghiệp. Hai nữa, khi hàng hóa lưu thông thì ngân hàng mới thu hồi được nợ. Đầu ra sản phẩm bất động sản là yếu tố rất quan trọng đối với hệ thống ngân hàng bởi khi người có nhu cầu mua nhà ở thực sự ngày càng đông thì sẽ loại bỏ thành phần các lớp đầu cơ" ông Cường phân tích.
Anh Đào
* Các tin khác:

Thứ Hai, 1 tháng 8, 2011

Dạy và học sử: Để nhận ra cái biện chứng lạ lùng và tất yếu của lịch sử

[SGTT] - Trong kỳ thi đại học vừa qua, điểm thi môn sử thấp một cách thảm hại. Nói chung chỉ độ 4% trên điểm trung bình. Nhiều trường có tới 99% điểm dưới trung bình, mà chủ yếu là điểm 0 và điểm 1. Có trường chỉ một thí sinh có điểm 5 là cao nhất. Vẫn biết chuyện dạy sử và học sử từ trước đến nay đã có nhiều vấn đề nhức nhối, nhưng một kết quả như năm nay thực sự làm cho xã hội xôn xao, và làm đau đầu các nhà quản lý giáo dục, các nhà sử học, các thầy giáo, học sinh và cha mẹ học sinh.

Đây là chuyện hết sức nghiêm túc, nên cũng phải nói với nhau rất nghiêm túc

" Học sử là để có cái mà không bất cứ con chuột hiện đại nào nhấp ra được cho ta: nhận ra được biện chứng lạ lùng và tất yếu của lịch sử để mà biết làm người cho xứng đáng người, làm công dân độc lập, tự chủ, sáng tạo, đầy trách nhiệm của nước Việt và của thế giới."




Học sử là nhận ra được biện chứng lạ lùng và tất yếu của lịch sử để mà biết làm người
cho xứng đáng người, làm công dân độc lập, tự chủ, sáng tạo, đầy trách nhiệm của nước Việt và của thế giới.
Trong ảnh là giờ học môn Lịch sử của học sinh lớp 12A6, trường THPT Hùng Vương, Q5,TP.HCM
(niên khoá 2010 -2011) - ảnh chỉ mang tính minh hoạ. Ảnh: Trần Huy
Hãy coi trọng các giá trị tinh thần.

Những biến chuyển thời đại đòi hỏi hơn bao giờ hết phải coi trọng khoa học xã hội nhân văn, trong đó có sử và môn sử (và cả môn văn nữa, mà kết quả vừa rồi cũng chẳng hay ho hơn mấy). Đứng trước những vấn đề như vậy, cách đây mấy năm, trường đại học Harvard của Mỹ đã rà soát lại toàn bộ chiến lược của họ, và nghiêm khắc nhận ra, mặc dù đã cố gắng rất nhiều, họ vẫn còn coi trọng chưa đủ các môn xã hội nhân văn và quyết chuyển hướng mạnh mẽ hơn nữa vào các môn ấy. Bởi vì đối với bất cứ xã hội nào, ở bất cứ thời đại nào, khi khoa học kỹ thuật công nghệ càng phát triển thì càng khẩn thiết hơn, chính khoa học xã hội nhân văn là hết sức cần thiết để giữ cái nền bền chắc cho xã hội và con người. Nó làm cho con người dẫu có khoa học công nghệ cao đến đâu, vật chất nhiều đến đâu, cũng vẫn còn là con người chứ không phải là những cái máy khô cằn, nhất là những cái máy chỉ biết hau háu làm ra tiền và nhai tiền.

Giữ cho nhân loại còn là nhân loại, chứ không là một đống những vật tinh xảo mà vô cảm và vô lương. Một xã hội quay lưng lại với các khoa học xã hội và nhân văn là một xã hội suy đồi.

Một nền giáo dục trong thực tế liệt khối C xuống hạng bét, để cho “chuột chạy cùng sào mới vào khối C”, là một nền giáo dục bế tắc. Và đừng nói rằng điều đó không liên quan gì đến tội ác gia tăng trong xã hội, và cả trong học đường, làm nhức nhối toàn xã hội. Tất nhiên, vấn đề ở đây lớn hơn vấn đề giáo dục, lớn hơn vấn đề của ngành giáo dục, nhưng muốn nói gì thì nói, ngành giáo dục phải chịu trách nhiệm chính. Bởi vì nó được sinh ra, xã hội bỏ tiền mồ hôi nước mắt ra nuôi nó, là để nó làm trước hết công việc ấy: giữ cái nền bình ổn lâu dài vững chãi cho xã hội, cho sự tồn tại và phát triển của xã hội.

Quả đã đến lúc cần rà soát lại một cách căn bản toàn bộ chiến lược của nền giáo dục này; và câu hỏi căn bản, đầu tiên là: nó định chế ra máy hay đào tạo ra người? Nếu đào tạo ra người thì nhất thiết không vì bất cứ lý do gì có thể để mặc cho khối C lủi thủi như vậy, không thể coi kết quả thảm hại của thi sử năm nay là bình thường. Bởi vì đấy không chỉ là chuyện kết quả học sử, thi sử như thế nào, mà là dấu hiệu con người coi nhẹ các giá trị tinh thần và nhân văn!

Nhìn vào lõi của vấn đề.

Mấy hôm nay nhiều người đã bàn tán xôn xao về sự cố này, và nhiều ý kiến đã tập trung vào cách dạy và học sử. Chắc đều đúng. Tuy nhiên hình như cũng chưa đến lõi của vấn đề. Hẳn ai cũng biết trong các môn học ở trường hiện nay, bị học sinh sinh viên chán nhất, ghét nhất, do đó cũng học kém nhất, học một cách đối phó nhất, kết quả tất cũng tệ nhất là môn sử và môn văn – cùng một vài môn khác thuộc cái gọi là “chương trình cứng”. Vì sao? Rất đơn giản vì đó là những môn bị chính trị hoá nhiều nhất, nặng nề nhất! Chính trị chắc chắn không có gì là xấu, trái lại là khác. Học chính trị là quá cần thiết, và có thể dạy thật hay. Nhưng sử là sử, văn là văn, chính trị là chính trị, không thể và hoàn toàn không nên lẫn lộn, dùng cái này để làm cái kia, đem cái này làm công cụ cho cái kia. Mỗi môn có chức năng riêng không thể thay thế của nó để làm nên con người ra người.

Học sử, học văn như thế, thú thật đến tôi cũng chán ghét, và đi thi chưa chắc đã được 0,5 điểm như thí sinh tội nghiệp vừa rồi.

Gần đây, giáo sư Ngô Việt Trung, viện trưởng viện Toán học Việt Nam, đã nói rất thẳng thắn: Phải tách khoa học ra khỏi thế quyền. GS Hoàng Tuỵ thì nói: Phải “thế tục hoá”nền giáo dục của chúng ta. Ai cũng biết cuộc cách mạng về giáo dục ở châu Âu đưa đến nền giáo dục hiện đại rực rỡ ngày nay, là kết quả tuyệt vời của cuộc đấu tranh thế tục hoá giáo dục, giải phóng giáo dục ra khỏi kiềm chế lâu dài của nhà thờ. Cần hiểu lời Hoàng Tuỵ trong ý nghĩa đó.

Nhân nói chuyện sử, xin kể điều này, ở Pháp có một tổ chức do các nhà sử học độc lập lập ra, tên là CVUH (Comité de Vigilance face à l’usage public de l’histoire), có thể dịch là uỷ ban Cảnh giác đối mặt với việc đưa lịch sử ra sử dụng trong công chúng. Vậy đó, lịch sử luôn rất dễ bị lợi dụng, thậm chí bóp méo, cắt xén, cắt nghĩa tuỳ tiện bởi các thế lực khác nhau nhằm làm công cụ cho những mục đích phi lịch sử. Ở nhà trường, cảnh giác với lợi dụng này càng phải ráo riết hơn. Học lịch sử cũng tuyệt nhiên không cần nhớ thuộc lòng đến mụ mị bất cứ ngày tháng phiền phức và vô ích nào, khi chúng ta đang sống trong thời đại chỉ cần nhẹ tay nhấp chuột là ra tất cả. Học sử là để có cái mà không bất cứ con chuột hiện đại nào nhấp ra được cho ta: nhận ra được biện chứng lạ lùng và tất yếu của lịch sử, để mà biết làm người cho xứng đáng người, làm công dân độc lập, tự chủ, sáng tạo, đầy trách nhiệm của nước Việt và của thế giới.
NGUYÊN NGỌC
Các tin khác:

Chủ Nhật, 31 tháng 7, 2011

Sự kỳ diệu của niềm tin by Claude M.Bristol

[Marketing4u.vn] Tất cả mọi sự vĩ đại đều bắt đầu bằng một ý nghĩ và được tiếp năng lượng bằng một niềm tin để biến thành hiện thực. 

“Dần dần tới khám phá ra rằng có một sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi bài học và làm cho nó phát huy tác dụng đối với những ai thành thật chấp nhận và áp dụng chúng, và sợi chỉ đó có thể được gọi bằng một từ duy nhất – “Niềm Tin”. Chính cái yếu tố đó, niềm tin, đã khiến con người đựơc chữa bệnh bằng tinh thần, cho phép người khác trèo lên nấc thang thành công, và gặt hái những kết quả kỳ lạ cho tất cả những ai chấp nhận nó” 

“Không nghi ngờ gì, chúng ta trở thành như những gì chúng ta nhìn dung” 

Claude Bristol là một nhà báo ương ngạnh trong nhiều năm, ông từng là phóng viên cảnh sát và biên tập viên tôn giáo của một tờ báo lớn của thành phố. Trong công việc này, ông gặp những người từ mọi giáo phái, và sau này đọc hàng trăm sách tâm lý, tôn giáo, khoa học, siêu hình học, và phép thần thông của cổ xưa. Dần dần, Bristol bắt đầu thấy “sợi chỉ đỏ” chạy xuyên suốt mọi tôn giáo và những lời dạy bí truyền: bản thân niềm tin có những sức mạnh kỳ diệu.

Trải qua nhiều năm suy nghĩ về sức mạnh của tư duy, ông cho rằng những người khác cũng biết điều đó. Ông đã lầm. Kỳ lạ thay, ông thấy rằng phần lớn người ta sống cả cuộc đời mà không nhận ra niềm tin mạnh mẽ có tác động đến việc đạt được các mục tiêu của họ; họ chỉ có những mong muốn mơ hồ và vì vậy cũng gặt được những kết quả không rõ ràng. 

Khi còn là lính trong Thế Chiến thứ nhất, có lúc Bristol không có lương và thậm chí không có tiền mua thuốc lá. Ông quyết tâm rằng khi giải ngũ, ông sẽ có rất nhiều tiền. Trong đầu ông là cả một sự quả quyết, không phải là một mong ước. Chưa đầy một ngày sau khi ông trở về nhà, một người làm trong ngân hàng liên lạc với ông, người này đã đọc được câư chuyện về ông trên tờ báo địa phương, Bristol được mời làm việc, và dù bắt đầu với một đồng lưong ít ỏi, ông không ngừng đặt trước mặt mình “ một bức tranh trong đầu về sự giàu có”. Trong những lúc yên tĩnh hay khi nói chuyện điện thoại, ông nguệch ngoạc viết các dấu hiệu của đồng đô la lên các mẫu giấy có trên bàn làm việc. Ông cho rằng sự xác định rõ ràng niềm tin quan trọng hơn bất kỳ điều gì khác mở đường cho sự nghiệp trong ngân hàng đầu tư và kinh doanh vô cùng thành công. 

Bristol đã học được chân lý trong câu nói của triết gia William James, “Niềm tin được chứng minh trong sự việc”. Bởi vì những suy nghĩ lo lắng sợ hãi khiến bạn trải nghiệm tình huống mà bạn không thể ngừng suy nghĩ (kinh thánh Job đã nói “Điều mà tôi sợ nhất lại xảy đến với tôi”), suy nghĩ lạc quan và mong chờ vào điều tốt đẹp nhất chắc chắn sẽ hình thành nên các tình huống thuận lợi. 

Niềm tin và số phận 

Khi còn bé, Napoleon Bonaparte được cho một ngôi sao ngọc bích, cùng với lời tiên tri rằng ngôi sao sẽ mang lại cho ông vận may và giúp ông trở thành Hoàng đế nước Pháp. Napoleon chấp nhận điều đó như một sự thật hiển nhiên, và do đó ông nghĩ rằng sự thăng tiến của ông chắc chắn xảy ra. 

Bristol kể câu chuyện hấp dẫn của Opal Whiteley, con gái của người tiều phu vùng Oregon. Cô tự nghĩ rằng mình là con gái của Henri d’Orleans, một kẻ phản động tuyên bố là Vua của nước Pháp. Một cuốn nhật ký được tuyên bố là do cô viết mô tả về cha mẹ hoàng gia của cô, cho dù hầu hết mọi người tin đó là điều bịa đặt. Tuy nhiên, khi Opal bước vào tuổi hai mươi, cô được đưa đến Ấn Độ, đi trên một xe ngựa theo kiểu vua chúa của Maharaja of Udaipur; cuối cùng giờ đây cô đang sống trong gia đình hoàng gia. Một người đàn ông làm cho tờ báo Oregon Newspaper đã biết Opal khi cô còn nhỏ ghi nhận rằng: “Thật là thần bí, gần như là siêu tự nhiên, cái cách mà tình huống diễn ra như trong kế hoạch của cô ấy.” 

Điều này đã đưa chúng tôi đến với thông điệp lớn nhất của Điều kỳ diệu của niềm tin: hầu như bất kể thứ gì đều có thể là của bạn, và bạn có thể là bất cứ điều gì, nếu bạn có khả năng phát triển “sự biết” về điều đó mà bạn không bao giờ cần phải thắc mắc. Bristol nói về Napoleon và Alexander Đại đế, “Họ trở thành những đàn ông siêu phàm bởi vì họ có những niềm tin lạ thường”. Niềm tin của bạn về chính bản thân bạn và về vị trí của bạn trong thế giới có thể cho rằng đó là yếu tố chính quyết định thành công. 

Kẻ đầy tớ trong tiềm thức 

Bristol nói rằng nếu bạn có thể hiểu được mối quan hệ giữa ý thức và tiềm thức, bạn sẽ hiểu được cốt lõi của sức mạnh niềm tin. Tiềm thức luôn hoạt động để biểu lộ niềm tin và mong muốn sâu sắc nhất của chúng ta. Nó là một đầy tớ trung thành, luôn thay mới, hướng dẫn và tạo cảm hứng, nhưng để có được điều tốt nhất từ tiềm thức cần có sự tôn trọng vào niềm tin, vào điều nó có thể làm. Bởi vì tiềm thức vận hành dưới dạng hình ảnh, cho nên chúng ta cần phải nuôi dưỡng nó bằng sự hình dung trong đầu về điều chúng ta mong muốn. Sau đó, nếu có thể làm sống dậy, hiện thực hóa hình ảnh đã được ấn định trước đó, và cho chúng ta khả năng trực giác về việc cần phải làm, nơi cần đến và người cần gặp. 

Bằng cách này hay cách khác, tiềm thức được kết nối với các phần khác của bộ não chúng ta, và qua luật phóng xạ và luật hấp dẫn, nó có thể hút các sự kiện và con người đến với chúng ta, hỗ trợ chúng ta biến giấc mơ thành hiện thực. Tuy nhiên, nó chỉ có thể làm cho hình ảnh trở nên thật nếu hình ảnh đó rõ ràng và thuyết phục. Vì thế, những hình ảnh về thành công ta hình dung trong đầu để nuôi dưỡng tiềm thức rất quan trọng. Sức mạnh của niềm tin không thề vận hành thật sự để phục vụ cho chúng ta cho đến khi niềm tin trở thành là một phần của chúng ta theo nghĩa đen, đã nằm trong tiềm thức của chúng ta như là một thực tế. 

Thiết lập suy nghĩ và niềm tin 

Bristol lưu ý rằng tất cả những nhà khoa học nổi tiếng về điện Edison, Steinmetz, Tesla, Marconi, đều quan tâm đến thần giao cách cảm. Họ không hề thấy buồn cười khi nghĩ rằng suy nghĩ có thể di chuyển qua không khí, rằng chỉ mỗi suy nghĩ cũng có thể ảnh hưởng lên sự kiện nếu, cũng giống như mọt tín hiệu sóng vô tuyến tốt, nó mạnh mẽ và rõ ràng. 

Bristol mượn ý từ các nguyên tắc Tư Duy Mới để cho rằng có sự thông minh trong tất cả những gì tồn tại trong vũ trụ và chúng ta được kết nối với nhau bởi một loại trí tuệ toàn cầu. Jung có một ý nghĩ tương tự với thuyết “vô thức tập thể” của ông. Sức mạnh của niềm tin là một máy phát tín hiệu đến với vũ trụ từ đó đi vào đầu của những người khác và thậm chí vào những vật vô tri vô giác. Đài phát của bạn càng mạnh thì khả năng thế giới sẽ thu nhận nó và phản hồi lại càng cao. Nhà thiên văn học Sir Arthur Eddington đã nói rằng có thể quy luật tự nhiên của vũ trụ được hình thành từ tư duy của con người, và môn vật lý lượng tử hiện đại cũng không loại trừ điều đó. 

Theo giải thích của Bristol, một người có niềm tin mạnh mẽ sẽ tồn tại với một sự chuyển động nào đó, sự chuyển động này tìm kiếm cái tương tự nó theo hình thức sự việc. Do đó, ông đi đến một kết luận đáng chú ý là chúng ta không đạt được các mục tiêu chỉ bằng các hành động, mà điều đó còn phụ thuộc vào chất lượng và cường độ của niềm tin chúng ta rằng chúng sẽ hoàn thành. 

Sức mạnh của gợi ý 

Bristol cho rằng bùa, phép và các mẫu giấy chúc may mắn không tự mang đến điều may mắn, mà chính niềm tin vào hiệu nghiệm của nó mới có tác động mạnh mẽ. Tại sao người ta lại tụng kinh, lặp đi lặp lại các lời khẳng định, đánh trống, hay đếm các chuỗi hạt? Sự lặp đi lặp lại là một cách để khắc sâu các gợi ý vào trong đầu óc của chúng ta, “một phép lạ” cho phép chúng ta biến một điều ước thành một điều chúng ta hằng mong đợi. Bằng cách làm cho nó trở thành chính thức, cho nó một cấu trúc, ý nghĩ sẽ biến đổi từ một điều ước đơn thuần thành một hiện thực sắp sửa xảy ra. Chúng ta cám ơn những gì đang hiện hữu hay sắp sửa xảy ra. Bristol nói, “sức mạnh cực kỳ to lớn của sự lặp đi lặp lại tư tưởng” đầu tiên vượt qua lý lẽ thông qua tác động lên cảm xúc của chúng ta và thâm nhập vào tiềm thức, mà ở đấy vấn đề chỉ là thời gian trước khi ý nghĩ ấy diễn ra trong thực tế. Điều này hẳn nhiên là nguyên tắc đằng sau các chiến dịch tuyên truyền và quảng cáo đã thu được thành công. 

Bristol cũng cảnh báo về sự lạm dụng của kỹ thuật tinh thần đi kèm niềm tin mạnh mẽ và gợi ý: đó là một sức mạnh cần được sử dụng một cách có ích chứ không phải để khống chế. Cuốn sách của ông được dành cho “ những người suy nghĩ độc lập của mọi thời đại” mong muốn dùng niềm tin vào mục đích sáng tạo, vì cuộc sống. Ông nói nhiều về sức mạnh của niềm tin trong việc hàn gắn vết thương thể xác. 

Lời bình cuối 

Maxwell Maltz, tác giả cuốn “Tâm Lý Điều Khiển Học” (Psycho-Cybernetics) nói “ Quy luật trí tuệ là quy luật của niềm tin.” Ý ông muốn nói rằng niềm tin, hơn bất cứ thứ gì, điều khiển chúng ta hành động như thế. Đó chính là thợ nặn tạo nên con người chúng ta. 

Hãy thử nghĩ đến hệ thống niềm tin chính trong lịch sử. Dù tốt hay xấu, các hệ thống tư tưởng này đã trở thành niềm tin và tạo nên thế giới chúng ta đang sống. Niềm tin về chính bản thân bạn có đủ mạnh để thay đổi thế giới của bạn hay không? 

Cuốn Sự Kỳ Diệu của niềm tin lặp đi lặp lại và dài lê thê, các ví dụ thì lỗi thời, các lời khuyên cụ thể để áp dụng các ý của nó không nhiều, và bạn có thể sẽ phải thốt lên rằng, “Đi thẳng vào vấn đề đi”. Một số đọc giả cũng bị lệch hướng bởi tính phi khoa học của cuốn sách. Tuy nhiên, điều kỳ lạ là nó có thể cho thấy nhiều điều khi đọc lần hai, ba hay bốn. Bristol biết rằng, rốt cuộc, các sách viết về bí truyền cổ xưa thường cố tình viết không rõ ràng để che đậy bí mật đối với những người không thạo hay những người lạm dụng chúng. Có thể bạn không thích đọc sách này, nhưng chỉ cần có nó cũng có thể nhắc nhở bạn về sức mạnh của niềm tin. 

Cũng có thể khó mà tiêu hóa một vài “tư tưởng”, như từ của tác giả dùng. Ngay chính ông cũng hoài nghi, nhưng rồi nhận ra rằng tất cả chúng ta đều nghĩ đến sự kỳ diệu của niềm tin khi chúng ta nhất định muốn điều gì đó trở thành hiện thực. Nghệ sĩ dương cầm Liberace được cho là đã thay đổi cuộc đời mình sau khi đọc Sự kỳ diệu của niềm tin. Và trong chương về “Phụ nữ và khoa học niềm tin.” Bristol nhắc đến tên của Marie Curie, Mary Baker Eddy (sáng lập ra khoa học Cơ Đốc), Florence Nightingale, Harriet Beecher Stowe (tác giả của truyện Túp lều bác Tom), và nữ diễn viên Angela Lansbury là những ví dụ của người dựa vào sức mạnh của niềm tin để đạt được những điều kỳ diệu. Lansbury trả lời phỏng vấn rằng: “Khi các bạn học được cách làm thế nào để dẫn đến sức mạnh tiềm thức của bạn, thật sự không còn giới hạn cho điều bạn muốn đạt được”. Sức mạnh tinh thần của những phụ nữ này thật to lớn, nhưng chúng ta có thể phát triển “niềm tin thông minh” tương tự như họ vào cuộc sống của chúng ta. 

Sơ lược về tác giả: Claude M. Bristol 

Sinh năm 1891, Bristol phục vụ quân đội trong Thế Chiến thứ nhất ở Pháp và Đức. Ông làm việc cho tờ báo quân đội Stars anh Stripes đến năm 1919. 

Bristol kể rằng Sự kỳ diệu của niềm tin được viết cho những người đàn ông xuất ngũ và phụ nữ phải thích nghi trở lại cuộc sống dân sự và cố gắng làm ăn phát đạt. Cuốn sách được xuất bản khi ông bước vào tuổi năm mươi và theo sau thành công của cuốn sách bỏ túi TNT: It Rocks the Earth. 

Bristol là một phát ngôn viên được nhiều người biết đến tại các câu lạc bộ, tổ chức kinh doanh và doanh nhân. Ông mất năm 1951.


Các sách cùng chủ đề:
  • Joseph Murphy - "Sức mạnh của tiềm thức"

  • Florence Scovel Shinn - "Cánh cửa bí mật tới thành công"

  • David J. Schwartz - "Sự kỳ diệu của nghĩ lớn"

  • Wallace D. Wattles - "Khoa học làm giàu"

Thứ Bảy, 30 tháng 7, 2011

5 thách thức đặt ra với Chính phủ mới




Chuyên gia Phạm Chi Lan:
Chuyên gia Phạm Chi Lan:
"Thập kỷ tới là thời gian vô cùng
 thách thức với Chính phủ và
Quốc hội". Ảnh: T.T
[VnEx] Bất ổn kinh tế vĩ mô, tham nhũng, nhóm lợi ích, chênh lệch giàu nghèo và chủ quyền là 5 thách thức cần Chính phủ giải quyết trong nhiệm kỳ mới để đưa đất nước vượt qua vùng "nguy hiểm", theo chuyên gia Phạm Chi Lan.

Với kinh nghiệm hàng chục năm làm kinh tế, gắn bó cùng doanh nghiệp và tư vấn chính sách cho Chính phủ, bà Phạm Chi Lan chia sẻ với VnExpress.net kỳ vọng của mình về Thủ tướng và bộ máy điều hành mới.

"Tôi cho rằng nhiệm kỳ 5 năm tới của Chính phủ có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với vận mệnh của đất nước. Cũng vì thế mà nhiệm vụ và thách thức với Thủ tướng cũng như bộ máy điều hành mới vô cùng nặng nề.
Thách thức lớn nhất trong nhiệm kỳ mới chính là bất ổn kinh tế vĩ mô, thể hiện ở lạm phát, nhập siêu, nợ công, quản lý các tập đoàn nhà nước... Nếu không giải quyết được ngay trong 5 năm tới chúng ta khó lòng hoàn thành mục tiêu cho cả 10 năm. Một vị cựu Phó chủ tịch Ngân hàng Thế giới từng khuyến cáo Việt Nam sau khi thoát bẫy nghèo có thể tiến tới "vùng nguy hiểm" trong thập kỷ này. Vùng nguy hiểm được ông ấy phân tích chính là việc chúng ta vừa thoát khỏi nước nghèo và bắt đầu đặt chân vào mức thu nhập trung bình thấp, nếu không vượt qua được sẽ lại rơi vào điểm nghèo hoặc vướng ở mốc thu nhập trung bình thấp trong thời gian rất dài. Nếu như vậy, Việt Nam sẽ không thể hóa rồng mà chỉ ngấp nghé như Malaysia hay Thái Lan hiện nay mà thôi.

Suốt 4 năm qua, kinh tế của chúng ta luôn trong tình trạng bất ổn. Ngoại trừ năm 2007, ngay sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) mọi thứ đều thuận lợi, nhưng những năm sau đó khó khăn chất chồng. 2008 thì bất ổn vĩ mô nặng nề, lạm phát phi mã, nhập siêu cũng cao đỉnh điểm. Bước sang 2009 thì kinh tế suy giảm, doanh nghiệp khốn đốn, tăng trưởng không âm như các nước nhưng ở mức thấp kỷ lục. Đến năm 2010, tình hình cũng không tốt đẹp. Năm nay lạm phát lại cao, và những bất ổn vĩ mô thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả năm 2008.

Khi kinh tế khó khăn, Chính phủ đã đưa ra các giải pháp tương đối cơ bản để ổn định vĩ mô, nhưng quá trình thực hiện chưa triệt để nên hiệu quả chưa cao. Chẳng hạn đầu 2008 chúng ta đưa ra 8 nhóm giải pháp quyết liệt chống lạm phát, ổn định vĩ mô, nhưng đến cuối năm xảy ra khủng hoảng kinh tế toàn cầu chúng ta lại bắt đầu thiên nhiều hơn về tăng trưởng, để rồi phải đưa ra các gói kích thích kinh tế hàng tỷ đôla. Cái giá để chống suy giảm như vậy quá đắt, hơn nữa nó lại thủ tiêu những nỗ lực thắt chặt, bình ổn trước đó.

Năm nay cũng vậy, Nghị quyết 11 là ví dụ điển hình của việc đưa ra giải pháp trúng nhưng chưa được thực hiện triệt để, hiện mới tập trung nhiều ở lĩnh vực tín dụng. Thực hiện thắt chặt tín dụng cũng còn méo mó. Lẽ ra cần kiểm soát những lĩnh vực nóng như bất động sản, chứng khoán. Nhưng chúng ta lại thắt đại trà ở mọi lĩnh vực, mọi loại hình doanh nghiệp, mọi ngân hàng, cho dù Chính phủ đã có chủ trương ưu tiên vốn cho nông nghiệp nông thôn, doanh nghiệp vừa và nhỏ, cho xuất khẩu, để rồi nhiều doanh nghiệp nguy cơ chết oan.

Tuyên bố trong kỳ họp cuối cùng của nhiệm kỳ cũ cho thấy Chính phủ đã nhận thấy những điểm chưa được trong quá trình triển khai 6 nhóm giải pháp vừa qua. Hy vọng, Chính phủ mới sẽ tiếp tục thực hiện các giải pháp này với tinh thần cương quyết hơn, đồng bộ hơn. Khi dùng các giải pháp mạnh để ổn định kinh tế vĩ mô ắt sẽ có nhiều lời kêu than. Nhưng tôi tin Chính phủ đủ công minh để xem xét đâu là than vãn đáng nghe, lời kêu đáng cứu. Tôi cũng tin Chính phủ có đủ năng lực quản lý, lắng nghe và sàng lọc những người có đủ năng lực điều hành kinh tế. Không thể để nền kinh tế của 86 triệu người bị ảnh hưởng bởi một vài người không đủ năng lực.

Thách thức thứ hai chính là tham nhũng. Luật Phòng chống tham nhũng được ban hành trong nhiệm kỳ Chính phủ vừa rồi, nhưng như một vị lãnh đạo cấp cao đã thừa nhận việc chống tham nhũng còn ít so với mong đợi và còn nhiều khó khăn trước mắt.

Tham nhũng hiện nay biến tướng phức tạp ở quy mô rộng hơn, tham lam hơn, làm thất thoát tài sản của dân nhiều hơn. Trong lịch sử chưa có vụ thất thoát nào lớn như Vinashin. Riêng chuyện nợ nần dây dưa giữa hai tập đoàn nhà nước là Petrovietnam và EVN đã lên tới hàng nghìn tỷ đồng.

Bên cạnh đó còn có tham nhũng đất đai, tài nguyên thiên nhiên gây khiếu kiện kéo dài.

Tham nhũng sẽ làm lãng phí tài nguyên, nguồn lực của đất nước và về lâu dài sẽ đe dọa tăng trưởng kinh tế. Tham nhũng cũng sẽ làm xói mòn lòng tin của dân trong nước cũng như cộng đồng nhà đầu tư quốc tế. Muốn có tăng trưởng phải có nguồn lực, nhưng nếu nguồn lực bị lợi dụng, bị tham nhũng thì người dân sẽ không còn nhiệt huyết tham gia đóng góp nữa. Nhà đầu tư nước ngoài sau nhiều năm im lặng thì nay họ đã phải nói thẳng ra quan ngại của họ về vấn nạn tham nhũng.

Bất bình đẳng gia tăng cũng là một thách thức mà theo tôi Quốc hội và Chính phủ nhiệm kỳ tới sẽ phải "nhức đầu" nhiều, phải cố gắng lo sao cho giảm bớt bức xúc của người dân. Điều này thực sự rất đáng tiếc. Trong suốt 25 năm đổi mới, Việt Nam được đánh giá cao về việc vừa tăng trưởng, vừa xóa đói giảm nghèo. Xóa đói giảm nghèo xét ở một góc độ nào đó có ý nghĩa như việc thu hẹp bất bình đẳng trong xã hội.




Chênh lệch giàu nghèo gia tăng cũng là thách thức cần Chính phủ giải quyết. Ảnh: Wall Street Journal
Chênh lệch giàu nghèo gia tăng cũng là thách thức cần Chính phủ giải quyết. Ảnh: Wall Street Journal

Bất bình đẳng lớn nhất hiện nay chính là thu nhập. Điều tra mức sống trong dân của Bộ Lao động Thương binh Xã hội tiến hành 2 năm một lần cho thấy rất rõ khoảng cách thu nhập và tiêu dùng giữa 25% giàu nhất và 25% nghèo nhất đang gia tăng rất nhanh. Nếu như 2006, khoảng cách tiêu dùng giữa hai nhóm này là 6 lần thì 2008 là 8 lần, và điều tra gần đây nhất đã là hơn 9 lần. Nếu nói về tài sản, khoảng cách này còn lớn hơn nhiều, thậm chí tới cả nghìn lần.

Bất bình đẳng trong xã hội biểu hiện qua việc tích tụ tài sản đang tăng ở một số ít người, trong khi một số lớn người mất dần tài sản, dẫn tới khiếu kiện gia tăng đặc biệt trong lĩnh vực đất đai. Nếu những người dân mất đất được bồi thường thỏa đáng, hoặc họ không cảm thấy mất mát quá nhiều, thiệt thòi quá đáng thì không đến nỗi có những chuyện khiếu kiện như vậy.

Giải quyết bất bình đẳng xã hội đòi hỏi trách nhiệm trực tiếp của Chính phủ, phải rà soát lại cơ chế, quá trình tổ chức thực hiện. Nhưng vai trò của Quốc hội cũng rất lớn. Quốc hội rất cần quan tâm nhiều hơn và cùng với Chính phủ giải quyết, chứ không chỉ giám sát rồi chuyển sang Chính phủ xử lý. Những đại biểu, dù là doanh nhân tham gia vào Quốc hội cần phải nói lên tiếng nói của dân, những người bầu ra họ chứ không thể thờ ơ, vô cảm hoặc nói tiếng nói của những người đi ngược lại lợi ích của nhân dân.

Thách thức thứ tư với Thủ tướng và Chính phủ mới chính là nhóm lợi ích. Nhiệm vụ của bộ máy điều hành mới là phải làm sao để lợi ích của sự phát triển được phân bổ đồng đều trong xã hội, cho đa số người dân. Đồng thời, phải kiềm chế những nhóm lợi ích ích kỷ, chỉ nghĩ cho cá nhân mình, gia đình mình, công ty và tập đoàn mình mà không nghĩ tới lợi ích chung của đất nước.

Thậm chí kể cả lợi ích cục bộ của địa phương, các ngành cũng cần phải xem xét, sắp đặt, điều chỉnh cho đi đúng guồng chung của đất nước. Khi đã phân định, giao cho các ngành, các địa phương thì các vị đứng đầu phải điều hành sao cho sự phát triển của các ngành, địa phương hài hòa với lợi ích chung của đất nước. Chứ không thể để xảy ra chuyện cả nước thắt chặt tín dụng mà Bộ Xây dựng lên tiếng muốn gỡ cho doanh nghiệp bất động sản. Hoặc doanh nghiệp bất động sản vừa có đại diện trong Quốc hội đã ngay lập tức phát biểu thắt tín dụng bất động sản là không đúng.

Sự phối hợp thiếu ăn ý giữa các bộ ngành cũng đang làm giảm đáng kể hiệu quả của chính sách. Tài khóa không đi đôi với tín dụng, trong khi vốn ngân hàng thắt chặt thì cắt giảm đầu tư công lại không như mong đợi, khiến lạm phát vẫn leo thang và nhiều khả năng không giữ được mức 17% vào cuối năm nay.

Biết bao nhiêu trường hợp người dân kêu ca nhưng các cơ quan chức năng đá bóng cho nhau. Mỗi vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, Bộ Nông nghiệp có trách nhiệm một phần, Y tế, Công Thương và Bộ Khoa học Công nghệ cũng có phần trách nhiệm. Nhưng rốt cục là chẳng ai chịu trách nhiệm trước người dân. Điển hình là vụ bức tử sông Thị Vải ở Đồng Nai, giữa Bộ và địa phương đá bóng cho nhau hoài mà không thổi phạt được Vedan, để đến mức phải sử dụng lực lượng xã hội, tức là phản ứng của người tiêu dùng tẩy chay mì chính Vedan thì họ mới chịu đền bù.

Câu chuyện này thể hiện rõ sự kém cỏi trong phối hợp giữa các cơ quan, mà nguyên nhân có thể là thiếu trách nhiệm, thiếu bản lĩnh ở những người có trách nhiệm ở các bộ, các địa phương. Nếu không, xã hội sẽ quy cho anh chịu sức ép của nhóm lợi ích nào đó nên không dám nói, không dám làm.

Chính phủ nhiệm kỳ mới không dễ để xử lý những nhóm lợi ích đó. Nhưng tôi cho rằng, với bản lĩnh của mình, và khi đã rõ đường hướng, Chính phủ sẽ biết được đâu là những lợi ích cần được bảo hộ và không đáng để bảo hộ.

Muốn giải quyết vấn đề nhóm lợi ích, cách tốt nhất là dựa tối đa vào người dân, lợi ích của đông đảo người dân là lợi ích của toàn xã hội. Phải xử lý mạnh tay, chấm dứt những yêu sách, đòi hỏi đi ngược lợi ích số đông, có như thế họ mới chùn tay. Nếu vẫn du di cho nhau, xuê xoa cho nhau thì nhóm lợi ích vẫn tiếp tục hoành hành theo cái cách của họ, ngày càng khôn ngoan hơn, trắng trợn hơn theo kiểu bất chấp tất cả.

Vấn đề cuối cùng, nhưng không phải là vấn đề kém quan trọng nhất, đó là Biển Đông, hay mở rộng hơn chính là chủ quyền đất nước. Trong đáy lòng mình, tôi rất tin Quốc hội và Chính phủ vừa qua đã biết lo, nghĩ về vấn đề hệ trọng này nhưng có nhiều điều khó, không nói ra được với dân. Nhưng hy vọng Chính phủ mới bộc bạch nhiều hơn. Có những điều không tiện nói ra một cách đông đảo nhưng không thể giải quyết bằng cách im lặng trước bức xúc của người dân, nhất là liên quan tới vấn đề hệ trọng của tổ quốc.

Người dân mình, khi đất nước lâm nguy cũng là lúc đoàn kết với nhau nhất, chung sức chung lòng nhất. Đây là cơ hội để nhà nước tập hợp người dân, cùng nhau tập trung giải quyết những vấn đề vận mệnh của đất nước.

Chính phủ và Quốc hội cần dành thời gian nhiều hơn để bàn bạc về vấn đề này, đề ra các giải pháp tăng cường năng lực tự bảo vệ mình. Từng bộ, ngành cũng có trách nhiệm cụ thể. Bộ Quốc phòng, Nông nghiệp Nông thôn phải làm sao để ngư dân ra biển an toàn, yên tâm sinh sống nơi biển đảo. Bộ Giao thông Vận tải phải làm sao để Vinashin làm ra những con tàu tốt.

Bộ Công Thương cũng phải có trách nhiệm của mình. Suốt thời gian qua Bộ Công Thương ở đâu mà để thương lái Trung Quốc vào mua hàng hóa ngay trên đất Việt Nam không cần tư cách pháp nhân, không giấy phép và không nộp một xu thuế cho Nhà nước. Ngân hàng Nhà nước có chịu trách nhiệm gì không, thương lái Trung Quốc vào mua suốt từ Bắc tới Nam thì tiền ở đâu ra mà họ làm được như vậy? Trong khi đó, chúng ta lại nhập siêu rất lớn từ Trung Quốc. Vấn đề chủ quyền không chỉ dừng lại ở biển đảo, mà cần chú ý tới cả trong đất liền nữa.

Để giải quyết tất cả 5 thách thức đó, có lẽ cần quay lại những nguyên tắc rất cơ bản của một thể chế tốt. Chúng ta vẫn nói mong muốn xây dựng một nhà nước trong sạch, vững mạnh. Trong sạch thì phải minh bạch, thể hiện ở việc mọi quy định đưa ra phải rõ ràng, không để ai hiểu sai hoặc cố tình hiểu sai, thực hiện sai. Ai cố tình hiểu sai, cố tình thực hiện sai thì phải trừng trị người đó, đấy mới là minh bạch.

Tôi mong Chính phủ mới sẽ tăng cường hơn nữa, yêu cầu cao hơn nữa về trách nhiệm của người đứng đầu trong tất cả các tầng lớp quản lý. Tôi hoan nghênh có những vị đã mạnh dạn đứng ra xin chịu trách nhiệm trước Quốc hội khi để xảy ra vấn đề trong lĩnh vực mình quản lý. Có như vậy mới khôi phục được lòng tin của dân chúng cũng như cộng đồng nhà đầu tư trong nước, quốc tế.
Song Linh- Hoàng Lan ghi
* Kinh Tế - Chính Sách:
* Văn Hóa - Giáo Dục:
* Tin khác: